تست نمونه سلولی پاپ اسمیر برای تشخیص سرطان گردنه رحم

تست پاپ اسمیر آزمایشی برای غربالگری سرطان دهانه رحم است که از آن برای یافتن سلول‌های غیرعادی یا ناهنجار بالقوه در دهانه رحم و واژن استفاده می‌شود. عفونت‌های قارچی، ویروسی و باکتریایی مختلف رحم را نیز می‌توان با انجام تست پاپ اسمیر تشخیص داد. علت سرطان دهانه رحم رشد خارج از کنترل سلول‌های دهانه رحم، یعنی بخش باریک و تحتانی رحم زنان، است. سرطان دهانه رحم به آهستگی شروع می‌شود. تغییرات اولیه و پیش‌سرطانی باعث متفاوت شدن سلول‌های لایه پوششی داخلی یا خارجی دهانه رحم از سلول‌های عادی می‌شود. چنین تغییراتی را که در آزمایش پاپ اسمیر مشخص می‌شود، اصطلاحاً سلول‌های آتیپیکال گویند. البته وجود سلول‌های آتیپیکال صرفاً علامت وضعیت پیش سرطانی نیست و گاهی به طور موقت در واکنش به عفونت یا تحریک لایه پوشش دهنده دهانه رحم ایجاد می‌شود. اگر اقدامی برای درمان صورت نگیرد، سلول‌های آتیپیکال پیش سرطانی به مرور زمان وضعیت نابه‌هنجارتری پیدا می‌کند و ممکن است تبدیل به سلول‌های سرطانی بشود.

تست پاپ اسمیر برای غربالگری سرطان دهانه رحم و عفونت‌های رحم و واژن انجام می‌شود. این تست بر روی بانوان ۲۱ سال به بالا و در فاصله‌های زمانی ۵ ـ ۳ سال انجام می‌شود. وقفه زمانی بین دو تست به سن، عامل‌های خطر، استفاده از دیگر آزمایش‌های غربالگری و صلاح‌دید پزشک معالج بستگی دارد. سلول‌های ناحیه دهانه رحم در آزمایش پاپ اسمیر به دقت بررسی می‌شود. پاپ اسمیر بهترین آزمایش برای شناسایی سرطان و تومورهای ریز در ناحیه گردن رحم است. با تشخیص به موقع و دقیق می‌توان سرطان را در مراحل اولیه درمان کرد. دقت در آزمایش پاپ اسمیر سهم به سزایی در روال تشخیص و درمان دارد. آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از دقیق‌ترین تکنولوژی‌ها Pop smear را به بیماران ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت جهت انجام آزمایش می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


روش جمع‌آوری نمونه برای آزمایش پاپ اسمیر


در آزمایش پاپ اسمیر باید نمونه سلول‌ها از ناحیه دهانه رحم گرفته شود. در روش‌های متداول‌تری که بر حالت مایع مبتنی است، متخصص نمونه را با نوعی اسپاچولا یا برس از دهانه رحم برمی‌دارد، سپس نمونه را در نگهدارنده مایع مخصوصی قرار می‌دهد و به آزمایشگاه می‌فرستد. متخصص پاتولوژی و یا سیتوتکنولوژی سوسپانسیون سلولی را در آزمایشگاه روی اسلاید شیشه‌ای آماده،  بررسی می‌کند. مزیت نمونه‌برداری در محیط مایع این است که از سوسپانسیون سلولی می‌توان برای تست HPV (ویروس پاپیلوم انسانی) نیز استفاده کرد. در روش قدیمی‌تر مرسوم بود که نمونه روی اسلاید شیشه‌ای زده و برای معاینه زیر میکروسکوپ به آزمایشگاه فرستاده می‌شد.

آمادگی قبل از تست پاپ اسمیر


پزشک از بیمار می‌خواهد که از ۲۴ ساعت قبل از آزمایش پاپ اسمیر دوش نگیرد و از وان استحمام نکند. همچنین به بیمار توصیه می‌شود که از ۴۸ ـ ۲۴ ساعت قبل از تست رابطه جنسی نداشته باشد. استفاده از فوم یا کرم واژینال نیز از ۴۸ ساعت قبل از معاینه ممنوع است و تست پاپ اسمیر در زمان قاعدگی انجام نمی‌شود.

کاربردها


آزمایش پاپ اسمیر در اصل برای غربالگری سرطان دهانه رحم و بررسی وجود سلول‌های سرطانی یا پیش سرطانی در دهانه رحم و یا واژن انجام می‌شود. نمونه‌ای از سلول‌های دهانه رحم یا سوسپانسیون سلولی روی اسلاید شیشه‌ای گذاشته و توسط متخصص پاتولوژی و یا سیتوتکنولوژی زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. همچنین آزمایش پاپ اسمیر برای تشخیص عفونت‌های رحم یا واژن، مانند عفونت تریکوموناز نیز کاربرد دارد. عفونت و سلول‌های غیرعادی گاهی هیچ گونه علائم مشخصی را ایجاد نمی‌کند. در بعضی موارد باید درمان و یا آزمایش‌های دیگری نیز انجام شود، حال آن که پزشک در باقی موارد ترجیح می‌دهد که بیمار را مدتی تحت نظر داشته باشد و ببیند که آیا این وضعیت غیرعادی خود به خود برطرف می‌شود یا خیر. تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم پی‌آمد عفونت مستمر ناشی از نژادهای خاصی از ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) است. این عفونت شایع‌ترین نوع عفونت ویروسی است که از راه رابطه جنسی منتقل می‌شود. بهتر است تست HPV DNA و تست پاپ اسمیر هر ۵ سال یک بار بر روی بانوان ۶۵ ـ ۳۰ ساله انجام شود. چنانچه نتیجه پاپ اسمیر غیرعادی باشد، پس از آن تست HPV انجام می‌شود.

زمان انجام آزمایش


زمانبندی انجام آزمایش پاپ اسمیر به سن، انجام همزمان تست HPV DNA و عامل‌های خطر بستگی دارد. در مجموع نکات زیر به بیماران توصیه می‌شود:

  •  غربالگری تست پاپ اسمیر نباید زودتر از ۲۱ سالگی شروع شود.
  •  بانوان ۳۰ ـ ۲۱ ساله باید هر سه سال یک بار این آزمایش را انجام دهند.
  •  بانوان ۶۵ ـ ۳۰ ساله باید هر دو آزمایش پاپ اسمیر و HPV را ترجیحاً هر ۵ سال یک بار انجام دهند. انجام هر سه سال یک بار پاپ اسمیر نیز قابل قبول است.
  •  چنانچه غربالگری پیش از ۶۵ سالگی به نحو مناسب انجام شده و سابقه سرطان دهانه رحم نیز وجود نداشته باشد، انجام آزمایش پاپ اسمیر پس از ۶۵ سالگی ضرورتی ندارد. منظور این است که بانوانی که نتیجه پاپ اسمیرشان سه بار متوالی یا نتیجه تست HPV DNA دو بار متوالی ظرف ده سال گذشته منفی بوده است و آخرین آزمایش با نتیجه منفی ظرف ۵ سال گذشته انجام شده است، نیازی ندارند که غربالگری را پس از ۶۵ سالگی انجام دهند.

گزارش‌های اخیر در زمینه تست HPV بدون پاپ اسمیر بیان می‌کند که اگر نتیجه تست HPV اولیه منفی باشد، تا سه سال بعد نیازی به غربالگری نیست. برخی بانوان باید غربالگری سرطان دهانه رحم را بیشتر انجام دهند. بانوانی که شرایط زیر درباره ایشان صدق می‌کنند، باید درباره وقفه‌های کوتاه‌تر بین غربالگری‌ها با پزشک معالج خود مشورت کنند:

  •  عفونت HIV
  •  سرکوب سیستم ایمنی به دلایل دیگری مانند پیوند عضو
  •  قرار گرفتن در معرض DES (دی اتیل استیل بسترول) در زمان بارداری
  •  سابقه درمان سرطان دهانه رحم یا عارضه نئوپلازی داخل اپیتلیومی سرویکس ۲ یا ۳ (CIN 2، CIN 3)

همچنین در صورت برقراری ارتباط جنسی با چند نفر، بارداری، خونریزی غیرعادی واژن، درد، التهاب، ترشح یا خارش نیز آزمایش پاپ اسمیر انجام می‌شود.

تفسیر نتایج آزمایش پاپ اسمیر


جواب منفی تست پاپ اسمیر به این معنا است که سلول‌های نمونه برداری شده سالم و نرمال هستند و هیچ عفونت مشخصی وجود ندارد.تست پاپ اسمیر معمولی ممکن است به عنوان غیر قابل قبول برای ارزیابی گزارش شود. منظور این است که نمونه سلولی کافی نبوده یا سلول‌ها به وضوح تشخیص داده نشده است. جواب آزمایش پاپ اسمیر به شرح زیر بیان می‌شود:

  •  نمونه نامناسب (Unsatisfactory): نمونه نامناسب بوده یا مواد مختل کننده آزمایش وجود داشته است.
  •  خوش خیم: سلول‌های نمونه غیرسرطانی است، اما عفونت، تحریک یا ترمیم سلولی عادی مشاهده شده است.
  •  سلول‌های آتیپیکال در مقدار غیرقابل ملاحظه: تغییرات غیرعادی در سلول‌های پوشش دهنده بخش اعظم خارجی دهانه رحم (سلول‌های سنگفرشی، ASCUS) یا در سلول‌های پوشش دهنده لایه مخاطی کانال و دهانه رحم (سلول‌های غده‌ای، AGCUS) با علت نامشخص. چنانچه در نتیجه پاپ اسمیر سلول‌های ASCUS مشاهده شود، پس از آن آزمایش HPV DNA برای تعیین وجود عفونت پرخطر ناشی از HPV انجام می‌شود.
  •  تغییرات درجه پایین: عموماً ناشی از عفونت با HPV است که در بعضی موارد خطر سرطان دهانه رحم را ایجاد می‌کند. در این شرایط آزمایش DNA برای تعیین وجود عفونت پرخطر HPV انجام می‌شود.
  •  تغییرات درجه بالا: تعداد زیادی سلول آتیپیکال مشاهده می‌شود که ممکن است به سرطان بیانجامد.
  •  آدنوکارسینوم یا کارسینوم سلول‌های سنگفرشی: نشان دهنده ابتلا به انواع خاصی از سرطان است. در این موارد سرطان واضح است و باید فوراً برای درمان اقدام شود.

نکات مهم درباره آزمایش پاپ اسمیر


تست پاپ اسمیر معمولاً برای غربالگری انجام می‌شود. چون درصد معینی از ناهنجاری‌ها در یک تست پاپ اسمیر مشخص نمی‌شود، آزمایش باید به طور منظم تکرار شود. محدودیت‌های خاصی نیز در ارتباط با نمونه برداری وجود دارد. در تست پاپ اسمیر نمونه بسیار کوچکی از سلول‌های دهانه رحم و واژن گرفته می‌شود. حتی مجرب‌ترین متخصصین نیز گاهی نمونه مناسبی را برنمی‌دارند و آزمایش باید تکرار شود. اگر دوش گرم، استحمام در وان یا استفاده از کرم واژینال از ۷۲ ـ ۴۸ ساعت قبل از معاینه رخ داده باشد، نتایج آزمایش رضایت‌بخش نخواهد بود. عامل‌های دیگری نیز، مانند خونریزی ماهانه، عفونت، مصرف داروهایی چون دیجیتالیس و تتراسایکلین و مقاربت در ۲۴ ساعت قبل از آزمایش بر صحت نتایج اثر می‌گذارد. آزمایش پاپ اسمیر در این شرایط باید تکرار شود، البته این تکرار لزوماً به معنای وجود مشکل نیست. در بعضی موارد انجام آزمایش در محیط مایع مواد مختل کننده‌ای مانند خون و مخاط را که مانع از نشان داده شدن واضح سلول‌های دهانه رحم می‌شود، حذف می‌کند. مزیت دوم آزمایش در محیط مایع این است که می‌توان در صورت لزوم از نمونه گرفته شده برای تست HPV استفاده کرد.

پرسش‌های متداول


عامل‌های خطر سرطان دهانه رحم کدام است؟

مهم‌ترین عامل خطر سرطان دهانه رحم عفونت ناشی از گونه‌های پرخطر ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) است. به همین دلیل است که امروزه برای بانوان ۶۵ ـ ۳۰ سال، تست HPV DNA همراه با پاپ اسمیر انجام می‌شود. عامل‌های دیگری نیز احتمال بروز سرطان دهانه رحم را پس از عفونت HPV افزایش می‌دهد که از آن جمله می‌توان به زایمان‌های متعدد، مصرف درازمدت قرص ضدبارداری و التهاب مزمن اشاره کرد. شروع رابطه جنسی در سنین پایین، برقراری رابطه جنسی با چند نفر، منظم انجام ندادن آزمایش پاپ اسمیر، سیگار کشیدن، سابقه قرار گرفتن در معرض DES ، سابقه تشخیص سرطان دهانه رحم، نقص سیستم ایمنی در اثر پیوند عضو یا HIV و ابتلا به دیگر بیماری‌های مقاربتی مانند تبخال تناسلی، نیز احتمال خطر را افزایش می‌دهد.

اگر تست HPV انجام داده باشم، باید تست پاپ اسمیر را نیز انجام دهم؟

می‌توانید تست HPV را بدون پاپ اسمیر انجام دهید. سازمان جهانی غذا و دارو به تازگی سودمندی تست HPV بدون پاپ اسمیر را تایید کرده است و در گزارش‌های پیشرفت نشستی برگزار شده در سال ۲۰۱۵، متشکل از چندین نهاد مهم پزشکی نیز تایید شده است که HPV بدون پاپ اسمیر می‌تواند یکی از روش‌های غربالگری سرطان دهانه رحم برای بانوان بالای ۲۵ سال باشد. اگر چه این توصیه با توجه به نتایج چندین پژوهش ارائه شد، با این حال پیشنهاد شد که پژوهش‌های بیشتری برای ارزیابی قابلیت اطمینان HPV و نقش آن در غربالگری سرطان انجام شود. برای مثال هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت که آیا ۲۵ سالگی بهترین سن برای شروع این روش به عنوان روش اصلی غربالگری است و این که زمانبندی انجام غربالگری به چه صورت باید باشد.

اگر واکسن HPV تزریق کرده باشم، باز هم لازم است که تست غربالگری سرطان دهانه رحم انجام شود؟

چون واکسن HPV از ابتلا به انواع سرطان دهانه رحم جلوگیری نمی‌کند، پس از تزریق واکسن نیز باید غربالگری دوره‌ای را انجام داد. سازمان غذا و دارو سودمندی تزریق واکسن HPV در پیشگیری از سرطان دهانه رحم، را برای دختران و بانوان ۲۶ ـ ۹ ساله تایید کرده است. این واکسن از بروز انواع پرخطر HPV پیشگیری می‌کند که عامل ۷۰ % از موارد سرطان دهانه رحم و ۹۰ % از موارد زگیل تناسلی محسوب می‌شوند. بعضی از واکسن‌های HPV نیز از سرطان‌های آلت و مقعد و زگیل تناسلی در پسران و آقایان جلوگیری می‌کند. واکسن در سه دوز در یک بازه زمانی ۶ ماهه تزریق می‌شود. البته واکسن زمانی موثر است که قبل از تماس اولیه با ویروس دریافت شود، بنابراین واکسن باید پیش از شروع فعالیت جنسی تزریق شود.

آیا غیرعادی بودن نتیجه پاپ اسمیر همواره به معنای ابتلا به سرطان است؟

غیرعادی بودن یک آزمایش پاپ اسمیر لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست. غشاهای پوشش دهنده دهانه رحم همواره در معرض تغییر و ترمیم قرار دارند. اگرچه در این شرایط نیازی به درمان نیست، اما بیمار باید به دقت تحت نظر باشد. گاهی لازم است که تا زمان برطرف شدن شرایط غیرعادی، تست پاپ اسمیر هر سه تا شش ماه یک بار تکرار شود.

ضرورت انجام منظم تست‌های پاپ اسمیر و HPV چیست؟

سرطان دهانه رحم به آهستگی پیشرفت می‌کند و گاهی سال‌ها طول می‌کشد تا خارج از دهانه رحم منتشر شود. به همین دلیل است که معاینات دستگاه تناسلی زنانه و تست‌های غربالگری برای تعیین سلول‌های پیش سرطانی و برداشتن بافت آسیب دیده اهمیت دارد. چنانچه معاینات به طور منظم انجام شود، سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود. هرچه سرطان سریع‌تر تشخیص داده شود، درمان آن نیز راحت‌تر خواهد بود. تحت نظر نبودن تقریباً همواره خطرناک است.

سرطان دهانه رحم چگونه درمان می‌شود؟

درمان سرطان دهانه رحم با توجه به مرحله بیماری انجام می‌شود. زمانی که سرطان فقط محدود به لایه مخاطی دهانه رحم می‌شود، درمان معمولاً شامل برداشتن بافت سرطانی، کرایوتراپی (منجمد کردن بافت غیرعادی) یا لیزردرمانی می‌شود. اما برای درمان سرطان‌های تهاجمی‌تر دهانه رحم از روش‌هایی چون جراحی برای برداشتن اندام‌ها و بافت درگیر، پرتودرمانی برای تخریب سلول‌های سرطانی باقیمانده یا شیمی درمانی بهره گرفته می‌شود. برای مثال گاهی رحم در عملی به نام هیسترکتومی از بدن خارج می‌شود. اگر پزشک سرطان دهانه رحم را تشخیص داده است، باید بدانید که پژوهش‌های مستمری در زمینه روش‌های درمان سرطان در حال انجام است. متخصص آنکولوژی زنان با بهره‌گیری از دانش خود در زمینه درمان سرطان اندام‌های تناسلی، بهترین و جدیدترین روش درمان را به شما پیشنهاد خواهد داد.