آزمایش اعتیاد برای تشخیص اعتیاد، داروهای مسکن و دوپینگ ورزشکاران

آزمایش اعتیاد

آزمایش سوء مصرف مواد مخدر شناسایی یک یا چند ماده غیر قانونی و / یا تجویز شده در ادرار، خون، بزاق، مو یا عرق است. این تست موادی را که به طور معمول در بدن یافت نمی‌شوند، به استثنای بعضی از هورمون‌ها و استروئیدها که به عنوان بخشی از آزمایش ورزشی اندازه گیری می‌شوند، تشخیص می‌دهد.

تست سوء مصرف مواد معمولا شامل یک آزمایش اولیه غربالگری و پس از آن یک آزمون دوم است که وجود ماده و یا مواد مخدر را شناسایی و / یا تایید می‌کند. اکثر آزمایشگاه‌ها از آزمایشات موجود در بازار استفاده می‌کنند که برای غربالگری ادرار برای "سوء مصرف مواد مخدر اصلی" ایجاد و بهینه شده‌اند.

برای اکثر آزمایشات سوء مصرف مواد مخدر، آزمایشگاه‌ها نتایج حاصل از غربالگری اولیه را با یک آزمایش از پیش تعیین شده مقایسه می‌کنند. هر چیزی که در پایین این معیار قرار دارد منفی است؛ و هر چیزی در بالای آن به عنوان یک نتیجه غربالگری مثبت محسوب می‌شود. علاوه بر این، آزمايشگاه‌ها ممکن است آزمايشی برای بررسی عوامل پنهان انجام دهند. این عوامل فاسد کننده ممکن است در آزمایش اعتیاد اختلال ایجاد کنند یا نمونه ادرار را رقیق نمایند.

معمولا آزمایشات مختلف مواد مخدر به دلایل پزشکی یا قانونی به عنوان بخشی از شرایط " عدم مصرف مواد مخدر" در محل کار، به عنوان بخشی از یک برنامه تست ورزشی و یا برای تعیین سازگاری با داروهای تجویزی(مسکن) دستور داده می‌شود. افرادی که از این مواد استفاده می‌کنند، از طریق خوردن، استنشاق، دود کردن و یا تزریق آن‌ها به بدن شان این کار را انجام می‌دهند. این که چه میزان از این مواد جذب بدن می‌شود و اثرات آن به مواد، و این که چگونه با هم برهمکنش می‌کنند، خلوص و قدرت آنها، مقدار، زمان و روش مصرف، و توانایی فرد برای متابولیزه کردن و از بین بردن آن‌ها از بدن، بستگی دارد.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش اعتیاد به مواد مخدر را  ارائه می‌دهد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش اعتیاد می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

دسته بندی مواد مخدر


در میان مواد مخدر، هر نوع دارو ممکن است شامل گروهی از مواد شیمیایی مشابه باشد. مواد قانونی که از لحاظ شیمیایی شبیه به مواد غیر قانونی می‌باشند، می‌توانند نتایج غربالگری مثبت را ایجاد کنند. تست غربالگری مثبت به صورت فرضیه ای در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، آزمایش‌های غربالگری که برای یک یا چند نوع از داروها مثبت هستند، اغلب با یک آزمایش ثانویه تایید می‌شوند که مواد دقیق موجود را با استفاده از یک روش بسیار حساس و خاص مانند کروماتوگرافی / طیف سنجی جرمی گاز (GC / MS) یا کروماتوگرافی مایع- طیف سنجی جرمی پشت سر هم شناسایی (LC-MS / MS) می‌کند.

بعضی از انواع دارویی که اغلب مورد بررسی قرار می‌گیرند، در جدول زیر ذکر شده است.

نوع ماده مخدر غربالگری شده


مثال‌هایی از ماده مخدر خاص که در طول آزمایش شناسایی
شده‌اند

امفتامین‌ها

متامفتامین, آمفتامین

باربیتورات‌ها

فنوباربیتول, سکوباربیتال, پنتوباربیتال, بوتالبیتال,
آموباربیتال

بنزودیازپاین‌ها

دیازپام, لورازپام, اوکزازپام, تمازپام, آلپرازولام

کانیبینوئیدها

ماری جوانا

کوکائین

کوکائین یا/و متابولیت‌های آن (بنزوئیل اکگونین)

متادون

متادون, متابولیت متادون (EDDP)

اوپیات‌ها

کودئین, مورفین, متابولیت هروئین, اکسی کودون, اکسی مورفون,
هیدرو کودون, هیدرومورفون

فنسیکلیدیدن

PCP

موادی که شبیه به کلاس‌های تعریف شده نیستند می‌توانند نتایج منفی داشته باشند حتی اگر وجود داشته باشند. شناسایی بعضی از داروها ممکن است با روش‌های استاندارد دشوار باشد، شاید به این دلیل که آزمایش برای تشخیص دارو تنظیم نشده است.

این آزمایش چه کاربردهایی دارد؟


آزمایش سوء مصرف مواد برای غربالگری و تایید وجود مواد مخدر مختلف در نمونه فرد، مانند ادرار، خون و مو استفاده می‌شود. آزمایش اعتیاد ممکن است برای این استفاده شود که فرد از نظر پزشکی درمان مناسب را دریافت کند و یا برای مصرف مواد غیرقانونی غربالگری و بررسی شود.

بعضی از رایج ترین داروهای غربالگری شده عبارتند از:

  • آمفتامین و متامفتامین
  • باربیتورات‌ها مانند فنوباربیتال، سکوباربیتال و پنتوباربیتال
  • بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام، لورازپام و اکسازپام
  • ماری جوانا
  • کوکائین
  • متادون
  • اوپیات‌ها، مانند هروئین، کدئین و مورفین
  • فنسیکلیدین (PCP)

غربالگری پزشکی

غربالگری پزشکی برای سوء مصرف مواد مخدر در درجه اول بر تعیین این تمرکز دارد که فرد چه مواد مخدر و یا ترکیبی از مواد مخدر را ممکن است مصرف کند که فرد سبب شود درمان مناسب دریافت نکند. تاثیر کلی دارو بر روی یک فرد خاص به پاسخ بدن او به ماده، میزان و ترکیب مصرف شده و زمان مصرف آن بستگی دارد. به عنوان مثال، MDMA (که به اکتازی یا مولی نیز شناخته می‌شود) در ابتدا یک محرک با اثرات روانگردان مربوطه است، اما بعدها باعث افسردگی سیستم عصبی مرکزی (CNS) می‌شود، زیرا آن را متابولیزه می‌کند و از بدن دفع می‌شود. در بسیاری از موارد، مواد مخدر با اتانول (الکل) ترکیب شده و یا با هم هم مصرف می‌شوند. اگر کسی در طول این مدت اتانول بنوشد، در سیستم بدن خود، دو نوع ماده افسردگی CNS را خواهد داشت که یک ترکیب خطرناک است. اگر فردی دچار موارد زیر باشد، ممکن است پزشک آزمایش اعتیاد را به دلایل پزشکی انجام دهد:

  • دارای مشکلات سلامتی حاد است که ممکن است مربوط به مواد مخدر باشد و یا علائم مسمومیت، مانند بیهوشی، تهوع، هذیان، هراس، پارانویا، افزایش دمای بدن، درد قفسه سینه، نارسایی تنفسی، تشنج و / یا سردرد را نشان می‌دهد
  • دچار آسیب‌هایی در اثر تصادف شده است که پزشکان اورژانس مشکوک هستند ناشی از مواد مخدر و / یا الکل بوده است
  • مشکوک به مصرف مواد مخدر است یا همه میدانند که مواد مخدر قانونی و یا غیر قانونی استفاده می‌کند
  • متقاضی دریافت پیوند عضو است
  • باردار است، به خصوص اگر تصور می‌شود که در معرض خطر سوء مصرف مواد قرار گرفته است یا نوزاد تازه متولد شده‌ای دارد که رفتارهای خاصی را نشان می‌دهد
  • برای اطمینان از این که فرد داروهای مسکن را به صورت تجویز شده مصرف می‌کند

آزمایش دوپینگ ورزشکاران

برای آزمایش ورزشی جهت تشخیص هورمون‌ها و استروئید‌ها، هر آزمون معمولا برای یک ماده خاص انجام می‌شود و بسیاری از آن‌ها ممکن است کمی باشد. ورزشکاران، به ویژه کسانی که در سطح ملی و بین المللی هستند، برای بررسی مواد مخدر غیر قانونی تست می‌شوند و علاوه بر این از استفاده از لیست طولانی از مواد به نام  "افزایش دهنده عملکرد" منع می‌شوند.

بررسی استفاده از داروهای مسکن

غربالگری مواد مخدر در ادرار، روش انتخابی برای نظارت بر تبعیت از داروهای مسکن تجویزی در بیماران تحت درمان درد مزمن است. غربالگری مواد در ادرار ابزارهایی را فراهم می‌کند تا مقاومت بیمار در برابر سوء مصرف مواد هنگام قرارگیری در معرض مواد مخدر بررسی شود. پزشک ممکن است به دو دلیل: ۱) اطمینان از درستی مصرف داروهای مسکن تجویزی توسط بیماران و ۲) نظارت بر استفاده از مواد غیر تجویز شده یا غیر قانونی، آزمایشات اعتیاد را به صورت دوره‌ای برای بیماران تحت درمان درد مزمن سفارش دهد. المان‌های غربالگری اعتیاد از طریق ادرار ممکن است شامل جاذبه مخصوص، دما در زمان جمع آوری نمونه، pH، غلظت کراتینین و آزمایش تایید کننده باشد.

نظارت بر انطباق داروهای مسکن برای از بین بردن یا کاهش چشمگیر سوء مصرف (مثلا اعتیاد، انحراف) داروهای تجویزی کنترل شده و در عین حال اطمینان از درمان مناسب برای کسانی که می‌توانند از این داروها نفع ببرند، حیاتی است. غربالگری مواد مخدر در ادرار یکی از پایه‌های نظارت بر مصرف صحیح به همراه برنامه‌های نظارت بر داروهای تجویزی و دیگر ابزارهای غربالگری است.

چه زمانی سفارش داده می‌شود؟


هر زمانی که پزشک، کارفرما، سازمان حقوقی و یا سازمان ورزشی نیاز داشته باشد تعیین کند که آیا فرد مواد غیرقانونی یا ممنوعه در بدن خود دارد و آیا داروهای تجویزی را درست مصرف می‌کند یا خیر، تست اعتیاد باید انجام شود. این تست ممکن است قبل از آغاز برخی از مشاغل جدید و رویکردهای بیمه نامه‌ای و به صورت تصادفی برای ایمنی محل کار، نظم دادگاه، نظارت بر پایبندی یا الزامات برنامه آزمایش مواد مخدر ورزشی دستور داده شود.

آزمایشات سوء مصرف مواد مخدر ممکن است توسط یک پزشک جهت نظارت بر یک فرد معتاد یا مشکوک به سوء مصرف مواد سفارش داده شود یا هر زمان که فرد علائم و نشانه‌هایی را نشان دهد که مصرف مواد مخدر را تایید کند، درخواست داده شود. بسته به مواد مخدر یا داروهای مورد استفاده، این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • مردمک چشم گشاده شده یا کوچک
  • خواب آلودگی
  • صحبت کردن آهسته یا با لکنت
  • آشفتگی
  • حالت تهوع
  • دشواری در تنفس
  • هذیان
  • تشنج
  • تغییرات فشار خون یا ضربان قلب

نتایج آزمون به چه معناست؟


غربالگری مثبت اولیه مواد مخدر به این معنی است که فرد آزمایش شده دارای ماده ای در بدن خود می‌باشد که در یکی از دسته بندی‌های مواد مخدر قرار می‌گیرد و آن ماده بالاتر از سطح معیار تعیین شده است. اگر تست ثانویه نتیجه مثبت را تایید کند، به این معنی است که فرد این ماده را واقعا مصرف کرده است.

در برخی موارد، این نتیجه وجود یک دوره زمانی که فرد در آن ماده را مصرف می‌کرده و مقدار تقریبی آن را نشان می‌دهد ، اما در بیشتر موارد، این اطلاعات لازم نیست. تفسیر زمان و میزان مصرف دارو می‌تواند چالش برانگیز باشد زیرا غلظت بسیاری از داروها همانند میزان سوخت و ساز بدن افراد متفاوت است.

اگر تست هیچگونه ماده یا مواد مخدری را در زیر مقادیر معیار نشان ندهد، نتایج معمولا به صورت "شناسایی نشده" یا "هیچ چیز شناسایی نشده" گزارش می‌گردد.

نتيجه منفي لزوما به اين معني نيست که فرد در هیچ یک از مواقع مصرف دارو نداشته باشد. دارو ممکن است وجود داشته باشد، اما کمتر از مقدار هدف باشد، دارو ممکن است در حال حاضر متابولیزه شده و از بدن خارج شد باشد، یا روش تست مواد خاص موجود در نمونه را تشخیص نمی‌دهد.

آزمایشات نمونه‌های مختلف بدن، استفاده از مواد مخدر در وقفه‌های زمانی مختلف را نشان می‌دهد. مثلا:

  • آزمایش ادرار مصرف مواد مخدر آمفتامین، کوکائین و اوپیات‌ها را در ۲ تا ۳ روز گذشته نشان می‌دهد. ماری جوانا و متابولیت‌های آن، کانابینوئید، ممکن است برای چند هفته قابل تشخیص باشد. متادون، باربیتورات‌ها و بنزودیازپین‌ها می‌توانند تا حدود یک هفته تشخیص داده شود.
  • نمونه‌های مو، که انتهای ریشه مو را مورد آزمایش قرار می‌دهند، استفاده از مواد مخدر در طی ۲ تا ۳ ماه گذشته را نشان می‌دهند، اما نه در زمانی که برای رشد مو صرف می‌شود، اخیرا ۲ تا ۳ هفته است.
  • بزاق تشخیص می‌دهد که چه موادی در ۲۴ ساعت گذشته استفاده شده است.
  • نمونه‌های عرق ممکن است در یک پچ جاذب که برای چند روز تا چند هفته پوشیده میشوند، جمع آوری گردند و بنابراین می‌توانند مصرف مواد در هر زمان و در طول مدت زمان طولانی را نشان دهند.

تعبیر نتایج آزمون‌های ورزشی برای وجود هورمون‌ها و استروئید‌ها باید تنها توسط متخصصان آزمایشگاهی که با روش‌های خاص آزمایشی آشنا هستند، انجام شود. نتیجه منفی نشان می‌دهد که یک مقدار طبیعی از ماده در بدن وجود دارد. نتایج مثبت وجود مواد بالاتر و بیشتر از آنچه که معمولا توسط بدن ورزشکار تولید می‌شود را تایید می‌کند. این نتایج می‌توانند با این واقعیت که هر فرد غلظت پایه طبیعی خود را دارد و بر اساس شرایط، مقادیر مختلف هورمون و استروئید را تولید کند، پیچیده شود.

سوالات رایج


ادرار رایج ترین نمونه مورد آزمایش در غربالگری مواد مخدر است. نمونه‌های دیگر بدن مانند مو، بزاق، عرق و خون نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرند، اما به جای ادرار تست نمی‌شوند.

ادرار و بزاق در ظروف تمیز جمع آوری می‌شوند. نمونه خون با قرار دادن یک سوزن در رگی در بازو گرفته می‌شود. برای جمع آوری نمونه، مو درست از کف سر بریده می‌شود. نمونه عرق به طور معمول با قرار دادن پچی روی پوست برای یک دوره مشخص زمانی جمع آوری می‌شود.

برخی داروهای تجویز شده و بدون نسخه خاص ممکن است نتایج غربالگری مثبت را نشان دهند. نمونه‌هایی از نتایج غربالگری مثبت غلط: اسپری بینی ویکز می‌تواند به خاطر آمفتامین نتایج مثبت را نشان دهد؛ دانه‌های خشخاش می‌توانند به خاطر وجود اوپیات‌ها نتایج مثبت ایجاد کنند. قبل از آزمایش، باید هر گونه دارویی را که مصرف کرده اید و / یا نسخه‌هایی که برای شما تجویز شده است را اعلام کنید تا نتایج شما به درستی تفسیر شود.

در غربالگری مواد مخدر، "مثبت کاذب" بدان معنی است که یک نمونه به صورت غلط مثبت گزارش می‌شود، حتی اگر نمونه در واقع بدون مواد مخدر باشد. برعکس، یک نتیجه "منفی کاذب" بدان معنی است که نمونه منفی گزارش شده است، در حالی که اهدا کننده قبل از آزمایش مواد مصرف کرده است.

آزمایش مواد مخدر مثبت کاذب (یا یک نتیجه آزمایش مثبت کاذب مواد مخدر) یک نتیجه آزمون اشتباه است که می‌گوید بیمار یا فرد تست شده دارای مقدار قابل توجهی از متابولیت‌های مواد مخدر در بدن خود است. در حالی که نتیجه منفی کاذب نشان می‌دهد که فرد آزمایش شده مقدار قابل توجهی از عناصر مخدر فعال در بدن خود ندارد، اگر چه فرد این دارو را در واقعیت مصرف کرده است.

نتایج مثبت کاذب آزمون ممکن است از دلایل متعددی نشات بگیرد، بعضی از این موارد عبارتند از:

  • روش‌های آزمایش نادرست. هنگامی که یک نتیجه مثبت در آزمون‌های اولیه غربالگری به دست می‌آید، آزمون‌های تأییدی مانند روش GC / MS باید انجام شود تا امکان به دست آمدن نتایج مثبت نادرست برطرف شود.
  • سطح معیار تست اعتیاد بسیار پایین. اگر آزمايشگاه از حداقل مقدار آستانه براي تأييد مواد مخدر استفاده کند که بسيار پایین باشد، افراد مورد آزمايشي که به صورت غيرمستقيم تحت تاثير مواد مخدر قرار گرفته‌اند ممکن است نتيجه مثبت داشته باشند. به عنوان مثال، در صورتی که سطح آستانه بسیار پایین باشد، استنشاق دود ماری جوانا توسط فردی که مصرف نکرده است ممکن است نتایج مثبت نشان دهد.
  • واکنش متقابل ترکیبات مشابه مواد مخدر. ممکن است ترکیبات دیگر مشابه متابولیت‌های دارویی فعال، مانند دانه‌های خشخاش به اشتباه به عنوان مواد مخدر در نظر گرفته شوند.