تست زمان پروترومبین PT/ INR برای مصرف کنندگان وارفارین(ضد انعقاد خون)

تست-زمان-پروترومبین

زمان پروترومبین (PT) آزمونی است که به ارزیابی توانایی فرد برای ایجاد لخته‌های خون مناسب کمک می‌کند. نسبت نرمالیزه بین المللی یا INR یک محاسبه بر اساس نتایج PT است که برای نظارت بر افرادی که تحت درمان با داروهای رقیق کننده خون (ضد انعقادی) وارفارین (کومادین) هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. PT میزان زمان لازم برای لخته شدن یک نمونه خون از فرد پس از اضافه شدن مواد (واکنش دهنده‌ها) را اندازه گیری می‌کند. PT  اغلب با زمان ترومبوپلاستین جزئی (PTT) انجام می‌شود و با هم مقدار و عملکرد پروتئین‌هایی که فاکتور‌های انعقادی نامیده می‌شوند و بخش مهمی از تشکیل لخته خون مناسب هستند، را ارزیابی می‌کنند.

زمان پروترومبین (PT)، اغلب همراه با زمان ترومبوپلاستین جزئی (PTT)، برای تشخیص علت خونریزی ناخواسته یا لخته شدن خون نامناسب استفاده می‌شود. نسبت نرمالیزه بین المللی (INR) یک محاسبه بر اساس نتایج PT است و برای نظارت بر افرادی که تحت درمان با داروهای رقیق کننده (ضد انعقادی) وارفارین (کومادین) قرار می‌گیرند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش  PT و INR را مصرف کنندگان دارو‌های ضد انعقاد خون ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش زمان پروترومبین PT/ INR می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

انعقاد خون در بدن


در بدن، زمانی که آسیب و خونریزی رخ می‌دهد، روند لخته شدن که هموستاز نامیده می‌شود، شروع می‌گردد. این فرایند بخشی از یک سری واکنش‌های شیمیایی متوالی به نام آبشار انعقادی است که در آن عوامل انعقادی یا لخته شدن یکی پس از دیگری فعال می‌شوند و منجر به تشکیل لخته می‌گردند. باید مقدار کافی هر عامل انعقادی وجود داشته باشد و هر کدام باید به درستی عمل کنند تا لخته شدن طبیعی رخ دهد. فاکتور بیش از حد کم می‌تواند منجر به خونریزی بیش از حد شود و فاکتور بیش از حد ممکن است منجر به لخته شدن بیش از حد گردد. در لوله آزمایشگاهی در طول تست آزمایشگاهی، دو راه به اصطلاح بیرونی و درونی وجود دارد که می‌تواند لخته شدن را آغاز کند. هر دوی این راه‌ها سپس به مسیر مشترکی برای تکمیل روند لخته شدن می‌پیوندند. آزمون PT بررسی می‌کند که تمام عوامل انعقادی در مسیرهای بیرونی و مشترک آبشار انعقادی چگونه با هم کار می‌کنند. عوامل شامل فاکتور I (فیبرینوژن)، II  (پروتروببین)، V، VII و X می‌باشند. آزمون PTT عوامل پروتئینی را بررسی می‌کند که بخشی از مسیرهای درونی و مشترک هستند: XII ، XI، IX، VIII، X، V، II  (پروترومبین) و I (فیبرینوژن) و همچنین پرکالیکرین (PK) و کینینوژن با وزن مولکولی بالا (HK)  است. PT  و PTT توانایی کلی تولید یک لخته را در یک زمان معقول ارزیابی می‌کنند و اگر هر کدام از این عوامل کمبود داشته باشند یا به درستی کار نکنند نتایج آزمایش طولانی خواهد بود. آزمون PT معمولا بر حسب ثانیه اندازه گیری می‌شود و با یک محدوده طبیعی که نشان دهنده مقادیر PT در افراد سالم است مقایسه می‌شود. از آنجا که معرفی که برای انجام آزمون PT مورد استفاده قرار می‌گیرد، از یک آزمایشگاه به آزمایشگاه دیگر و حتی در همان آزمایشگاه در طول زمان متغیر است، محدوده طبیعی نیز نوسان می‌کند. برای استاندارد سازی نتایج در آزمایشگاه‌های مختلف در ایالات متحده و جهان، یک کمیته سازمان جهانی بهداشت (WHO) استفاده از نسبت نرمالیزه بین المللی(INR)  را توصیه می‌کند که براساس نتیجه آزمایش PT ، برای افرادی که داروی ضد انعقادی وارفارین (کومادین) را مصرف می‌کنند، محاسبه شده است. INR محاسبه‌ای است که برای تغییرات حاصله در واکنش دهنده‌های PT تنظیم می‌شود و اجازه می‌دهد تا نتایج آزمایشگاه‌های مختلف مقایسه شوند. اکثر آزمایشگاه‌ها هر دو مقدار PT و INR را هر زمانی که آزمایش PT انجام می‌شود، گزارش می‌دهند. با این حال، INR  فقط باید برای افرادی که داروی وارفارین رقیق کننده خون مصرف می‌کنند، مورد استفاده قرار گیرد.

کاربرد آزمایش  PT INR


پروتئین‌های متعددی که عوامل انعقادی نامیده می‌شوند، در این فرآیند دخیل هستند که بدن برای تشکیل لخته‌های خون به منظور متوقف کردن خونریزی (هموستاز) استفاده می‌کند. هنگامی که آسیبی اتفاق می‌افتد و خونریزی شروع می‌شود، برخی از عوامل انعقادی در یک مجموعه ای از مراحل (آبشار انعقادی) فعال می‌شوند که در نهایت به تشکیل لخته کمک می‌کند. باید مقدار کافی از هر عامل انعقادی وجود داشته باشد و هر کدام باید به درستی عمل کنند تا لخته شدن طبیعی رخ دهد. فاکتور بیش از حد کم می‌تواند منجر به خونریزی بیش از حد شود و فاکتور بیش از حد ممکن است منجر به لخته شدن بیش از حد گردد.

PT و INR برای کنترل اثربخشی وارفارین ضد انعقاد استفاده می‌شوند. این دارو بر عملکرد آبشار انعقادی تأثیر می‌گذارد و باعث جلوگیری از تشکیل لخته‌های خون می‌شود. این دارو در طولانی مدت برای افراد مبتلا به لخته شدن خون نامناسب تجویز می‌شود. هدف درمان وارفارین حفظ تعادل بین جلوگیری از لخته شدن و ایجاد خونریزی بیش از حد است. این تعادل نیاز به نظارت دقیق دارد. INR  را می‌توان برای تنظیم دوز مصرفی فرد استفاده کرد تا PT را به محدوده مورد نظر مناسب برای فرد و وضعیت او قرار داد. وارفارین ممکن است برای شرایطی مانند موارد زیر مصرف شود:

  • ضربان قلب نامنظم (فیبریلاسیون دهلیزی)
  • وجود دریچه‌های قلب مصنوعی
  • ترومبوز وريد عمقي (DVT)، آمبولي ريوي (PE)
  • سندرم ضد فسفولیپید
  • گاهی اوقات، در حملات قلبی با عوامل خطر خاص

آزمون PT ممکن است همراه با PTT به عنوان نقطه شروعی برای بررسی خونریزی بیش از حد و یا اختلالات لخته شدن استفاده شود. PT فاکتورهای انعقادی  VII، X، V، II و I (فیبرینوژن) را ارزیابی می‌کند. آزمون PTT فاکتورهای انعقادی XII، XI، IX، VIII، X، V، II (پروترومبین) و I (فیبرینوژن) و همچنین پلکالیکرئین (PK) و کینینوژن با وزن مولکولی بالا (HK) را ارزیابی می‌نماید. با ارزیابی نتایج PT و PTT با هم، پزشک می‌تواند سرنخ‌هایی را درباره آنچه که ممکن است به خونریزی یا اختلال لخته شدن مربوط باشد، را به دست آورد. این آزمایش‌ها به خودی خود تشخیصی نیستند، اما معمولا اطلاعاتی ارائه می‌دهند که مشخص می‌کند آیا آزمایش‌های دیگری مورد نیاز است یا خیر. نمونه‌هایی از آزمایش‌های دیگر که ممکن است همراه با PT و PTT برای پیگیری نتایج غیر طبیعی انجام شود عبارتند از:

  • شمارش پلاکت: برای تعیین اینکه آیا پلاکت‌ها کاهش یافته‌اند و می‌تواند باعث خونریزی بیش از حد شود.
  • آزمایش زمان ترومبین: گاهی اوقات برای رد وجود اختلال فیبرینوژن دستور داده می‌شود.
  • تست فیبرینوژن: برای تعیین سطح پایین یا اختلال عملکرد فیبرینوژن به عنوان یک علت PT طولانی مدت انجام می‌شود.
  • آزمون‌های فاکتور انعقادی: این تست فعالیت (عملکرد) عوامل انعقادی را اندازه گیری می‌کند و می‌توانند سطوح کاهش پروتئین یا پروتئین‌هایی را که به درستی عمل نمی‌کنند شناسایی نمایند (عملکرد کاهش یافته). به ندرت، سطح (مقدار) آنتی ژن یک عامل انعقادی نیز می‌تواند اندازه گیری شود.
  • عامل فون ویلبراند: گاهی اوقات به منظور کمک به تعیین اینکه آیا بیماری فون ویلبراند علتPTT طولانی مدت است، انجام می‌شود.

بر اساس تاریخچه دقیق بیمار، گاهی اوقات آزمایش‌های PTT و PT به صورت پیشگیرانه یا قبل از دیگر روش‌های تهاجمی انجام می‌شوند تا احتمال خونریزی بالقوه را تعیین کنند.

چه زمانی آزمایش دستور داده می‌شود؟


زمانی که فرد داروهای ضد انعقادی وارفارین را مصرف می‌کند PT  و INR به طور منظم دستور داده می‌شوند تا اطمینان حاصل شود که داروی تجویزی به درستی عمل می‌کند و PT / INR به طور مناسب طولانی می‌شود. هیچ تعداد مشخصی برای انجام آزمایش وجود ندارد. پزشک اغلب آن‌ها را به اندازه کافی دستور می‌دهد تا اطمینان حاصل شود که دارو اثر مطلوب را ایجاد می‌کند و زمان لخته شدن فرد بدون خطر قابل توجه خونریزی بیش از حد و یا کبودی به سطح درمانی افزایش یابد. PT ممکن است زمانی دستور داده شود که فردی که داروهای ضد انعقادی مصرف نمی‌کند علائم یا نشانه‌های خونریزی و یا لخته شدن بیش از حد داشته باشد مانند:

  • خونریزی ناگهانی یا کبودی آسان
  • خونریزی بینی
  • خونریزی لثه
  • لخته شدن خون در ورید یا شریان
  • یک وضعیت حاد مانند انعقاد داخل وریدی انتشاری (DIC) که می‌تواند باعث خونریزی و لخته شدن شود زیرا عوامل انعقادی به سرعت مورد تمام می‌شوند.
  • یک بیماری مزمن مانند بیماری شدید کبدی که ممکن است باعث بروز هموستاز شود.

PT  و PTT ممکن است قبل از عمل جراحی انجام شود، زمانی که جراحی خطر ابتلا به خونریزی را افزایش می‌دهد و یا وقتی فرد دارای سابقه بالینی خونریزی، مانند خونریزی‌های مکرر و یا بیش از حد از بینی و کبودی آسان می‌باشد، که ممکن است نشان از اختلال خونریزی باشد.

نتایج آزمایش به چه معناست؟


برای افرادی که وارفارین مصرف می‌کنند، اکثر آزمایشگاه‌ها نتایج PT را که به گونه‌ای گزارش می‌کنند که با INR تنظیم شده باشد. این افراد باید INR برابر با  ۲٫۰ تا ۳٫۰ برای نیازهای پایه رقیق کنندگی خون  داشته باشند. برای برخی از افراد دچار خطر لخته شدن خون، INR  باید بالاتر - حدود ۲٫۵ تا ۳٫۵ باشد. نتیجه آزمایش برای PT بستگی به روش مورد استفاده دارد، نتایج بر حسب ثانیه اندازه گیری شده و با محدوده طبیعی مشخص شده مقایسه و توسط آزمایشگاهی که تست را انجام می‌دهد، نگهداری می‌شود. این محدوده طبیعی نشان دهنده ارزش متوسط ​​افراد سالم است که در آن منطقه زندگی می‌کنند و تا حدودی از آزمایشگاه به آزمایشگاه دیگر متفاوت خواهد بود. کسی که وارفارین مصرف نمی‌کند، نتیجه آزمایش PT خود را با نتایج تست محدوده طبیعی مقایسه می‌کند که توسط آزمایشگاه انجام می‌شود. PT طولانی مدت به این معنی است که مدت زمان زیادی طول می‌کشد تا تشکیل لخته خون اتفاق بیفتد. این وضعیت ممکن است ناشی از شرایطی مانند بیماری کبدی، کمبود ویتامین K یا کمبود فاکتور انعقادی باشد. نتیجه آزمایش خون PT اغلب با نتیجه PTT تفسیر می‌شود، تا تعیین کردد که چه شرایطی ممکن است وجود داشته باشد.

تفسیر PT و PTT در بیماران دچار خونریزی یا سندرم لخته شدن

نتایج
PT

نتایج
PTT

نمونه‌هایی از شرایطی که ممکن است وجود داشته باشد

طولانی

نرمال

بیماری کبد، کمبود ویتامین K، کاهش یا تضعیف فاکتور VII ،
انعقاد داخل وریدی مزمن انتشاری (DIC)، درمان با داروی ضد
انعقاد (وارفارین)

نرمال

طولانی

کاهش یا تضعیف فاکتور VIII، IX، XI یا XII، بیماری فون
ویلبراند (نوع شدید)، وجود لوپوس ضد انعقادی، آنتی بادی علیه
یک عامل خاص (به عنوان مثال عامل VIII)

طولانی

طولانی

کاهش یا کمبود عامل I، II، V یا X، بیماری شدید کبدی، DIC
حاد، مصرف بیش از حد وارفارین

طبیعی

نرمال یا کمی طولانی

ممکن است هموستاز طبیعی را نشان دهد با این حال، PT و PTT در
شرایطی مانند کمبود شدید فاکتورهای انعقادی و فرم خفیف بیماری
فون ویلبراند می‌توانند طبیعی باشند. برای تشخیص این شرایط
ممکن است نیاز به آزمایش بیشتر باشد.

سوالات رایج


سوالاتی که در این زمینه ممکن است به وجود بیاید عبارتند از :

بله، اگر برای مدت زمان طولانی وارفارین مصرف کنید. سازمان غذا و دارو چندین سیستم تست PT و INR خانگی را تایید کرده است. با این حال، تست خانگی به طور معمول در زمینه یک برنامه مدیریتی انعقادی در خانه انجام می‌شود که شامل آموزش بیمار و پاسخ‌های مشخص و پروتکل‌های مدیریتی است.

نمونه خون با قرار دادن یک سوزن در رگی در بازو یا گاهی اوقات از انگشت دست به دست می‌آید.

خیر، هیچ گونه آمادگی برای آزمون مورد نیاز نیست. اگر فردی داروهای ضد انعقادی استفاده کند، باید نمونه را قبل از مصرف دوز روزانه جمع آوری کرد.

برخی از مواد مصرفی مانند الکل می‌توانند بر روی آزمایشات PT و INR تأثیر بگذارند. برخی از آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند PT و INR را افزایش دهند. باریتورات‌ها، داروهای ضد بارداری خوراکی و هورمون درمانی (HRT) و ویتامین K  (یا در مولتی ویتامین یا مکمل تغدیه ای مایع) ممکن استPT  را کاهش دهد. برخی از غذاها مانند گوشت گاو و گوشت خوک، چای سبز، کلم بروکلی، نخود، کلم، برگ شلغم و محصولات سویا حاوی مقادیر زیادی ویتامین K هستند و می‌توانند نتایج PT را تغییر دهند. مهم است که پزشک در مورد تمام داروها، مکمل‌ها و مواد غذایی که فرد به تازگی مصرف کرده است آگاه باشد ، به طوری که نتایج PT و INR به درستی تفسیر و استفاده شود.