آزمایش چربی خون: کلسترول (خوب HLD و بد LDL)، تری گلیسیرید و VLDL

کلسترول ماده‌ای است مومی شکل و شبیه چربی که به‌ طور طبیعی در تمام سلول‌های بدن یافت می‌شود. درحقیقت باید گفت که کلسترول بخش مهمی از عملکرد بدن هر فرد می‌باشد. بدن با کمک کلسترول می‌تواند هورمون‌هایی نظیر ویتامین د (D) و اسیدهای صفراوی لازم جهت کمک به هضم چربی را تولید نماید. لازم به ذکر است که بدن برای عملکرد طبیعی به میزان خیلی کم کلسترول نیاز دارد و میزان زیاد آن معمولا در دیواره رگ‌های بدن رسوب می‌نماید. رسوب کلسترول اغلب منجر به مشکلاتی نظیر تنگ شدن عروق کرونری قلب، آنژین و سکته قلبی، تنگ شدن سرخرگ کاروتید که نقش خونرسانی به مغز را دارد، سکته مغزی، تنگ شدن سرخرگ تامین کننده خون پا به نام فمورال و بیماری سرخرگ محیطی می‌شود. اندازه‌گیری و کنترل کلسترول خون می‌تواند خطر بروز بیماری‌های سکته مغزی، سکته قلبی و بیماری سرخرگ محیطی را کاهش دهد. با وجود این که سطح کلسترول خون نقش عمده‌ای در بروز بیماری‌های مختلف دارد اما این مورد همانند فشار خون، سیگار کشیدن و اضافه وزن قابل کنترل می‌باشد.

کنترل کلسترول بدن یکی از مهمترین اقداماتی است که به‌ طرز چشمگیری خطر ابتلا به بیماری‌هایی قلبی، سکته مغزی و بیماری سرخرگ محیطی را کاهش می‌دهد. جهت کنترل مداوم و طولانی مدت کلسترول از طریق رژیم غذایی، ورزش و دارو بهتر است با پزشک مشاوره کرده تا اطلاعات کافی درخصوص معایب و مزایای هر کدام را کسب نمایید. از طریق آزمایش کلسترول و تری گلیسرید خون می‌توان میزان کامل مواد چربی یا به‌ عبارتی کلسترول و تری گلیسرید خون را تعیین کرد. آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از تجهیزات دقیق و به روز خود آزمایش‌های اندازه‌گیری میزان چربی خون، کلسترول و تری گلیسیرید خون را با بالاترین دقت انجام می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش چربی خون می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


آزمایش کلسترول خون


کلسترول از طریق پروتئین موجود در خون در بدن جریان می‌یابد. ترکیب پروتئین و کلسترول موجب تشکیل ماده‌ای به نام لیپوپروتئین می‌گردد. با تجزیه و تحلیل لیپوپروتئین می‌توان میزان کلسترول توتال خون، کلسترول بد، کلسترول خوب و تری گلیسرید را اندازه‌گیری کرد. آزمایش خون ناشتا بهترین راه برای اندازه‌گیری میزان کلسترول و تری گلیسرید خون است. مواردی که با آزمایش لیپوپروتئین قابل اندازه‌گیری هستند عبارتند از:

  •  کلسترول: بدن از کلسترول برای کمک به ساخت سلول و تولید هرومون‌ها استفاده می‌نماید. کلسترول زیاد در خون منجر به رسوب در شریان‌ها و در نهایت گرفتگی عروق می‌گردد. تجمع زیاد رسوبات در عروق زمینه سکته قلبی و مغزی را فراهم می‌نامید.
  •  کلسترول خوب (HDL) یا لیپوپروتئین چگالی بالا: این نوع کلسترول، چربی‌ها را از سلول‌ها برداشته و به کبد بازمی‌گرداند تا به‌صورت مواد زائد از بدن دفع گردد. کلسترول HDL به کلسترول خوب معروف است. میزان بالای کلسترول خوب مسلما خطر سکته مغزی و بیماری قلبی را کاهش می‌دهد.
  •  کلسترول بد (LDL) یا لیپوپروتئین چگالی کم: این کلسترول میزان چربی زیاد و پروتئین کمی را از کبد به سایر قسمت‌های بدن حمل می‌کند. وجود سطح معینی از کلسترول بد در خون طبیعی و بدون خطر است اما افزایش آن طبیعتا مضر بوده و موجب بروز بیماری‌های قلبی می‌شود.
  •  کلسترول VLDL یا لیپوپروتئین با چگالی بسیار کم: نقش عمده این کلسترول، توزیع تری گلیسرید تولید شده توسط کبد است. افزایش میزان زیاد کلسترول VLDL موجب تجمع کسترول در شریان‌ها و درنهایت افزایش خطر بیماری‌های قلبی و سکته مغزی است.
  •  تری‌گلیسرید: تری‌گلیسریدها نوعی چربی هستند که بدن برای ذخیره انرژی و تامین انرژی عضلات از آن استفاده می‌نماید. میزان تری‌گلیسرید در خون بسیار اندک است. سطح بالای تری‌گلیسرید و کلسترول بد در خون بیشتر از کلسترول بد به تنهایی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.

آیا برای آزمایش کلسترول باید ناشتا بود؟


آماده سازی و مقدمات قبل از آزمایش خون به نوع آزمایش بستگی دارد بنابراین بهتر است درخصوص نوع آزمایش و ناشتا بودن آن از پزشک سوال کرد. برخی مواقع آزمایش باید ناشتا و برخی مواقع بدون ناشتا انجام می‌شود. به‌عنوان مثال، آزمایش کلسترول توتال و آزمایش مستقیم کلسترول بد در هر زمانی حتی بعد از غذا یا تنقلات امکان‌پذیر است. اما در آزمایش خون LDL و HDL بیمار باید ۹ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشد.

  •  در صورت توصیه پزشک به ناشتا بودن بیمار باید حداقل ۹ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش خون از خوردن و آشامیدن اجتناب نماید. البته خوردن داروها با مقدار کم آب صبح آزمایش مانعی ندارد. همه آزمایش‌ها نیازی به ناشتا بودن ندارند اما در صورت لزوم و بنا به تجویز پزشک بیمار باید قبل از آزمایش از خوردن و آشامیدن خودداری کند.
  •  شب قبل از آزمایش باید از خوردن غذاهای چرب خودداری کرد.
  •  توصیه می‌شود قبل از تست خون، از مصرف الکل و یا انجام ورزش‌های سنگین اجتناب کرد.

از آن جایی که مصرف بسیاری از داروها ممکن است نتیجه حاصل از آزمایش را تحت تاثیر قرار دهند بهتر است پزشک را در جریان مصرف هر نوع دارو اعم از داروهای تجویزی، غیرتجویزی و یا گیاهی قرار داد. درصورتی که بیمار در طی هفته گذشته، سابقه آزمایش تیروئید یا اسکن استخوان با مواد رادیواکتیو را داشته باید حتما با پزشک خود در میان بگذارد.

روش انجام آزمایش کلسترول


نحوه انجام آزمایش کلسترول توسط متخصصین بهداشت:

  •  برای توقف جریان خون، کش لاستیکی را به بالای بازوی بیمار می بندند. این کار کمک می‌کند رگ های زیر پوست بزرگ و نمایان شده و سوزن راحت تزریق شود.
  •  جای تزریق را با الکل پاک و ضدعفونی می‌کنند.
  •  سوزن را به رگ تزریق می‌کنند. گاهی ممکن است بیش‌تر از ۱ نیدل استیک (زخم سر سوزن) وجود داشته باشد.
  •  خون وارد لوله متصل به سوزن می‌شود.
  •  بعد از گرفتن نمونه خون، نوار کشی بالای بازوی بیمار باید باز ‌شود.
  •  بعد از کشیدن سوزن از پوست، یک تکه گاز استریل یا پنبه را روی محل تزریق قرار می‌دهند.
  •  با دست چند لحظه ناحیه تزریق را فشار داده سپس چسب می‌زنند.

جواب آزمایش کلسترول خون را چگونه باید تفسیر کرد؟ (تفسیر نتایج آزمایش چربی خون)


آزمایش کلسترول و تری‌گلیسرید آزمایش‌ خونی هستند که به منظور اندازه‌گیری میزان کل مواد چربی در خون انجام می‌شوند. جواب این نوع آزمایش‌ها اغلب ظرف ۲۴ ساعت آماده است. مقادیری که در این قسمت معرفی می‌کنیم برای سطح کلسترول بزرگسالان می‌باشد. سطوح تری‌گیسرید و کلسترول مطلوب در کودکان و نوجوانان اندکی متفاوت است.

کلسترول و تری‌گلیسرید

· کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/dL

· کمتر از ۵٫۲ میلی‌مول در لیترmmol/L

مطلوب

کلسترول توتال

· ۲۰۰-۲۳۹ میلی‌گرم در دسی لیترmg/dL

· ۶٫۲-۵٫۲ میلی‌مول در لیترmmol/L

خط مرز بالا

 

· ۲۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا بالاترmg/dL

· ۶٫۲ میلی‌مول در لیتر یا بالاترmmol/L

بالا

 

· ۶۰ میلی‌گرم در دسی لیتر یا بالاترmg/dL

· ۱٫۶ میلی‌مول در لیتر یا بالاترmmol/L

بالا (مطلوب)

کلسترول خوب یا HDL

· ۴۰-۶۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/dL

· ۱٫۰-۱٫۶ میلی‌مول در لیترmmol/L

قابل قبول

 

· کمتر از ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/dL

· کمتر از ۱٫۰ میلی‌مول در لیترmmol/L

کم (نامطلوب)

 

· کمتر از ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/dL (کمتر از ۷۰ میلی گرم در دسیل‌یتر در افراد مبتلا به مشکلات قلبی موجب سکته قلبی می‌شود)

· کمتر از ۲٫۶ میلی‌مول در لیترmmol/L (کمتر از ۱٫۸ میلی مول در لیتر در افراد مبتلا به بیماری قبلی موجب سکته قلبی می‌شود)

مطلوب

کلسترول بد یا LDL

· ۱۲۹-۱۰۰ میلی‌گرم در دسی لیترmg/dL

· ۳٫۳-۲٫۶ میلی مول در لیترmmol/L

نزدیک مطلوب

 

· ۱۵۹-۱۳۰ میلی‌گرم در دسی لیترmg/dL

· ۳٫۴-۱٫۴ میلی مول در لیترmmol/L

خط مرز بالا

 

· ۱۸۹-۱۶۰ میلی گرم در دسی لیترmg/dL

· ۴٫۹-۴٫۱ میلی مول در لیترmmol/L

بالا

 

· ۱۹۰ میلی گرم در دسی لیتر یا بالاترmg/dL

· ۴٫۹ میلی مول در لیتر یا بالاترmmol/L

خیلی بالا

 

· ۳۰ میلی گرم در دسی لیتر یا کمترmg/dL

· ۰٫۷۸ میلی مول در لیتر یا کمترmmol/L

مطلوب

کلسترول VLDL

· کمتر از ۱۵۰ میلی‌گرم در دسی لیترmg/L

· کمتر از ۱٫۷ میلی‌مول در لیترmmol/L

نرمال

تری گلیسرید

· ۱۹۹-۱۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/L

· ۲٫۳-۱٫۷ میلی‌مول در لیترmmol/L

حد وسط بالا

 

· ۴۹۹-۲۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیترmg/L

· ۵٫۶-۲٫۳ میلی‌مول در لیترmmol/L

بالا

 

· ۵۰۰ میلی گرم در دسی لیتر و یا بالاترmg/L

· ۵٫۶ میلی‌مول در لیتر یا بالاترmmol/L

خیلی بالا

عوامل تاثیرگذار بر آزمایش


بسیاری از بیماری‌ها و شرایط ممکن است بر میزان سطح کلسترول و تری گلیسرید خون تاثیر بگذارند. در چنین شرایطی پزشکان هرگونه عواملی از جمله بیماری که ممکن است نتایج حاصل از آزمایش خون را تحت تاثیر قرار دهد را به بیمار شرح می‌دهند. در این قسمت به معرفی موادری می‌پردازیم که ممکن است مانع انجام آزمایش خون شده و یا موجب اختلال در جواب آزمایش و بی فایده شدن آن ‌شوند:

  •  دارو، دیورتیک‌ها، کورتیکواستروئیدها، هرومون‌های جنسی مردانه (آندروژن)، آرامش‌بخش، استروژن‌ها، قرص‌های ضدبارداری، آنتی بیوتیک‌ها و نیاسین (ویتامین b3)
  •  استرس‌های فیزیکی نظیر عفونت، سکته قلبی و جراحی
  •  ناشتا بودن به مدت ۹-۱۲ ساعت قبل از آزمایش
  •  بیماری‌هایی نظیر کم کاری تیروئید، دیابت و مشکلات کبد و کلیه
  •  مصرف مواد مخدر و الکل یا ترک آن‌ها
  •  بیماری‌های کبدی نظیر سیروز یا هپاتیت، سوء تغذیه و پرکاری تیروئید
  •  بارداری، معمولا در طول ۳ ماه اول بارداری میزان‌ کلسترول در خون بالا است و بعد از زایمان به سطح نرمال خود بازمی گردند.