آزمایش اندازه گیری آنزیم GGT در خون برای تشخیص بیماری های کبد

آزمایش-اندازه-گیری-آنزیم-GGT

گاما گلوتامیل ترانسفراز ( GGT ) آنزیمی است که در تعداد زیادی از اعضای داخل بدن وجود دارد و بالاترین میزان این آنزیم در کبد دیده می­‌شود. برخی از بیماری­‌هایی که باعث آسیب دیدن کبد یا کیسه صفرا می‌­شوند، سطح این آنزیم را در خون افزایش می­‌دهند. این آزمایش سطح گاما گلوتامیل ترانسفراز را در نمونه خون تهیه شده بررسی می­‌کند. در حالت طبیعی سطح این آنزیم پائین است، اما در مواردی که کبد آسیب می­‌بیند سطح آن افزایش می‌­یابد. این آنزیم اولین آنزیم کبدی است که مسدود شدن کیسه صفرا (کیسه­‌ای که صفرا را از کبد که روده­ها می­برد) به علت وجود تومور یا سنگ باعث بالا رفتن سطح آن می‌­شود. این امر باعث شده است که به حساس‌ترین آنزیم کبدی برای شناسایی مشکلات کیسه صفرا تبدیل شود. اما این آزمایش خیلی تخصصی نیست و در تمایز گذاری بین انواع علل آسیب دیدگی کبد، مفید نیست زیرا بیماری­‌های مختلف کبدی از قبیل سرطان و هپاتیت و بیماری­‌های غیر هپاتیتی مانند سندروم حاد کرونری می­‌تواند باعث بالا رفتن سطح این آنزیم شود. به همین دلیل، انجام این آزمایش به تنهایی  توصیه نمی­‌شود، اما در کنار سایر آزمایشات و تعیین علت بالا بودن آلکالین فسفاتاز ((ALP)، آنزیم دیگری که در کبد وجود دارد) می‌­تواند سودمند باشد.

می­توان از آزمایش GGT کبد برای تعیین علت بالا بودن سطح آلکالین فسفاتاز (ALP) استفاده کرد. برخی از بیماری‌های کبدی و بیماری کیسه صفرا باعث افزایش سطح این آنزیم­‌ها می­‌شوند، اما در بیماری استخوان فقط سطح آنزیم ALP بالا می‌رود. آسیب دیدگی کبد یک مشکل جدی است و معمولا به مشکلات دیگری ختم می­‌شود. آسیب دیدگی کبد براساس میزان آسیب ایجاد شده می­تواند برگشت ناپذیر باشد. از آزمایش گاما گلوتامیل ترانسفراز در کنار سایر روش­‌های آزمایش استفاده می­‌شود که این امر به پزشک برای تشخیص آسیب دیدگی کبد کمک می­‌کند. در صورت مشاهده علائم ناشی از آسیب دیدگی کبد باید با پزشک مشورت کنید، پزشک با درخواست آزمایشات لازم به تشخیص علت بیماری می‌­پردازد و پروسه درمان را شروع می‌کند.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات و تجهیزات به روز خود آزمایش گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT) را به بیماران ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش GGT می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

گاما گلوتامیل ترانسفراز و آکلالین فسفاتاز


گاما-گلوتامیل-ترانسفراز-و-آکلالین-فسفاتاز

بیماری‌­های کبدی باعث بالا رفتن سطح GGT و آلکالین فسفاتاز می‌­شوند اما بیماری‌­هایی که بافت‌­های استخوانی را تحت تاثیر قرار می­‌دهند فقط باعث بالا رفتن سطح آلکالین فسفاتاز می­‌شوند. بنابراین در صورتی که سطح آنزیم آلکالین فسفاتاز بالا رفته باشد می­‌توان از آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز برای تشخیص بیماری کبدی یا بیماری استخوان استفاده کرد. گاهی اوقات مصرف حتی مقدار بسیار کمی الکل باعث بالا رفتن سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز می­‌شود. سطح این آنزیم در افرادی که به الکل اعتیاد دارند در مقایسه با افرادی که گاهی اوقات الکل مصرف می­‌کنند، بسیار بالا است. می­‌توان از آزمایش آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز برای ارزیابی فرد به لحاظ سو مصرف مشروبات الکلی استفاده کرد.

انجام آزمایش GGT چه موقع درخواست می­‌شود؟


در مواردی که آلکالین فسفاتاز بالا رفته باشد، انجام آزمایش خون GGT درخواست می­‌شود. پزشک برای بررسی آسیب کبد، حتی در صورتی گه هیچ علائمی مبنی بر این امر وجود نداشته باشد، انجام آزمایش آلکالین فسفاتاز را به تنهایی یا به عنوان بخشی از آزمایشات روتین پانل کبد درخواست می­‌کند. زمانی که نتیجه آزمایش آلکالین فسفاتاز بالا باشد اما سطح سایر آزمایشات پانل کبد مانند (ALT ، AST) افزایش نیافته باشد، انجام آزمایش گاما گلوتامیل فسفاتاز درخواست می­گردد. ممکن است در مواردی که بیمار علائم و نشانه­‌های بیماری کبد را داشته باشد، انجام آزمایش گاما گلوتامیل فسفاتاز در کنار سایر آزمایشات مخصوص عملکرد کبد درخواست شود. برخی از علائم و نشانه‌­های آسیب کبد عبارتند از:

  • ضعف و خستگی
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • تورم و یا درد شکم
  • زردی
  • تیره بودن رنگ ادرار و روشن بودن رنگ مدفوع
  • خارش ( پروریتوس )

گاهی اوقات از آزمایش GGT کبد برای تشخیص بیماری کبد و انسداد کیسه صفرا استفاده می­شود. معمولا این آزمایشات کبدی مانند بیلی روبین، ALP ، AST ، ALT درخواست می‌­شود. به طور کلی، افزایش سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز نشان دهنده آسیب دیدگی کبد بیمار است، اما به طور تخصصی نمی‌­تواند به بیماری ایجاد کننده آسیب کبدی اشاره کند. می­‌توان از این آنزیم برای بررسی سو مصرف مشروبات الکلی ( در ۷۵ درصد از افرادی که به الکل اعتیاد دارند سطح این آنزیم بالا می‌­رود ) و ارزیابی افرادی که تحت درمان هپاتیت الکلی و ترک اعتیاد به الکل قرار دارند، استفاده کرد.

آزمایش GGT در بارداری


معمولا انجام این آزمایش در اکثر زنان باردار که در هفته ۲۸ بارداری به سر می­‌برند، درخواست می­‌شود. اما افرادی که سابقه خانوادگی دیابت یا دیابت بارداری در بارداری قبلی را دارند، زودتر مورد بررسی قرار می­‌گیرند. انجام تست دیابت بارداری در برخی از آزمایشگاه‌­ها به صورت روتین انجام می­‌شود. خطراتی که در ارتباط با دیابت بارداری وجود دارد باعث شده که این آزمایش به یکی از آزمایشات بسیار مهم غربالگری در دوران بارداری تبدیل شود.

تفسیر آزمایش GGT


بالا بودن سطح آنزیم GGT به این معنا است که یک بیماری یا یک اختلال به کبد آسیب رسانده است اما نمی‌تواند نوع آن را مشخص کند. به طور کلی، هرچه سطح این آنزیم بالا باشد میزان آسیب دیدگی کبد بیشتر است. بیماری­‌های کبدی مانند هپاتیت یا سیروز کبدی باعث بالا رفتن سطح این آنزیم می­‌شوند، البته برخی از بیماری‌­ها مانند دیابت، نارسایی قلبی، یا التهاب پانکراس می‌­تواند باعث بالا رفتن سطح این آنزیم شود. مصرف بیش از حد مشروبات الکلی، یا استفاده از داروهایی که برای کبد سمی هستند، می‌تواند باعث افزایش سطح این آنزیم شود. در صورتی که سطح این آنزیم پائین یا طبیعی باشد، نشان دهنده عدم وجود بیماری کبد و عدم مصرف مشروبات الکلی است بالا بودن سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز می­‌تواند احتمال وجود بیماری استخوان که باعث بالا رفتن سطح آلکالین فسفاتاز می‌­شود، را رد کند. در صورتی که سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز پائین یا طبیعی باشد، اما سطح آنزیم آلکالین فسفاتاز افزایش یافته باشد احتمال وجود بیماری استخوان بیشتر می‌­شود.

چگونه نمونه خون برای انجام آزمایش جمع آوری می­‌شود؟


نمونه خون از طریق وارد کردن یک سرنگ به درون سیاهرگ باز و جمع آوری می‌­شود.

آیا برای اطمینان از کیفیت نمونه خون، آمادگی خاصی لازم است؟


معمولا سطح آنزیم GGT پس از صرف غذا کاهش می­‌یابد. برای انجام این آزمایش باید بیمار به مدت ۸ ساعت از خوردن مواد  غذایی خودداری کند (بیمار فقط می­تواند آب بخورد). مصرف الکل و برخی از داروها می­تواند بر سطح این آنزیم تاثیر بگذارد، بنابراین ممکن است پزشک از بیمار بخواهد قبل از آزمایش از مصرف برخی داروها خودداری کند.

چگونه آزمایش GGT انجام می‌­شود؟


در اکثر آزمایشات خون معمولا مقدار کمی خون از سیاهرگ جمع آوری می­شود. برای جمع آوری نمونه خون، پزشک به صورت زیر عمل می­کند:

  • پوست را تمیز می­کند.
  • بازوی بیمار را با باند کشی می­بندد تا خون به اندازه کافی در سیاهرگ جمع شود.
  • سرنگ را وارد سیاهرگ می­‌کند (معمولا در قسمت داخلی آرنج یا پشت دست).
  • سپس صبر می­کند تا خون وارد سرنگ شود.
  • باند کشی را باز می­کند و سرنگ را از سیاهرگ خارج می‌­نماید.

گاهی اوقات نمونه خون نوزادان از قسمت پاشنه پا جمع آوری می­شود، بنابراین پزشک پس از تمیز کردن این موضع، سرنگ را وارد پوست می­کند و به جمع آوری نمونه خون می­پردازد. نمونه گیری با درد موقت همراه است و به سرعت بهبود می­یابد.

چه مواردی باعث می­‌شود سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز در آزمایش بالا باشد؟


  • حتی مصرف مقادیر کم مشروبات الکلی در ۲۴ ساعت قبل از انجام آزمایش باعث بالا رفتن آنزیم GGT می­شود.
  • استعمال دخانیات باعث بالا رفتن سطح این آنزیم می­شود.
  • افزایش سطح آنزیم GGT می­تواند نشان دهنده بیماری قلبی و عروقی و یا فشار خون بالا باشد. تحقیقات نشان داده است افرادی که سطح آنزیم GGT در خون آنها بالا است، بیشتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی قرار دارند، اما هنوز علت این ارتباط مشخص نیست.
  • مصرف برخی از داروها مانند فنی توئین، کاربامازپین، و باربیتورات­‌ها از قبیل فتوباربیتال می­تواند باعث افزایش سطح آنزیم گاما گلوتامیل ترانسفراز شود. مصرف تعداد زیادی از داروها از قبیل داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب، داروهای مخصوص کاهش چربی خون، آنتی بیوتیک، مسدود کننده­‌های گیرنده هیستامین ( که برای درمان ترشح بیش از حد اسید معده مورد استفاده قرار می­گیرند )، داروهای ضد قارچ، داروهای ضد افسردگی، و هورمون­هایی مانند تستوسترون می­‌توانند باعث افزایش سطح این آنزیم شوند. قرص­‌های خوراکی ضد بارداری و کلوفیبرات می­توانند باعث کاهش سطح آنزیم GGT شوند.
  • در زنان، برخلاف مردان، سطح این آنزیم با بالا رفتن سن افزایش می­‌یابد.

آیا در مواردی که بیمار هیچ گونه علائمی ندارد ممکن است سطح آنزیم گاما گلوتامیل تراسفراز افزایش یافته باشد؟


پاسخ این سوال مثبت است. این آنزیم حساسیت بسیار بالایی دارد و ممکن است بیمار هیچ گونه علائمی نداشته باشد اما سطح این آنزیم بالا باشد. ممکن است این افزایش سطح موقت باشد و به علت مصرف برخی داروها یا نوشیدن مشروبات الکلی طی ۲۴ ساعت قبل از آزمایش رخ دهد. در صورتی که سطح سایر آنزیم‌­های کبدی طبیعی باشد، پزشک درخواست تکرار آزمایش GGT را می­‌دهد. اگر سطح آنزیم بسیار بالا باشد و یا سایر آنزیم­‌های بدن نیز افزایش یافته باشند. انجام آزمایشات جامع برای تشخیص علت این امر ضروری است.

فاکتورهای خطر


این آزمایش هیچ گونه خطری ندارد و یک آزمایش غیر تهاجمی است که فقط با جمع آوری نمونه خون انجام می­‌شود. برخی از مادران باردار از آثار بالا بودن این آنزیم بر جنین خود واهمه دارند، که با انجام آزمایش همه چیز مشخص می‌­شود.