آزمایش فنیتوئین به منظور کنترل میزان این دارو در خون

آزمایش فنیتوئین

فنِی توئین با نام تجاری دیلانتین یک داروی ضد تشنج یا ضد صرع است که از آن برای درمان و جلوگیری از تشنج تونیک کلوتیک ( گراند مال )، تشنج نسبی پیچیده و تشنجی که در حین یا بعد از عمل جراحی مغز و اعصاب می‌دهد، استفاده می‌شود. گرچه هنوز به درستی مکانیسم اثر گذاری فنی ‌توئین مشخص نیست تصور بر این است که این دارو میزان حساسیت اعصاب مغز نسبت به تحریک را کاهش می‌دهد و از انتقال پالس های بین اعصاب می‌کاهد. دز تجویز شده این دارو در افراد مختلف متفاوت است و می‌تواند متابولیسم داروها در بدن را افزایش دهد این دارو می‌تواند باعث بروز عوارض جانبی و آسیب دیدگی کبد و کلیه شود بنابراین ارزیابی غلظت آن در خون و بررسی علائم غیرعادی اهمیت بسیار زیادی دارد. پزشک هر چند روز یک بار و در مراحل اولیه درمان سرطان را بررسی می‌‌کند. سپس درخواست انجام آزمایش فنیتوئین را می‌‌دهد تا بتواند میزان اثرگذاری این دارو را مشخص کند و اطمینان حاصل کند که سطح آن در خون در بازه درمانی قرار دارد.

اگر شما از فنی توئین برای کنترل تشنج استفاده می‌کنید باید غلظت این دارو در خون شما بررسی گردد فنی توئین یک داروی قوی و موثر برای درمان تشنج و جلوگیری از حملات آن است اما می‌‌توان باعث می‌تواند باعث بروز عوارض جانبی حاد و گاهی اوقات آسیب دیدگی کبد شود. مصرف این دارو برای افرادی که به بیماری‌های خاص کبد و کلیه مبتلا هستند و افرادی که مسن هستند توصیه نمی‌شود در صورتی که شما پس از مصرف این دارو با علائم و عوارض جانبی هادی مانند تورم لثه یا غدد لنفاوی رشد غیرطبیعی مو نارسایی کلیه یا بیماری کبد مواجه شدید پزشک درخواست انجام آزمایش فنی توئین را خواهد داد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد تحت نظر دکتر، میتوانید با شماره 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

 در این آزمایش چه چیزی بررسی می‌شود؟


 فنی توئین دارویی است که از آن برای درمان برخی از اختلالات تشنج از قبیل تشنج نسبی پیچیده و تشنجی که در حین عمل یا بعد از عمل جراحی مغز و اعصاب رخ می‌‌دهد استفاده می‌‌شود. می‌‌توان از فنی توئین به تنهایی یا به همراه فنوباربیتال یا سایر داروهای ضد تشنج استفاده کرد. در این تست فنی توئین موجود در خون اندازه ‌گیری می‌شود اختلالات تشنج بر توانایی مغز برای انتقال پالس‌های الکتریکی و تنظیم فعالیت اثر تاثیر می‌گذارد. در حین تشنج فرد دچار تغییر در سطح هوشیاری تغییر در سطح بینایی، چشایی، بویایی، می‌‌شود و ممکن است در یک یا چند عضو از بدن خود دچار تشنج شود. فنی توئین به کاهش هدایت امواج الکتریکی بین سلول‌های مغز کمک می‌کند فعالیت بیش از حد الکترومکانیکی که در حین تشنج در مغز رخ می‌‌دهد را مسدود می‌کند.

 احتمال بروز تشنج در همه سنین وجود دارد در اکثر موارد علت بروز تشنج مشخص نیست شدت و تعداد دفعات حمله صرع در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است با گذر زمان تغییر کند ممکن است بیمار فقط یک بار دچار صرع شود و دیگر چنین حالتی را تجربه نکند یا اینکه گاهی اوقات دچار حمله صرع شود یا دچار حمله عود کننده شود. در برخی موارد از نادر ممکن است فرد دچار یک نوع تشنج شود که شروع می‌شود اما بدون مداخله پزشک قطع نمی‌‌شود از فنی توئین برای جلوگیری از بازگشت برخی از انواع خاص تشنج استفاده می‌‌شود، هنوز هم از این دارو استفاده می‌شود. اما داروهای جدیدتر جایگزین این دارو شده‌اند باید سطح فنی توئین خون در بازه درمانی تعیین شده قرار داشته باشد. در صورتی که سطح آن پایین باشد بیمار دچار تشنج می‌شود و در صورتی که سطح آن بالا برود بیمار دچار علائم ناشی از مسمومیت فنی توئین خواهد شد. این عوارض می‌‌تواند شامل از دست دادن تعادل و زمین خوردن، حرکات غیر ارادی چشم از یک طرف به طرف دیگر، احساس گیجی، اختلال در تکلم، لرزش و پایین بودن سطح فشار خون باشد.

 حفظ سطح فنی توئین در خون می‌تواند یک موضوع چالش برانگیز باشد. آنزیم‌های موجود در کبد در افراد مختلف در سطوح متفاوت به متابولیسم فنی ‌توئین می‌‌پردازند، پردازش این دارو به سالم بودن کبد و سن بیمار بستگی دارد زیرا متابولیسم این دارو در کودکان به سرعت انجام می‌شود این در حالی است که سرعت انجام آن در افراد مسن پایین است. هنگامی ‌که بدن به توانایی و ظرفیت خود برای پردازش فنی توئین دست پیدا می‌‌کند افزایش مقدار کمی از دوز این دارو در خون می‌‌تواند منجر به بالارفتن غلظت آن شود و شدت بروز عوارض جانبی و ریسک مسمومیت ناشی از فنی توئین افزایش می‌یابد. به طور کلی نمی‌توان آثار حاصل از فنی توئین را پیش بینی کرد. باید دوز این دارو را به آرامی تنظیم کرد تا زمانی که بتوان به یک غلظت پایدار در خون دست یافت. مقدار حقیقی دارو و رسیدن به سطح پایداری در افراد مختلف متفاوت است و می‌تواند با گذر زمان تغییر کند. پزشکان باید همیشه به بررسی عوارض جانبی احتمالی و واکنش‌های معکوس در دوران اولیه تطبیق دوز دارو و در مراحل بعدی بپردازند. در برخی موارد، شدت بروز عوارض جانبی باعث می‌شود که پزشک از یک داروی ضد تشنج دیگر استفاده کند. در اکثر موارد فنی توئین با پروتئین موجود در خون پیوند می‌دهد، این پروتئین بخشی از پروتئین آزاد پیوند نشده است که سطح فعالیت بالایی دارد. در صورتی که سطح پروتئین در خون یک فرد پایین تر از حد طبیعی باشد ( به عنوان مثال پایین بودن سطح آلبومین در نارسایی کبد) ممکن است فرد دارای فنی توئین اضافی فعال باشد. فنی توئین می‌تواند با سایر داروها پیوند بدهد و مکانیسم اثر گذاری سایر داروها را افزایش یا کاهش دهد. بنابراین باید بیمار فهرستی از همه داروهایی که مصرف می‌کند را در اختیار پزشک قرار دهد تا پزشک بتواند تداخل احتمالی داروها را تشخیص دهد.

 چگونه نمونه خون برای آزمایش تهیه می‌شود؟


 چگونه نمونه خون برای آزمایش تهیه می‌شود

پزشک به کمک سرنگ و فرو بردن آن درون سیاهرگ بازو به تهیه نمونه خون می‌پردازد.

 آیا نکاتی یا آمادگی خاصی برای تهیه نمونه خون لازم است؟


 انجام دادن این آزمایش نیازی به آمادگی خاصی ندارد.

 آزمایش فنی توئین چه کاربردی دارد؟


 از آزمایش فنی توئین برای ارزیابی و بررسی سطح فنی توئین در خون و تعیین غلظت آن در بازه درمانی استفاده می‌شود. در روزهای اول که بیمار شروع به استفاده از این دارو می‌کنند پزشک درخواست انجام این آزمایش را می‌دهد تا دوز آن را با سطح مورد انتظار مطابقت دهد. سپس پزشک در فواصل زمانی مشخص و به منظور بررسی غلظت دارو در خون درخواست انجام آزمایش مذکور را می‌دهد. در صورتی که بیمار شروع به مصرف یا قطع داروهای دیگر نماید یا آنکه که بیمار دوباره دچار حمله صرع شده باشد یا آنکه پزشک به مسمومیت ناشی از فنی توئین مشکوک شده باشد درخواست انجام این آزمایش را خواهد داد. معمولا از آزمایش فنی توئین برای ارزیابی سطح آن استفاده می‌شود. فنی توئین در خون به سرعت با پروتئین‌های سرم واکنش می‌دهد. فقط بخشی از فنی توئین که آزاد است فعال می‌باشد. در شرایط عادی تعادل بین فنی ‌توئین آزاد و پیوندی تقریباً ثابت است بنابراین اندازه گیری سطح کل فنی توئین که شامل فنی توئین آزاد و غیر آزاد است برای بررسی سطح درمانی آن مناسب می‌باشد. در برخی شرایط خاص و حالت‌های بیماری که تعادل فنی‌ توئین به هم می‌خورد فنی توئین آزاد یا فعال افزایش می‌‌یابد و فرد دچار علائم حاصل از مسمومیت خواهد شد. این در حالی است که در نهایت سطح کلی فنی توئین در بازه درمانی قرار خواهد گرفت. در این شرایط پزشک درخواست انجام تست فنی توئین را برای بررسی سطح آن در خون بیمار خواهد داد.

 چه موقع پزشک درخواست انجام این آزمایش را می‌دهد؟


چه موقع پزشک درخواست انجام این آزمایش را می‌دهد؟

از زمانی که فرایند درمان با فنی توئین شروع می‌شود و در صورتی که داروهای بیمار تغییر کند ( پزشک داروهای دیگری را تجویز کند، داروهای بیماران قطع کند یا آنها را تغییر دهد) گیاهان که تغییری در سطح سلامت بیمار به وجود بیاید پزشک درخواست انجام این آزمایش را خواهد داد. پس از آنکه سطح فنی توئین خون در بازه درمانی متعادل قرار گرفت پزشک در فواصل زمانی منظم درخواست انجام این آزمایش را می‌دهد تا از متعادل بودن سطح آن اطمینان حاصل کند. در مواردی که بیمار به داروی فنی ‌توئین پاسخ ندهد و دچار حملات صرع شده باشد پزشک درخواست انجام این آزمایش را می‌‌دهد تا بتواند پایین بودن سطح آن و عدم اثرگذاری آن را مشخص نماید. در مواردی که بیمار دچار عوارض جانبی شده است یا علائمی ‌دارد که پزشک به مسمومیت فنی توئین مشکوک شده است انجام این آزمایش ضروری خواهد بود. علائم حاصل از مسمومیت می‌‌تواند بر زبان و سیستم عصبی و قلبی و عروقی و چشم‌ها تأثیر بگذارد. این علائم به شرح زیر می‌باشند:

  • تورم لثه یا غدد لنفاوی
  • رشد غیرطبیعی مو
  • اختلالات خواب
  • تهوع و استفراغ
  • احساس گیجی و تحریک پذیری
  • اختلال در بلع
  • احساس خستگی
  • تب
  • راش پوستی
  • حرکات غیر ارادی چشم
  • غیر عادی بودن ضربان قلب
  • پایین بودن سطح فشار خون

 در مواردی که بیمار به اختلال مبتلا است که درصد فنی توئین آزاد یا فعال افزایش یافته باشد پزشک درخواست انجام این آزمایش را خواهد داد. برخی از بیماری‌هایی که سطح فنی توئین را تغییر می‌دهند به شرح زیر می‌باشند:

  • نارسایی کلیه
  • بیماری کبد
  • پایین بودن سطح آلبومین
  • مصرف سایر داروها مانند آسپرین، ناپروکسن یا ایبوپروفن

 نتایج حاصل از آزمایش به چه معنا است؟


 سطح کل فنی توئین در بزرگسالانی که از این دارو استفاده می‌کنند برابر با mcg/ml 20.0 – ۱۰٫۰   است ( فنی توئین آزاد و غیر آزاد) و سطح فنی توئین غیر آزاد برابر با ۱.۰ -۲.۰  mcg/ml  است. درصد فنی توئین آزاد نیز برابر با ۸-۴ درصد است. در این بازه تعیین شده اکثر افراد به خوبی به دارو پاسخ می‌دهند بدون آنکه دچار علائم حاصل از مسمومیت شوند. واکنش و عوارض جانبی در افراد مختلف متفاوت است. برخی از بیماران در صورتی که سطح این دارو در خون آنها کاهش یابد دچار تشنج می‌‌شوند و برخی دیگر نیز در صورت بالا رفتن سطح آن دچار عوارض جانبی می‌شوند زیرا سطح فنی توئین در خون متعادل نیست. بیماران باید ارتباط نزدیکی با پزشک خود داشته باشند تا بتوانند سطح و دوز مناسب دارو را متناسب با شرایط خود پیدا کنند. به طور کلی هنگامی‌که نتایج فنی توئین در بازه درمانی قرار داشته باشد فرد دچار تشنج نخواهد شد و عوارض جانبی حاصل از مصرف دارو را تجربه نخواهد کرد. بیمار نباید بدون مشورت با پزشک دوز داروی خود را افزایش دهد، کاهش دهد یا قطع کند زیرا این کار باعث می‌شود که ریسک تشنج مجدد افزایش یابد و این کاربر مکانیسم اثرگذاری سایر داروهای مصرفی تاثیر خواهد گذاشت. پزشک باید سطح این دارو را در همه بیماران بررسی نمایند.

 اطلاعات بیشتر در خصوص آزمایش فنی توئین


 افرادی که به مدت طولانی از فنی توئین استفاده می‌کنند دچار کمبود ویتامین دی، بی حسی دست و پا به علت آسیب دیدگی عصب، آکنه، رشد بیش از حد مو روی صورت و بدن، ضخیم شدن موی صورت، یا ضعیف شدن استخوان می‌شوند. در برخی موارد نادر فرد دچار راش شدید و بیماری پوستی می‌شود نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد. زنانی که در دوران بارداری از فنی ‌تویین استفاده می‌‌کنند در معرض خطر تولد نوزادانی با نقایص مادرزادی قرار خواهند گرفت. زنانی که از این دارو استفاده می‌کنند باید قبل از تصمیم به بارداری با پزشک خود مشورت نمایند. گاهی اوقات پزشک برای درمان برخی از بیماری‌ها از قبیل نورالژی عصب سه قلو که باعث بروز درد تیر کشنده در فک می‌شود و سایر اختلالاتی که باعث بروز درد عصبی می‌شوند مصرف فنی توئین را تجویز می‌‌کند و در این شرایط نیز بیمار باید تحت نظر قرار بگیرد. مصرف فنی توئین برای همه انواع تشنج اثرگذار نیست و همه افراد به درمان با این دارو پاسخ نمی‌دهند. تعداد بسیار زیادی از دارو ها از قبیل داروهایی که می‌توان بدون نسخه پزشک تهیه کرد و مصرف برخی از انواع مکمل‌ها می‌تواند باعث افزایش، کاهش یا بروز تداخل در غلظت فنی توئین خون و مکانیسم اثر گذاری آن شود. داروهایی که مصرف فنی توئین باعث کاهش اثر گذاری انجام می‌شود عبارتند از کورتیکو استروئید ها از قبیل پردنیزولون، استروژن، وارفارین و داروهای ضد افسردگی. فنی توئین می‌‌تواند از میزان اثرگذاری داروهای خوراکی ضد بارداری و سایر انواع روش‌های ضد بارداری بکاهد. داروهایی که می‌توانند باعث افزایش سطح فنی توئین خون و بروز مسمومیت شوند عبارتند از الکل، دیازپام، برخی از داروهای ضد افسردگی و امپرازول. مصرف داروهای ضد اسید حاوی منیزیم، کلسیم کربنات، نمک کلسیم و مواردی از این قبیل می‌‌توانند جذب فنی توئین را کاهش دهند. برخی دیگر از داروها نیز باعث تداخل در جذب این دارو می‌شوند بنابراین بیمار باید قبل از مصرف هر گونه دارو یا مکمل‌های خاص یا محصولات گیاهی با پزشک خود مشورت نمایید.