آزمایش سطح تستوسترون در زنان و مردان و درمان اختلالات هورمونی

در آزمایش تستوسترون، سطح تستوسترون با واحد نانوگرم در دسی لیتر در خون اندازه‌گیری می‌شود. این آزمایش به عنوان آزمایش سرم تستوسترون نیز شناخته می‌شود. تستوسترون یک آندروژن یا یک هورمون جنسی است که هم در بدن مردان و هم در بدن زنان وجود دارد. این هورمون در بلوغ، باروری و میل جنسی نقش دارد.

تستوسترون در مردان در بیضه و در زنان در تخمدان تولید می‌شود. سطح تستوسترون در مردان بیش از زنان است. پزشکان بر این عقیده‌اند که تستوسترون تأثیر زیادی بر ایجاد و رشد بسیاری از صفات و ویژگی‌ها دارد که برخی از آنها عبارتند از:

  • افزایش حجم عضلانی
  • افزایش تراکم و حجم استخوان
  • قدرت فیزیکی
  • موهای بدن

به هر حال، این هورمون در زنان نیز نقش مهمی نظیر سلامت باروری و توانایی تحریک‌پذیری جنسی دارد.

هورمون تستوسترون غالباً به مردانگی وابسته است. به هر حال، بدن زنان نیز تستوسترون می‌سازد. کمبود شدید تستوسترون در مردان یا زیاد بودن بیش از اندازه این هورمون در زنان می‌تواند باعث ابتلا به مشکلات و بیماری‌های جدی و خطرناک شود. همچنین می‌تواند باعث ایجاد ویژگی‌ها و خصیصه‌هایی شود که در بروز ناهنجاری‌های بیولوژیکی جنسیتی تأثیر دارد. تستوسترون بر ویژگی‌هایی مانند موی بدن، حجم و قدرت عضلانی تأثیر می‌گذارد. این ویژگی‌ها در مردانی که سطح تستوسترون در آنها پایین است کاهش می‌یابد و اگر این هورمون در بدن زنان به میزان زیادی تولید شود باعث افزایش این ویژگی‌ها می‌شود. اگر فکر می‌کنید که سطح تستوسترون در بدن شما نرمال نیست می‌توانید آزمایش تستوسترون بدهید.

برای دریافت اطلاعات بیشتر و مشاوره در آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد می‌توانید با شماره 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس حاصل فرمایید.

چرا شما ممکن است نیاز به انجام آزمایش تستوسترون داشته باشید؟


پزشک ممکن است دستور انجام این آزمایش را به دلایل مختلف بدهد.

تستوسترون در مردان

یکی از دلایل شایع انجام این آزمایش بلوغ زودرس یا تأخیر در بلوغ است. همچنین اگر پزشک احتمال بدهد که سطح این هورمون در بدن پایین است ممکن است دستور انجام این آزمایش را بدهد.

برخی علائم هایپوگنادیسم در مردان عبارت است از:

  • کاهش موهای بدن
  • کاهش حجم عضلات
  • کم بودن تمایل جنسی
  • اختلالات نعوظ
  • رشد بافت سینه یا ژینکوماستی

برخی علل احتمالی کم بودن سطح تستوسترون عبارتند از:

  • تأخیر در بلوغ
  • آسیب‌دیدگی بیضه که ممکن است به دلیل وارد آمدن ضربه، اعتیاد به الکل یا ابتلا به اوریون اتفاق افتاده باشد
  • بیماری هیپوتالاموسی
  • بیماری هیپوفیز
  • تومورهای غیر سرطانی هیپوفیز

برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند سندرم کلینفلتر، سندرم کالمان و دیستروفی میوتونیک می‌توانند بر سطح تستوسترون تأثیر داشته باشند.

همچنین ممکن است سطح تستوسترون در مردان بسیار بالا باشد. بالا بودن سطح تستوسترون نیز می‌تواند مشکل‌زا باشد. بالا بودن سطح این هورمون می‌تواند به دلایل زیر باشد:

  • بلوغ زودرس
  • پرکاری تیروئید یا تیروئید بیش فعال
  • استروئیدهای آنابولیک
  • هایپرپلازی مادرزادی آدرنال
  • سندم عدم حساسیت آندروژن
  • تومور بیضه
  • تومور آدرنال

تستوسترون در زنان

معمولاً اگر پزشک این احتمال را بدهد که سطح تستوسترون در بدن خانمی بسیار زیاد است، دستور انجام این آزمایش را می‌دهد. بالا بودن میزان تستوسترون در بدن ممکن است باعث بروز مشکلات زیر شود:

  • نامنظم بودن چرخه عادت ماهیانه یا عدم بروز آن
  • ناباروری
  • رشد مو در صورت یا بدن
  • خشن شدن صدا

بالا رفتن سطح تستوسترون در زنان ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشد که برخی از آنها عبارتند از:

  • ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک
  • هایپرپلازی مادرزادی آدرنوکورتیکال
  • تومور یا سرطان تخمدان
  • تومور آدرنال

چگونه باید برای انجام آزمایش تستوسترون آماده شد؟


برخی داروها ممکن است بر سطح تستوسترون تأثیر داشته باشد و نتایج آزمایش تستوسترون را تغییر دهد. باید به پزشک در مورد داروهایی که مصرف می‌کنید مانند داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک و داروهای تجویزی اطلاع دهید. پزشک ممکن است از شما بخواهد که مصرف برخی داروها را قبل از انجام آزمایش متوقف کنید.

برخی داروهایی که ممکن است بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند عبارتند از:

  • آندروژن تراپی
  • استروئیدها
  • داروهای ضد انعقاد خون
  • بابیتورات
  • کلومیفن
  • استروژن تراپی

پزشک ممکن است یک ساعت خاص در روز را برای انجام آزمایش تعیین کند. از آنجا که سطح این هورمون ممکن است در هنگام صبح در بیشترین سطح باشد، ممکن است از شما خواسته شود که این آزمایش را بین ساعت ۷ تا ۱۰ صبح انجام دهید.

همچنین پزشک ممکن است برای بررسی روند تغییرات سطح هورمون در طول روز از شما بخواهد که این آزمایش را تکرار کنید.

در هنگام انجام آزمایش تستوسترون چه اتفاقی می‌افتد؟


برای تعیین سطح تستوسترون از شما نمونه خون گرفته می‌شود. مراحل زیر به این منظور انجام می‌شود:

  • پرستار ناحیه‌ای که قرار است از آن خون گرفته شود را تمیز می‌کند. معمولاً خون از سیاهرگی که از آرنج یا پشت دست عبور می‌کند گرفته می‌شود.
  • یک باند الاستیکی دور قسمت بالای بازو بسته می‌شود تا خون در سیاهرگ جمع شود.
  • یک سوزن استریل شده در سیاهرگ زده می‌شود.
  • سپس نمونه خون در سرنگ کشیده می‌شود.
  • پس از خون‌گیری، باند الاستیکی باز شده و سوزن از دست خارج می‌شود.
  • محلی که خون از آن گفته می‌شود محکم گرفته می‌شود تا خونریزی متوقف شده و از کبودی آن ناحیه جلوگیری شود.
  • روی دست پانسمان می‌شود.

خون‌گیری ممکن است با کمی درد و ناراحتی همراه باشد. ممکن است احساس نیش‌زدگی یا سوزش داشته باشید. اگر دست خود را شل بگیرید، درد کمتر می‌شود. ممکن است پس از درآوردن سوزن از دست، شما در دست خود احساس ضربان و نبض داشته باشید که بلافاصله برطرف می‌شود.

پزشک نمونه خون گرفته شده را برای آنالیز به آزمایشگاه ارسال می‌کند.

خطرات احتمالی ناشی از انجام آزمایش اندازه‌گیری سطح تستوسترون چیست؟


برخی خطرات احتمالی ناشی از انجام آزمایش اندازه‌گیری سطح تستوسترون خون عبارتند از:

  • زخم ناشی از سوراخ‌های متعدد که برای پیدا کردن رگ انجام شده است
  • خونریزی شدید
  • سرگیجه
  • غش
  • هماتوم که جمع شدن خون در زیر پوست است
  • بروز عفونت

چشم‌انداز بلند مدت چیست؟


زمانی که پزشک نتایج آزمایش را می‌گیرد، آن را بررسی می‌کند. اگر سطح تستوسترون کمتر یا بیشتر از مقدار نرمال و طبیعی آن باشد، تلاش می‌کند تا بیماری‌های زمینه‌ای که باعث بروز این مشکلات شده است را تشخیص دهد.

پزشک نتایج آزمایش را به شما می‌گوید و به شما در درک معنی آن کمک می‌کند. هر برنامه درمانی یا آزمایش تکمیلی بعدی باید در جلسه ملاقات با پزشک مورد بحث و تبادل نظر قرار بگیرد.

 سطوح طبیعی و غیر طبیعی


سطح نرمال تستوسترون در مردان بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ نانوگرم در دسی لیتر است. برای زنان، میزان تستوسترون باید بین ۱۵ تا ۷۰ نانوگرم در دسی لیتر باشد.

تغییر سطح تستوسترون در طول دروان عمر عادی است. سطح طبیعی تستوسترون برای سن و جنس‌های مختلف به شرح زیر می‌باشد:

 

 

سن

مردان

(نانوگرم بر دسی لیتر)

زنان

(نانوگرم بر دسی لیتر)

از ۰ تا ۵ ماهگی

۷۵-۴۰۰

۲۰-۸۰

از ۶ ماهگی تا ۹ سالگی

<7-20

<7-20

از ۱۰ تا ۱۱ سالگی

<7-130

۷-۴۴

از ۱۲ تا ۱۳ سالگی

<7-800

<7-75

ذر ۱۴ سالگی

۷-۱۲۰۰

<7-75

از ۱۵ تا ۱۶ سالگی

۱۰۰-۱۲۰۰

<7-75

از ۱۷ تا ۱۸ سالگی

۳۰۰-۱۲۰۰

۲۰-۷۵

از ۱۹ سالگی به بعد

۲۴۰-۹۵۰

۸-۶۰

 

سطح تستوسترون ممکن است به طور طبیعی به دلیل تغییر سن و ابتلا به برخی بیماری‌ها تغییر کند. پس از ۴۰ سالگی، سطح تستوسترون در مردان حداقل به میزان یک درصد در سال کاهش می‌یابد. برخی علائم کاهش تستوسترون عبارتند از اختلالات نعوظ که عموماً در مردان بالای ۴۰ سال دیده می‌شود. در افراد چاق بدون توجه به سن آنها ممکن است سطح تستوسترون کاهش یابد.

شایع‌ترین مشکلات مرتبط با تستوسترون در مردان، هایپوگنادیسم یا کاهش سطح تستوسترون است. اگر شما یک یا چند علامت از علائم زیر را داشته باشید نشان می‌دهد که سطح تستوسترون در بدن شما نرمال نیست:

  • کاهش میل جنسی
  • ناتوانی در نعوظ
  • ناباروری
  • خستگی عمومی

ممکن است موی صورت زنانی که سطح تستوسترون بالا دارند رشد کرده، صدای آنها خشن شده یا سایز سینه‌های آنها کاهش یابد. بالا بودن سطح تستوسترون در زنان ممکن است باعث جوش زدن شود. این بالا بودن سطح هورمون ممکن است به دلیل ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک اتفاق بیفتد که باعث اشکال در بارداری و اختلال در عادت ماهیانه آنها می‌شود.

بالا بودن یا پایین بودن سطح تستوسترون در مردان و زنان ممکن است نشان‌دهنده ابتلا به بیماری‌های خطرناک و جدی دیگری نیز باشد. بالا بودن سطح تستوسترون ممکن است نشانه ابتلا به سرطان بیضه یا تخمدان باشد. پایین بودن سطح تستوسترون ممکن است نشان‌دهنده ابتلا به بیماری‌های مزمن مرتبط با غده هیپوفیز باشد.

در کودکان دختر و پسر، علائم اختلال در سطح تستوسترون ممکن است شدیدتر باشد. آزمایش‌های تستوسترون غالباً برای پسران و دخترانی که رشد مناسبی نداشته‌اند یا بلوغ آنها تأخیر داشته است انجام می‌شود.

پسرانی که سطح تستوسترون آنها پایین است به کندی رشد می‌کنند، بدن آنها مو ندارد و عضلات آنها رشد کمی دارند. دخترانی که سطح تستوسترون در بدن آنها زیاد است موی زیادی در بدن خواهند داشت و چرخه عادت ماهیانه آنها به تأخیر می‌افتد. پسرانی که سطح تستوسترون در بدن آنها زیاد است زودتر بالغ شده و تنومند می‌شوند.

 بالا بودن سطح تستوسترون: هایپرپلازی مادرزادی آدرنال


گاهی اوقات، بالا بودن سطح تستوسترون در بدن به دلیل ابتلا به هایپرپلازی مادرزادی آدرنال است. این بالا بودن سطح تستوسترون باعث می‌شود که آلت تناسلی مردان به طور غیر عادی بزرگ شده و اندام تناسلی دختران حالتی غیر طبیعی خواهد داشت. در برخی موارد، ممکن است صدای مردان بسیار خشن شده و موی صورت زنان رشد کند.

هایپرپلازی مادرزادی آدرنال را می‌توان در دروان نوزادی تشخیص داد زیرا باعث کم آبی، عادات غذایی بد و علائم دیگر می‌شود. همچنین ممکن است باعث اختلالات رشد شود حتی ممکن است افراد جوان مبتلا به این بیماری بسیار بلند باشند.

 آزمایش تستوسترون چگونه انجام می‌شود؟


بسته به علائم شما، پزشک ممکن است برخی معاینات پزشکی را نیز انجام دهد. اگر شما مرد هستید، پزشک اگر موارد زیر را ببیند، معاینات بالینی را انجام می‌دهد:

  • کم شدن موهای صورت
  • کاهش قد
  • علائم ابتلا به ژینکوماستی، یک افزایش غیر عادی در سایز بافت سینه
  • افزایش غیر عادی وزن

اگر شما زن هستید، پزشک در صورت دیدن موارد زیر ممکن است معاینات بالینی را انجام دهد:

  • جوش‌های غیرعادی صورت
  • رشد غیر عادی مو روی لب‌ها یا چانه
  • نازک شدن موها یا طاسی سر

کیت‌های خانگی آزمایش تستوسترون که به آن سال – تی نیز گفته می‌شود توسط چندین کارخانه در سطح وسیعی در دسترس هستند. این کیت‌ها از بزاق برای آزمایش سطح هورمون استفاده می‌کنند. پس از انجام آزمایش، نمونه بزاق گرفته شده مستقیماً به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

مطالعات متعددی تأیید کرده‌اند که بزاق می‌تواند به طور نسبتاً دقیقی میزان سطح هورمون تستوسترون را تعیین کند. این به ویژه برای تشخیص ابتلا به هایپوگنادیسم در مردان درست است.

برخی از متخصصین، آزمایش بزاق را معتبر نمی‌دانند. آنها بر این عقیده هستند که آزمایش‌های تکمیلی مانند آزمایش سرم برای اطمینان از دقت نتایج آزمایش بزاق باید انجام شود.

 چه چیز دیگری ممکن است بر سطح تستوسترون تأثیر داشته باشد؟


مشکلات کبد و سوءمصرف الکل می‌تواند باعث کاهش سطح تستوسترون در بدن شود.

چگونه می‌توان سطح غیرطبیعی تستوسترون را در بدن درمان کرد؟


از پزشک در مورد آزمایش‌های تستوسترون سؤال کنید اگر فکر می‌کنید که سطح تستوسترون در بدن شما در حالت طبیعی و نرمال نیست یا اگر فکر می‌کنید که فرزندان شما دچار اختلالات رشد هستند. روش‌های درمانی متعددی وجود دارد.

شایع‌ترین روش درمانی برای پایین بودن سطح تستوسترون، تستوسترون تراپی است. در تستوسترون تراپی، این هورمون از طریق تزریق، پچ های پوستی یا ژل‌های موضعی حاوی تستوسترون برای جایگزین کردن تستوسترون در بدن استفاده می‌شود. با این که این روش درمانی بسیار متداول است اما ممکن است با برخی عوارض جانبی و خطرات همراه باشد که عبارتند از:

  • آپنه خواب
  • جوش
  • شکل‌گیری لخته خون
  • هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات یا بزرگ شدن پروستات
  • افزایش احتمال سکته مغزی یا حملات قلبی

اگر شما مکمل یا دارویی مصرف می‌کنید (مانند استروئیدها) که بر سطح تستوسترون بدن تأثیر می‌گذارند، ممکن است پزشک از شما بخواهد که مصرف آنها را قطع کرده یا از داروهای جایگزین استفاده کنید.

پزشک ممکن است از شما بخواهد که سبک زندگی خود را تغییر دهید تا تستوسترون بدن شما متعادل شود، به طور مثال ممکن است از شما بخواهد که ورزش کنید تا عضلات شما ساخته شود و با ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی خود، وزن سالم بدن را حفظ کنید.

چشم اندا نتایج آزمایش تستوسترون


اگر شما به خصوص در سن زیر ۴۰ سالگی هرگونه علامت غیر عادی مانند ریزش مو، کاهش وزن یا جوش داشتید ممکن است نیاز به انجام آزمایش تستوسترون داشته باشید. این آزمایش به شما در تعیین ابتلا به برخی بیماری‌های زمینه‌ای احتمالی یا انتخاب‌های سبک زندگی کمک می‌کند تا بر تولید تستوسترون در بدن شما تأثیر بگذارد.

در بسیاری از موارد، سطح تستوسترون با تغییر سن، رژیم غذایی، رژیم‌های دارویی یا حتی سطح فعالیت‌ها تغییر می‌کند. آزمایش تستوسترون نشان می‌دهد که آیا تغییر سطح تستوسترون به دلیل روند طبیعی افزایش سن است یا عوامل دیگری در این تغییر تأثیر داشته‌اند.