تشخیص روماتیسم مفصلی با آزمایش خون آنتی بادی FRو CCP تست CBC

تشخیص روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی (RA) نوعی بیماری خودایمنی التهابی است که مفاصل بدن را درگیر می‌کند. هرچند علل روماتیسم مفصلی مشخص نیست، اما در کل می‌توان گفت که این بیماری پی‌آمد نقص عملکرد سیستم ایمنی بدن و حمله اشتباهی سیستم ایمنی به بافت‌های سالم سینوویوم یا لایه پوششی مفصل‌ها است. روماتیسم مفصلی التهابی را ایجاد می‌کند که به سرعت شعله‌ور می‌شود و با ورم و درد شدید مفاصل همراه است. مفاصل روماتیسمی تحلیل می‌رود و خم کردن یا استفاده کردن از آنها بسیار دشوار می‌شود. البته روماتیسم دیگر اندام‌های بدن، مانند چشم، ریه، قلب یا پوست را نیز درگیر می‌کند. برای تشخیص و درمان این بیماری نیاز به آزمایش‌های خون و بررسی سطح آنتی بادی‌های RF و CCP و سایر آزمایشات خونی می‌باشد.

روماتیسم مفصلی محدودیت سنی ندارد، هرچند این بیماری در بازه سنی 60 ـ 40 سال شیوع بالاتری دارد. همچنین بیش از 70 % از بیماران روماتیسمی زن هستند. علاوه بر ارزیابی بالینی شامل بررسی علائم و معاینه بالینی، آزمایش خون و تست‌های غیرآزمایشگاهی نیز غالباً برای کمک به تشخیص روماتیسم مفصلی، افتراق آن از دیگر انواع روماتیسم و عارضه‌های با علائم مشابه و ارزیابی شدت بیماری انجام می‌شود. آزمایش برای نظارت بر وضعیت بیماری، عوارض احتمالی، واکنش به درمان و نظارت بر عوارض جانبی ناشی از بعضی درمان‌ها نیز کاربرد دارد.

 آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش مربوط روماتیسم مفصلی مانند بررسی آنتی بادی‌های RF و CCP در خون و سایر آزمایش‌های مورد نیاز مانند پانل متابولیک و CBC ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایشات روماتیسم می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

علل ابتلا به روماتیسم مفصلی


علل ابتلا به روماتیسم مفصلی در تمام موارد مشخص نیست. برخی بیماران به دلیل وجود ژن‌های خاص، مانند HLA-DR4 دچار روماتیسم می‌شوند. با این حال وجود این ژن یا سابقه خانوادگی ابتلا به روماتیسم مفصلی لزوماً به معنای ابتلا به این بیماری نیست. بعضی عامل‌ها، مانند عفونت باکتریایی یا ویروسی یا سیگار کشیدن، بروز روماتیسم مفصلی فعال را در فردی که به لحاظ ژنتیکی مستعد ابتلا به این بیماری است، تحریک می‌کند.

شایع‌ترین علائم روماتیسم مفصلی


التهاب سینویوم یا غشاء پوششی مفاصل، علامت اصلی روماتیسم مفصلی است. بیمار از درد، ورم، خشکی مفصل یا گرم شدن دور مفصل شکایت دارد و پوست دور مفصل روماتیسمی نیز قرمز و متورم می‌شود. مفاصل نسبت به لمس حساس می‌شود و حرکت دادن آن به درد دامن می‌زند. روماتیسم مفصلی معمولاً مفصل‌های متعدد، 5 مفصل یا بیشتر، به ویژه مفصل‌های دست، مچ دست، پا، شانه، آرنج و مچ پا را درگیر می‌کند. مفصل پس از عدم فعالیت یا استراحت طولانی مدت خشک یا دردناک می‌شود. خستگی، کسالت یا احساس بیماری عمومی و تب از دیگر علائم روماتیسم مفصلی محسوب می‌شود.

چه افرادی مبتلا به روماتیسم مفصلی می‌شوند؟


درصد شیوع روماتیسم مفصلی در زنان دو یا سه برابر مردان است. روماتیسم مفصلی معمولاً در بازه‌ سنی 60 ـ 30 سال مشاهده می‌شود و درصد شیوع آن پس از 50 سالگی روندی صعودی دارد. هرچند افراد جوان‌تر یا مسن‌تر نیز به روماتیسم مفصلی مبتلا می‌شوند. جهش‌های ژنتیکی خاص، ابتلا به عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی یا سیگار کشیدن برای مدتی طولانی از عامل‌های خطر روماتیسم مفصلی به شمار می‌آید.

اقدامات لازم پس از تجربه علائم روماتیسم مفصلی


اگر با درد، ورم، خشکی یا دشواری در حرکت دادن یک یا چند مفصل مواجه شدید و این علائم ناگهان بروز یافت و ظرف چند هفته تشدید شد، باید به سرعت به متخصص روماتولوژی مراجعه کنید. متخصص روماتولوژی پزشکی است که در زمینه درمان بیماری‌های اسکلتی عضلانی، روماتیسم مفصلی و انواع دیگر روماتیسم تخصص دارد. روماتولوژیست روماتیسم مفصلی یا علل دیگر درد مفصلی را پس از معاینه و انجام آزمایش‌های معینی مانند آزمایش خون یا رادیوگرافی تشخیص می‌دهد.

برای تشخیص روماتیسم چه آزمایشاتی انجام می شود؟


برای تشخیص روماتیسم چه آزمایشاتی انجام می شود؟

فاکتور روماتوئید (RF) اتوآنتی بادی، یعنی پروتئین ایمونوگلوبولین ام (IgM) است که توسط سیستم ایمنی بدن تولید می‌شود. اتوآنتی بادی‌ها به بافت‌های بدن حمله می‌کند و بافت‌های بدن را با اجسام خارجی اشتباه می‌گیرد. هرچند نقش زیستی آر اف مشخص نیست، وجود آن شاخصی برای التهاب و فعالیت سیستم خودایمنی است. تست RF وجود این فاکتور را در خون بررسی و میزان آن را اندازه‌گیری می‌کند.

آنتی بادی پپتیدی حلقه‌ای سیترولینه پادتنی است که توسط سیستم ایمنی برای مقابله با پپتیدهای سیترولینه حلقه‌ای (CCP) تولید می‌شود. این آزمایش وجود آنتی بادی‌های ضد CCP را در خون بررسی و غلظت آن را اندازه‌گیری می‌کند. سیترولین در قالب بخشی از متابولیسم آمینو اسید آرژینین به طور طبیعی در بدن تولید می‌شود. اما این فرایند در مفاصل روماتیسمی سرعت بیشتری پیدا می‌کند. سیترولین ساختار پروتئینی را تغییر می‌دهد و واکنش ایمنی را برمی‌انگیزد، در نتیجه پادتن‌هایی برای مقابله با پروتئین‌های موجود در مفصل تولید می‌شود. آزمایش آنتی بادی CCP برای تشخیص روماتیسم مفصلی مفید است و به تشخیص روماتیسم‌های مفصلی با سرعت فرسایش بیشتر کمک می‌کند.

  • آنتی بادی ضدهسته‌ای (ANA): این آزمایش برای غربالگری اختلال‌های خودایمنی خاص، مانند روماتیسم مفصلی انجام می‌شود، البته این آزمایش عموماً برای تشخیص لوپوس منتشر سیستمی (SLE) انجام می‌شود.
  • سرعت رسوب اریتروسیت (ESR): این آزمایش وجود التهاب در بدن و فعالیت بیماری را نشان می‌دهد. آزمایش ESR به تشخیص روماتیسم مفصلی و ارزیابی و نظارت بر روند پیشرفت یا درمان عارضه کمک می‌کند. ارزش ESR درصورت ابتلا به روماتیسم مفصلی افزایش می‌یابد، اما آرتروز این اثر را ندارد.
  • پروتئین واکنشگر سی (CRP): این آزمایش التهاب و فعالیت بیماری را نشان می‌دهد. آزمایش CRP برای تشخیص روماتیسم مفصلی و ارزیابی و نظارت بر شدت بیماری مفید است. ابتلا به روماتیسم مفصلی میزان CRP را افزایش می‌دهد، اما آرتروز این اثر را ندارد.
  • شمارش کامل سلول‌های خون (CBC): این مجموعه آزمایش‌ها برای شمارش گلبول‌های قرمز و سفید خون و هموگلوبین انجام می‌شود تا ابتلا به کم‌خونی و یا کاهش گلبول‌های سفید را بررسی می‌کند.
  • پانل متابولیک جامع (CMP): این مجموعه آزمایش‌ها برای ارزیابی و نظارت بر عملکرد کلیه و کبد انجام می‌شود.

روش نمونه‌گیری

نمونه خون از سیاهرگ بازوی بیمار گرفته می‌شود.

آیا آزمایش خون برای تشخیص روماتیسم مفصلی به آمادگی خاصی نیاز دارد؟

خیر، این آزمایش به هیچ آمادگی خاصی نیازی ندارد.

  •  رادیوگرافی: عکسبرداری برای تشخیص روماتیسم مفصلی و بررسی شدت آسیب‌دیدگی مفصل انجام می‌شود، هرچند تغییرات اولیه بیماری در عکس‌های رادیوگرافی مشخص نمی‌شود. رادیوگرافی به تشخیص افتراقی و رد علل دیگر درد مفصلی کمک می‌کند.
  •  سونوگرافی و MRI: این آزمایش‌ها برای تعیین تغییرات مفصل در مراحل اولیه بیماری انجام می‌شود.

تفسیر نتایج آزمایش خون روماتیسم


چنانچه نتیجه آزمایش آنتی بادی CCP و RF بیمار دچار نشانه‌ها و علائم بیماری‌های التهابی مفصل مثبت باشد، احتمال ابتلا به روماتیسم مفصلی بالا است و احتمال دارد که بیمار دچار نوع شدید و با پیشرفت سریعی از این بیماری بشود. چنانچه نتیجه تست CCP مثبت، اما RF منفی باشد، یا ارزش عددی هر دو آزمایش پایین باشد و نشانه‌های بالینی بیانگر ابتلا به روماتیسم مفصلی باشد، احتمال ابتلا به روماتیسم مفصلی اولیه یا ابتلا به این بیماری در آینده وجود دارد. اما اگر نتیجه آزمایش آنتی بادی CCP منفی و RF مثبت باشد، علائم و نشانه‌های بالینی برای تشخیص ابتلا به روماتیسم مفصلی یا دیگر عارضه‌های التهابی تعیین کننده‌تر است. چنانچه نتیجه آزمایش آنتی بادی CCP و RF منفی باشد، احتمال ابتلا به روماتیسم مفصلی کمتر است. البته لازم به ذکر است که روماتیسم مفصلی تشخیصی بالینی است و ممکن است در صورت مثبت نبودن آزمایش‌های آنتی بادی‌های سیستم ایمنی نیز بیماری شروع شده باشد.

درمان‌های اصلی روماتیسم مفصلی


داروهای بسیاری برای درمان التهاب روماتیسم مفصلی و کاهش علائم خارج از کنترل وجود دارد. داروهای ضدروماتیسمی تعدیل کننده بیماری یا DMARDs نخستین خط درمان دارویی برای رفع التهاب روماتیسم مفصلی است و شامل اقلامی مانند متوترکسات، متداول‌ترین داروی درمان روماتیسم مفصلی، لفلونوماید، آزاتیوپرین، هیدروکسی کلروکین و سولفاسالازین می‌شود. چنانچه DMARDs فعالیت بیماری روماتیسم مفصلی را به خوبی کنترل نکند، داروهای جدیدتر و هدفمندی موسوم به داروهای بیولوژیک تجویز می‌شود که شامل اقلامی مانند اتانرسپت، آدالیموماب، اینفیلیکسیماب، سرتولیزوماب پگول، آناکینرا، آباتاسپت، گولیموماب، توکسیلیزوماب و توفاسیتینیب می‌شود. داروهای دیگری از قبیل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، گلوکوکورتیکوئید یا مسکن‌ها نیز برای درمان التهاب و تسکین درد روماتیسم مفصلی مصرف می‌شود.

به جز درمان دارویی چه روش‌های دیگری برای درمان روماتیسم مفصلی وجود دارد؟


چنانچه مفصل بسیار خشک و دردناک باشد و تغییر شکل داده باشد، جراحی تعویض مفصل آسیب دیده انجام می‌شود. روش‌های متعددی برای رفع علائم روماتیسم مفصلی یا بهبود دامنه حرکتی مفصل وجود دارد. ورزش منظم و تمرین‌های مفید برای مفصل به حفظ انعطاف‌پذیری مفصل کمک می‌کند و عضلات را تقویت می‌کند تا بهتر مفاصل را نگه دارد. نگه داشتن وزن در حد ایده‌آل، ترک سیگار، استراحت کافی و تغذیه سالم به بیماران دچار روماتیسم مفصلی کمک می‌کند. طب فیزیکی و کاردرمانی نیز برای درمان علائم روماتیسم مفصلی و افزایش توانایی بیمار برای انجام فعالیت‌های روزمره توصیه می‌شود.