تشخیص انگل و میکروب گربه (توکسوپلاسموز):آزمایش آنتی بادی IgM و IgG

بیماری توکسوپلاسموز اشاره به یک بیماری انگلی در اثر توکسوپلاسما گوندی دارد. با انجام آزمایش می‌توان پادتن‌های موجود در خون را که در واکنش به عفونت فعال شده‌اند، شناسایی کرد و دی ان ای انگل در خون را تشخیص داد. این نوع تست به منظور شناسایی و تشخیص عفونت فعلی یا قبلی انجام می‌گیرد. توکسوپلاسما گوندی نوع انگل است که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست (فقط با میکروسکوپ). در بیشتر افراد سالم، عفونت یا بدون علائم است یا علائمی شبیه به بیماری آنفولانزا دارد. هروقت خانم بارداری به این انگل آلوده شود و به دنبال آن نوزاد درون رحم هم مبتلا گردد، یا اگر فردی به خاطر داشتن سیستم ایمنی ضعیف به این انگل عفونت پیدا کند، انگل می‌تواند عوارض شدیدی را در پی داشته باشد.

توکسوپلاسما گوندی یک انگل میکروسکوپی است و گربه‌ها را آلوده می‌سازد و ممکن است در خاک هم دیده شود. عفونت ممکن است از طریق مصرف آب یا غذای آلوده، حمل خاک آلوده‌ای که گربه در آن مدفوع می‌کند، یا حین بارداری و از مادر به فرزند سرایت پیدا کند. در اکثر افراد سالم این انگل یا بدون بروز علائم ظاهری است یا علائمی شبیه به بیماری آنفولانزا دارد. اغلب اوقات به انجام آزمایش جهت تشخیص توکسوپلاسما احتیاج است:

  •  این آزمایش قبل و حین بارداری به منظور تشخیص اینکه آیا خانمی قبلا در معرض تماس با توکسوپلاسما گوندی قرار گرفته است و یا در حین بارداری در صورت احتمال مقاربت با انگل تجویز می‌شود.
  •  فردی که دارای یک سیستم ایمنی ضعیف باشد و علائمی شبیه به آنفلانزا در او دیده شود.
  •  فردی که علائم و نشانه‌های توکسوپلاسما را داشته باشد.
  •  ممکن است مایع آمنیوتیک داخل رحم مادر مورد آزمایش قرار گیرد.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش‌های آنتی بادی IgM و IgG جهت تشخیص بیماری توکسوپلاسموز یا میکروب گربه را به بیماران ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش مربوط به تشخیص بیماری توکسوپلاسموز یا میکروب گربه می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


میزبان قطعی انگل توکسوپلاسما گوندی


گربه‌های وحشی و خانگی بیشترین آمار ابتلا به این انگل را دارند. زمانی که گربه‌ای در اثر خوردن پرندگان آلوده، برخی جوندگان مانند موش، یا گوشت خام آلوده به این انگل مبتلا می‌گردد، توکسولاسما گوندی شروع به تکثیر و تخم‌گذاری داخل پوشش‌های محافظ می‌کند (اووسیت). وقتی عفونت فعال می‌شود، احتمال دارد میلیون‌ها اووسیت به مدت چند هفته در مدفوع گربه ترشح یابد. این اووسیت‌ها ظرف چند روز حالت عفونی پیدا می‌کنند و شاید به مدت چند ماه زنده بمانند. در مورد سایر میزبان‌ها ازجمله انسان باید بگوییم این انگل بعضی مواقع از طریق مواد غذایی وارد بدن می‌شود و سپس کیست‌های غیرفعال را در عضلات، مغز و چشم‌ها تشکیل می‌دهد. سیستم ایمنی بدن میزبان این کیست‌ها را غیرفعال نگه می‌دارد و بدن را در مقابل عفونت بعدی محافظت می‌کند. ممکن است مرحله غیرفعال سازی کیست سرتاسر زندگی میزبان پابرجا باقی بماند، مگراینکه سیستم ایمنی بدن ضعیف شود.

نشانه‌های آلوده شدن به انگل گربه چیست؟ و چه افرادی در معرض خطر هستند؟


در مراحل اولیه و فعال شدن مجدد انگل توکسوپلاسما گوندی در بدن بیمار ممکن است علائم و عوارض شدیدی را در بیمارانی با سیستم ایمنی ضعیف بوجود آورد، ازجمله افرادی که به ویروس اچ آی وی مبتلا هستند، کسانی که شیمی درمانی می‌کنند، به تازگی پیوند عضو انجام داده‌اند، یا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند. ازجمله عوارض این انگل می‌توان به آلوده کردن سیستم عصبی و چشم‌ها، سردرد، تشنج، سرگیجه، تب، التهاب مغز، عدم تعادل حرکتی، و تاری دید اشاره کرد.

میکروب گربه در زنان باردار

مادامی که خانمی در حین بارداری به این انگل آلوده می‌شود، 30 تا 40 درصد احتمال دارد عفونت به نوزاد درون رحم مادر نیز سرایت پیدا کند. اگر عفونت مادرزادی در ابتدای بارداری رخ دهد، ممکن است سقط جنین یا زایمان بچه مرده را در پی داشته باشد یا موجب عوارض شدید مانند عقب ماندگی ذهنی، تشنج، کوری و بزرگ شدن کبد و طحال در نوزاد گردد. بسیاری از نوزادان آلوده شده، بخصوص آنهایی که در دوران باداری به انگل مبتلا شده‌اند، شاید در بدو تولد سالم به نظر آیند اما علائم بیماری مانند عفونت حاد چشم، افت شنوایی و ناتوانی در یادگیری سال‌ها بعد بروز کنند.

چه زمانی پزشک این آزمایش را تجویز می‌کند؟


آزمایش پادتن توکسوپلاسما گوندی همیشه برای زنان باردار تجویز نمی‌شود اما هر وقت پزشک برای اطمینان از اینکه آیا خانمی از قبل توکسوپلاسما داشته و فهمیدن زمان دقیق مقاربت به مدفوع گربه، گوشت خام یا نپخته، آب و مواد غذایی آلوده ممکن است این آزمایش را تجویز کند. وقتی آزمایش پادتن منفی باشد اما باز هم پزشک تردید به ابتلا شدن مادر داشته باشد احتمالا آزمایش یک یا چند مرتبه در دوران بارداری تکرار خواهد شد. هر موقع بیمار به علائمی شبیه به بیماری آنفولانزا مبتلا شود و یا علائم و عوارض حکایت از آلوده شدن به توکسوپلاسما داشته باشند، احتمال دارد تست پادتن برای بیماران دچار سیستم ایمنی ضعیف تجویز گردد. علائم یا عوارض ابتلا به توکسوپلاسما عبارتند از:

  •  متورم شدن گره‌های لنفاوی
  •  تب، عرق ریزش شب هنگام
  •  ضعف، خستگی
  •  سردرد
  •  بدن درد
  •  بعضی مواقع گلو درد

عفونت‌های شدیدتر که بر دستگاه عصبی مرکزی تاثیر می‌گذارند مانند مغز ممکن است تغییرات ذهنی و بینایی یا تشنج را هم به همراه داشته باشند. احتمالا هر موقع پزشک احساس کند بیماری در اثر سیستم ایمنی ضعیف به این انگل آلوده شده است یا برای تشخیص آلوده بودن یا نبودن نوزاد درون رحم مادر، تست مولکولی را تجویز می‌کند. هر وقت نتیجه تست پادتن IgM (ایمنوگلوبولین ام) مثبت باشد و شواهد بروز عفونت حاد در مادر تایید گردد، احتمالا مایع آمنیوتیک هم آزمایش خواهد شد.

آزمایش تشخیص بیماری میکروب گربه


به شیوه‌های متعددی می‌توان انگل توکسوپلاسما گوندی را تشخیص داد. انتخاب آزمایشات و نمونه برداری به شخص بیمار، علائم و نتایج بالینی پزشک درمانگر بستگی دارد.

آزمایش پادتن

هر وقت شخصی در معرض تماس با انگل توکسوپلاسما گوندی قرار گیرد، سیستم ایمنی بیمار از طریق تولید پادتن شروع به واکنش نشان دادن به انگل می‌کند. احتمالا دو نمونه پادتن توکسوپلاسما در خون یافت شود: پادتن ام و پادتن جی.

  •  پادتن‌های ام در ابتدا و در واکنش به عفونت توکسوپلاسما در بدن بیمار تولید می‌شوند. در اکثر بیماران این پادتن‌ها ظرف یک یا دو هفته بعد از نخستین مقاربت با انگل تولید می‌شوند. تولید پادتن ام برای مدت زمان کوتاهی افزایش می‌یابد و بعد کاهش می‌یابد. در نهایت، بعضی مواقع ماه‌ها بعد از نخستین مقاربت با انگل میزان پادتن ام در اکثر بیماران به سطح پایین و عدم تشخیص می‌رسد. ممکن است پادتن m در مواقع فعال شدن اووسیت‌های قبلا غیر فعال بوده و زمانی که بیمار به عفونت مزمن دچار است، زیادتر شوند.
  •  پادتن‌های جی چندین هفته پس از نخستین عفونت در بدن بیمار تولید می‌شوند و در دراز مدت از بدن بیمار محافظت می‌کنند. سطح پادتن جی در زمان عفونت فعال افزایش می‌یابد، و بعد هم با از بین رفتن و غیرفعال شدن انگل به شرایط تعادل و ثبات می‌رسد. مادامی که فردی به انگل توکسوپلاسما گوندی مبتلا شده باشد، این فرد مقداری از پادتن جی را تا پایان عمر در خون خود خواهد داشت.
  •  شاید آزمایش پادتن بعضی اوقات به عنوان بخشی از تست Torch انجام شود. Torch واژه‌ای است که از حروف اول چند واژه‌ی دیگر ساخته شده و شامل برخی عفونت‌های دوران بارداری می‌شود مانند توکسوپلاسموز، سرخچه، سیتومگالوویروس و ويروس هرپس سيمپلكس.

تست مولکولی

تست مولکولی به منظور تشخیص و اندازه‌گیری DNA توکسوپلاسما گوندی در خون، مایع مغزی نخاعی یا نمونه برداری از مایع آمنیوتیک تجویز می‌شود.

تفسیر نتیجه آزمایش توکسوپلاسموز چگونه انجام می‌شود؟


تفسیر نتایج تست توکسوپلاسما می‌بایست با دقت و توجه بیشتری صورت گیرد. دیده شده علی‌رغم وجود مواردی از انگل توکسوپلاسما، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف واکنش قوی پادتن به عفونت انگلی در بدن آنها شکل نگیرد و ممکن است سطح پادتن‌های ام و جی پایین‌تر از سطح انتظار باشند.

تست پادتن

IgM IgG تفسیر نتایج احتمالی تست
منفی مثبت عفونت در گذشته
منفی منفی بدون عفونت یا عفونت در مراحل ابتدایی؛ عدم مقاربت با انگل
مثبت منفی عفونت در مراحل ابتدایی؛ در نوزاد تازه به دنیا آمده اشاره به
عفونت مادرزادی دارد
مثبت مثبت عفونت جدید؛ عفونت مزمن؛ احتمال فعال شدن مجدد اووسیت ها؛
ممکن است پادتن ام بعد از چندین ماه برطرف شدن عفونت مثبت
اعلام شود

ممکن است نتیجه آزمایش به اشتباه مثبت اعلام شود. در اکثر موارد، لازم است تست‌های مثبت پادتن ام را با انجام آزمایش دیگری تایید کرد و این کار معمولا با ارسال نمونه به آزمایشگاهی که در زمینه تست توکسوپلاسما تخصص دارد، صورت می‌گیرد.
پادتن‌های ام فقط در نوزاد متولد نشده تولید می‌شود. وقتی پادتن‌های ام توکسوپلاسما در بدن نوزاد تازه به دنیا آمده تایید شود، نتایج آزمایش حکایت از عفونت مادرزادی دارد.

تست DNA

اگر نتیجه آزمایش مولکولی برای دی ن آ توکسوپلاسما گوندی مثبت اعلام شود، آنوقت فرد بیمار به عفونت توکسوپلاسما فعال مبتلا است. منفی بودن نتیجه آزمایش هم احتمال عفونت به این انگل را بسیار پایین می‌آورد اما این به معنای رد عفونت نیست، ممکن است امکان تشخیص توکسوپلاسما به دلیل کم بودن تعداد آنها در خون یا مایع آمنیوتیک میسر نباشد. ممکن است به منظور تشخیص بهتر عفونت توکسوپلاسما گوندی آزمایشات دیگری مانند تست فعالیت پادتن جی در آزمایشگاه تجویز شود. به ندرت از تست‌هایی مانند کشت بافت یا بیوپسی استفاده می‌شود.

نمونه برداری جهت آزمایش به چه صورت انجام می‌شود؟


نمونه گیری از خون با وارد کردن سوزنی به داخل ورید بازو انجام می‌گیرد. به‌ندرت اتفاق می‌افتد بیوپسی از مایع مغزی نخاعی مهره‌های کمری یا مایع آمنیوتیک در زنان باردار انجام گیرد.

آیا برای انجام تست به آماده سازی‌های قبلی احتیاج است؟


خیر این تست به هیچ آماده سازی قبلی نیاز ندارد.

آیا بیماری توکسوپلاسما مسری است؟


این بیماری مستقیما از انسان به انسان سرایت پیدا نمی‌کند، به جزء از مادر باردار به نوزاد. تقریبا تمامی موارد عفونت از خوردن، آشامیدن، یا تماس با اشیاء آلوده به انگل نشئت می‌گیرد.

 اطلاعات تکمیلی


در وهله اول تماس با انگل توکسوپلاسما گوندی از طریق خوردن گوشت خام یا نپخته، مخصوصا گوشت خوک، بره، آهو آغاز می‌شود، اما امکان آلودگی از طریق تماس با سبزیجات و میوه‌های نشسته که در خاک آلوده پرورش یافته‌اند، آب آلوده و شیر پاستوریزه نشده وجود دارد.

میکروب گربه و عفونت چشم

شایع‌ترین علت التهاب درون چشمی در دنیا را به عفونت ناشی از توکسوپلاسما گوندی نسبت می‌دهند. از جمله عوارض این عفونت می‌توان به ایجاد زخم شبکیه و عفونت‌های حاد چشمی اشاره کرد.

درمان میکروب گربه


بیشتر افراد سالم احتیاجی به درمان توکسوپلاسما (میکروب مو گربه) ندارند. اما در صورت بیماری و بروز علائم و نشانه‌های ابتلا به انگل، ممکن است پزشک برخی داروها را برای بیمار تجویز کند:

  •  پریمتامین (داراپریم): معمولا این دارو جهت درمان مالاریا استفاده می‌شود و یک آنتاگونیست (خنثی کننده) اسید فولیک به حساب می‌آید. ممکن است این دارو مانع از جذب فولات ویتامین B (اسید فولیک، ویتامین B 9) به بدن شود بخصوص وقتی در دراز مدت از دوز بالای این دارو مصرف کنید. به همین دلیل، شاید پزشک مصرف دوز بیشتر اسید فولیک را به بیمار توصیه کند. سایر عوارض جانبی پریمتامین شامل سرکوب مغز استخوان و مسمومیت کبد می‌شود.
  •  سولفادیازین: از این آنتی بیوتیک همراه با پریمتامین جهت درمان بیماری توکسوپلاسموز استفاده می‌شود.

درمان زنان باردار و نوزادان

اگر خانمی باردار باشد و به بیماری توکسوپلاسما آلوده باشد، احتمالا درمان بسته به محل انجام مراقبت پزشکی تغییر خواهد کرد. اگر عفونت پیش از هفته 16 بارداری رخ دهد، ممکن است بیمار با آنتی بیوتیک آسپیرامایسین تحت درمان قرار گیرد. مصرف این دارو می‌تواند ریسک دچار شدن نوزاد به مشکلات عصبی ناشی از توکسوپلاسما مادرزادی را کاهش دهد. از آسپیرامایسین در اروپا جهت درمان بیماری توکسوپلاسما استفاده می‌شود، اما تجویز آن در آمریکا همچنان در دست آزمایش و بررسی است.
اگر عفونت بعد از هفته 16 بارداری اتفاق بیفتد، یا اگر نتیجه آزمایش توکسوپلاسما نوزاد به دنیا نیامده مثبت اعلام شود، احتمالا داروی پیرامایسین و سولفادیازین و اسید فولیک (لوکوورین) برای بیمار تجویز شود. پزشک در انتخاب روش درمانی مطلوب به بیمار کمک خواهد کرد. اگر نوزاد به بیماری توکسوپلاسما مبتلا باشد یا احتمال دچار شدن به آن وجود داشته باشد، درمان با داروی پیرامایسین و سولفادیازین و اسید فولیک (لوکوورین) تجویز خواهد شد. پزشک نوزاد بایستی وضعیت مادر را حین مصرف این نوع داروها تحت نظر داشته باشد.