تست هیستامین برای تشخیص بیماری های حساسیتی خطرناک مانند آنافیلاکسی

تست-هیستامین

هیستامین ماده‌ای است که از سلول‌های اختصاصی به نام ماست سل‌ها زمانی که فعال می‌شوند، اغلب به عنوان بخشی از پاسخ ایمنی آلرژیک آزاد می‌شوند. این آزمون مقدار هیستامین را در خون یا ادرار اندازه‌ گیری می‌کند. ماست سل‌ها سلول‌های بافتی بزرگ در سراسر بدن هستند. آنها عمدتا در پوست، پوشش روده و راه‌های هوایی و مغز استخوان حضور دارند. ماست سل‌ها بخشی از پاسخ طبیعی بدن به آسیب و همچنین پاسخ‌های آلرژیک (حساسیتی) هستند. آنها حاوی گرانول‌هایی هستند که دارای برخی مواد شیمیایی خاص هستند، از جمله هیستامین و تریپتاز که در هنگام فعال شدن ماست سل‌ها رها می‌شوند. هیستامین در پاسخ به بسیاری از علائم آلرژیک در فرد آزاد می‌شود.

آزمایش هیستامین یک شاخص مفید برای سنجش میزان فعال شدن ماست سل‌ها می‌باشد. این تست برای تأیید این که فرد یک واکنش آنافیلاکتیک داشته است یا خیر و برای تشخیص ماستوسیتوزیس، گروه نادری از اختلالات که به علت تولید غیر طبیعی ماست سل‌ها ایجاد می‌شود، مورد استفاده قرار گیرد.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش هیستامین جهت تشخیص بیماری‌های حساسیتی را به بیماران ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش هیستامین می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

میزان نرمال هیستامین در خون یا ادرار


غلظت هیستامین در خون و ادرار معمولا بسیار کم است. افزایش قابل توجه هیستامین در افرادی که واکنش آلرژیک شدید دارند و یا در شرایط غیر آلرژیک مانند افرادی که مبتلا به یک بیماری خاص هستند که تعداد ماست سل در آن‌ها افزایش می‌یابد، ظاهر می‌شود. فعال سازی بسیاری از ماست سل‌ها با یک فرم شدید از واکنش آلرژیک که آنافیلاکسی نامیده می‌شود همراه است. آنافیلاکسی می‌تواند باعث ایجاد تاول (برجستگی‌های پوستی)، قرمزی پوست (التهاب)، فشار خون پایین، تنگی شدید راه‌های عبور هوا و حتی مرگ شود. با آنافیلاکسی، غلظت هیستامین در خون به سرعت افزایش می‌یابد، در عرض ۱۰ دقیقه از شروع علائم این افزایش ادامه می‌یابد و در حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به حالت طبیعی باز می‌گردد. این تولید افزایش یافته هیستامین در مدت کوتاهی از ادرار به عنوان هیستامین و متابولیت‌های آن، مثلا N- متیل هیستامین دفع می‌شود. سطح هیستامین و تریپتاز در افراد مبتلا به ماستوسیتوز می‌تواند به طور مداوم افزایش یابد. این بیماری نادر همراه با تکامل غیر طبیعی ماست سل‌ها و نفوذ و انباشت آنها در پوست (ماستوسیتوز پوستی) و سایر اندام‌های بدن (ماستوسیتوز سیستمیک) می‌باشد.

کاربرد آزمایش هیستامین چیست؟


آنافیلاکسی معمولا به صورت بالینی تشخیص داده می‌شود، اما آزمایش هیستامین می‌تواند همراه با آزمایش تریپتاز برای تایید آنافیلاکسی به عنوان علت علائم حاد یک فرد بیمار، صورت گیرد. این امر به ویژه در مواردی که فرد دارای حملات عود کننده و یا در مواردی که تشخیص قطعی نمی‌باشد، صادق است. آزمایش خونی هیستامین باید به سرعت به محض تشخیص علائم انجام داده شود. به جای آزمایش خونی، آزمایش هیستامین بر روی ادرار جمع آوری شده در طول یک دوره ۲۴ ساعته ممکن است دستورالعملی برای ارزیابی تولید هیستامین طی یک دوره زمانی طولانی‌تر باشد. در بعضی موارد، متابولیت N-متیل هیستامین ممکن است به جای هیستامین در ادرار اندازه گیری شود. گاهی اوقات ممکن است تست هیستامین را با آزمایش تریپتاز به منظور تشخیص ماستوسیتوز یا اختلال فعال سازی ماست سل‌ها در نظر بگیریم. ماستوسیتوز پوستی به طور معمول باعث مشکلات پوستی (به خصوص تاول) می‌شود. افراد مبتلا به ماستوسیتوز سیستمیک یا اختلال در فعال سازی ماست سل‌ها ممکن است آنافیلاکسی و علائم مرتبط با آن را تجربه کنند.

چه زمانی این آزمایش قابل انجام است؟


هیستامین یک آزمایش معمول نیست. آنافیلاکسی معمولا بدون آزمایش هیستامین یا تريپتاز تشخیص داده می‌شود و ماستوسیتوز یک بیماری نادر است. تست‌های هیستامین و تریپتاز گاهی اوقات زمانی که یک فرد علائمی دارد که نشان دهنده آنافیلاکسی است، به ویژه هنگامی که تشخیص مطمئنی نیست و یا علائم تکراری وجود دارد، تجویز می‌شود. علائم آنافیلاکسی عبارتند از:

  • دشواری در تنفس، خستگی مفرط
  • فلاشینگ
  • خارش، اغلب با تاول‌های قابل مشاهده
  • سرگیجه یا سردرد خفیف
  • فشار خون پایین
  • تورم گلو، صورت، زبان و چشم‌ها

بسیاری از این علائم نیز با سایر بیماری‌ها نیز دیده می‌شود. این تست ممکن است زمانی که یک متخصص به ماستوسیتوز یا بیماری فعال سازی ماست سل‌ها مشکوک است، تجویز می‌شود افرادی که دارای این اختلالات هستند، بسیاری از علائم و ویژگی‌های مشابه با افراد مبتلا به آلرژی شدید را دارند، اما بدون هیچگونه عامل خاص آغاز کننده مانند قرار گرفتن در معرض مواد غذایی خاص (مانند بادام زمینی) یا نیش زنبور عسل می‌باشند. افراد مبتلا به ماستوسیتوز سیستمیک ممکن است نشانه‌ها و علائمی مانند زخم معده، اسهال مزمن، درد مفاصل، کبد بزرگ، طحال و یا گره‌های لنفاوی بزرگ شده، بثورات قرمز رنگ که ممکن است به صورت تکی یا به صورت خیلی زیاد در پوست باشند.

نتیجه این تست چه چیزی را نشان می‌دهد؟


سطح هیستامین و یا تریپتاز به میزان قابل توجهی در فرد دارای علائم آنافیلاکسی، شواهد قوی برای این تشخیص است. نتایج نرمال هیستامین ممکن است نشان دهنده این باشد که علائم موجود فرد به علت بیماری دیگری است یا اینکه نمونه در زمان مناسبی جمع آوری نشده است. با آنافیلاکسی، میزان هیستامین خون به سرعت افزایش می‌یابد و می‌تواند در طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به حالت طبیعی برگردد. اگر یک نمونه خیلی دیر خون گیری یا آزمایش شود، نتایج ممکن است طبیعی باشد. اگر آزمایش تریپتاز نیز انجام شود، مقدار آن را می‌توان با مقادیر هیستامین مقایسه کرد. سطوح تريپتاز به طور آهسته‌تر از سطح هيستامين پايين می‌آيد و در عرض ۱ تا ۲ ساعت پس از بروز علائم به بالاترین حد خود می‌رسد. اگر زمان جمع آوری نمونه مناسب بود و غلظت هیستامین یا ترپتاز خون بالا بود، احتمال دارد که فرد مبتلا به آنافیلاکسی باشد. با این حال، فرد مبتلا به آنافیلاکسی یا ماستوسیتوز ممکن است سطح هیستامین بالا نداشته باشد. تشخیص کامل بر اساس فقط سطح هیستامین صورت نمیگیرد و فقط به این دلیل که آزمون هیستامین منفی بود، تشخیص بیماری رد نمی‌شود. افزایش سطح هیستامین و  یا N-متیل هیستامین در یک نمونه‌ ادرار ۲۴ ساعته، بیانگر حالتی در ارتباط با فعال شدن ماست سل‌ها می باشد. افزایش تدریجی سطح هیستامین و یا تریپتاز در فرد مبتلا به علائم ماستوسیتوز، این احتمال را بیان می‌کند که فرد این بیماری را داشته باشد. تشخیص قطعی باید با آزمایش‌های دیگر تایید شود.

نکات مهم دیگر در مورد تست هیستامین


هیستامین ممکن است با هر بیماری که ماست سل‌ها را فعال می‌کند، افزایش می‌یابد و انتشار هیستامین ممکن است توسط انواع مختلفی از مواد آغاز شود. به نظر می‌رسد یک واکنش آلرژیک به مواد غذایی شایع ترین علت آنافیلاکسی است. در بعضی از افراد علائم مرتبط با هیستامین، مانند تاول، سردرد، اسهال، خارش و غیره ممکن است بعد از خوردن غذاهای غنی از هیستامین ایجاد شود. هیستامین را می توان در انواع غذاها، به ویژه آنهایی که زمان زیادی می‌مانند، مانند پنیر و کلم، می‌توان یافت. علائم همچنین ممکن است ناشی از مصرف الکل یا داروهایی باشد که باعث تحریک انتشار هیستامین یا بلوک متابولیسم آن باشد. در موارد نادر، مسمومیت با هیستامین می‌تواند با خوردن ماهی‌هایی که خراب شده است (مانند ماهی تن و غیره) و مقادیر زیادی هیستامین تولید شده توسط باکتری داشته باشد، رخ دهد. این حالت به علت مسمومیت با ماهی اسکومبروئید نیز می تواند رخ دهد، این بیماری می‌تواند باعث تاول زدن، عرق کردن، استفراغ، سردرد و اسهال شود. برخی تومورهای کارسینوئیدی موجود در دستگاه گوارش باعث تولید بیش از حد هیستامین می‌شوند.

سوالات متداول


یک نمونه خون با قرار دادن یک سوزن در ورید بازو به دست می‌آید. برای جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته، تمام ادرار باید برای یک دوره ۲۴ ساعته جمع شود. بهتر است نمونه را در یک مکان سرد و تاریک مانند یخچال قرار دهید.

اگر فرد مشکوک به آنافیلاکسی باشد، بسیار مهم است که نمونه را خیلی زود پس از شروع علائم جمع آوری کنید. اگر آزمایش برای بیماری های دیگر انجام می‌شود، ممکن است به شما گفته شود از مصرف آنتی هیستامین و سایر داروها اجتناب کنید. این امر باید با مشورت متخصص شما مورد بحث قرار گیرد.

بله هیستامین علاوه بر واکنش‌های آلرژیک نقش مهمی در فرآیندهای التهابی دارد، ترشح اسید معده را تحریک می‌کند، به عنوان یک انتقال دهنده عصبی عمل می‌کند (ماده شیمیایی که پیام را بین سلول‌های عصبی انتقال می‌دهد)، رگ‌های خونی را گشاد می‌کند، نفوذ پذیری عروقی را افزایش می‌دهد (اجازه می‌دهد مایعات از طریق رگ‌های خونی خارج شود ) بر روی انقباض عضلات صاف در روده و ریه تأثیر می‌گذارد و بر ضربان قلب و انقباض عضلات تاثیر می‌گذارد. داروهایی برای جلوگیری از عوارض هیستامین، از جمله آنتی هیستامین‌ها و داروهایی که ترشح اسید معده را کاهش می‌دهند، توسعه یافته‌اند.

آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک شدید و بالقوه خطرناک برای زندگی فرد است. این امر می‌تواند در عرض چند ثانیه یا چند دقیقه وقتی در معرض چیزی که به آن حساسیت دارید، مانند بادام زمینی یا نیش زنبور عسل قرار می‌گیرید، انجام شود. آنافیلاکسی باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن شما سیلی از مواد شیمیایی را آزاد کند که می‌تواند موجب شوک در شما شود، فشار خون شما به طور ناگهانی کاهش می‌یابد و راه‌های هوایی شما تنگ تر می‌شود و حتی می‌تواند باعث مسدود شدن راه‌های تنفسی شود. علائم و نشانه‌ها عبارتند از: ضربان قلب سریع و ضعیف؛ خارش پوست، تهوع و استفراغ. عوامل شروع کننده این عارضه شامل غذاهای خاص، برخی داروها، سم حشرات و لاتکس هستند. آنافیلاکسی نیاز به تزریق سریع اپی نفرین و مراجعه سریع به اتاق اورژانس دارد. اگر شما اپی نفرین ندارید، باید بلافاصله به اورژانس بروید. اگر آنافیلاکسی به درستی درمان نشود، ممکن است کشنده باشد.

درمان آنافیلاکتیک

در طی یک حمله  آنافیلاکتیک، اگر دچار قطع تنفس یا قطع ضربان قلبی شوید، ممکن است احیای قلبی ریوی (CPR) دریافت کنید. شما همچنین می‌توانید از داروهایی استفاده کنید، از جمله:

• اپی نفرین (آدرنالین) برای کاهش حساسیت بدن شما

• اکسیژن برای کمک به تنفس شما

•آنتی هیستامین‌های داخل وریدی (IV) و کورتیزون برای کاهش التهاب راه‌های هوایی و بهبود تنفس

• یک بتا آگونیست (مانند آلبوترول) برای از بین بردن علائم تنفسی