تشخیص بیماری سرخجه از طریق آزمایش خون آنتی بادی ویروس سرخجه

سرخچه، ویروسی است که باعث ایجاد عفونت می‌شود. این عفونت معمولاً خفیف بوده و علامت‌های تب و بیرون ریختن دانه را داشته و تقریباً دو یا سه روز طول می‌کشد. عفونت ناشی از این ویروس بسیار مسری بوده اما با واکسن قابل پیش‌گیری است. آزمایش سرخچه، آنتی بادی‌های سرخچه را در خون کشف کرده و اندازه می‌گیرد. این آنتی‌بادی‌ها توسط سیستم ایمنی بدن، در پاسخ به ایمن‌سازی یا وجود یک عفونت ناشی از ویروس سرخچه، تولید می‌شود. تشخیص کلینیکی سرخچه قابل اعتماد نیست، بنابراین، این موارد باید در آزمایش تصدیق شوند. آزمایشات آنتی‌بادی، رایج‌ترین روش‌های تصدیق تشخیص سرخچه می‌باشند.

سرخچه یک عفونت ویروسی است که معمولاً خفیف بوده و با تب و بیرون ریختن دانه همراه می‌باشد. این بیماری، معمولاً دو تا سه روز طول می‌کشد. عفونت این بیماری معمولاً بدون درمان برطرف می‌شود. با این حال، اگر خانم بارداری در سه ماهه‌ی نخست حاملگی به این ویروس مبتلا شود، سرخچه می‌تواند باعث ایجاد عوارض جدی در جنین در حال رشد گردد. آزمایش سرخچه برای فردی (خواه حامله باشد یا خیر) توصیه می‌شود که دارای علائمی است که به نظر پزشک ممکن است مرتبط با عفونت سرخچه باشد. این آزمایش همچنین ممکن است برای نوزادی توصیه شود که مضنون به گرفتن عفونت در طول بارداری مادر می‌باشد، یا نوزادی که با نقص‌های مادرزادی تولد شده و پزشک احتمال می‌دهد که این نقص‌ها به دلیل عفونت سرخچه می‌باشند. آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش مربوط به تشخیص سرخجه را به بیماران ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش‌های تشخیصی سرخجه می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


ویروس سرخجه چگونه سیستم ایمنی بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد و چگونه منتقل می شود؟


ویروس سرخچه عموماً باعث ایجاد عفونت خفیف و دانه‌های قرمز خفیف می‌شود که بر روی صورت و گردن پدیدار شده، به سمت تنه و دست و پا حرکت کرده و چند روز بعد ناپدید می‌شود. ویروس از طریق تماس با فرد آلوده و با سرفه یا عطسه منتقل می‌شود. عفونت می‌تواند باعث علائمی مانند تب، بزرگ شدن غدد لنفاوی، آبریزش بینی، قرمزی چشم‌ها و درد مفاصل شود. علائم ممکن است، بخصوص در کودکان، بسیار کم باشد به شکلی که بیمار مورد بی‌توجهی قرار گرفته و اطرافیان ندانند که آنها مبتلا به بیماری ویروسی می‌باشند. در بیشتر افراد، سرخچه پس از گذشت چند روز و بدون اعمال هیچ درمان پزشکی خاصی، برطرف شده و معمولاً باعث بروز عوارض بعدی نمی‌شود.

بیماری سرخجه در زنان باردار و جنین


دغدغه‌ی اصلی درباره‌ی بیماری سرخچه، در زمانی است که خانم بارداری برای نخستین بار، در سه ماهه‌ی اول بارداری به این عارضه مبتلا شود. در این زمان، جنین در حال رشد، آسیب‌پذیرترین فرد نسبت به ویروس می‌باشد. اگر سرخچه از مادر به جنین او منتقل شود، می‌تواند باعث سقط جنین، مرده‌زایی یا سندروم سرخچه‌ی مادرزادی (CRS)، یا گروهی از نقص‌های جدی زمان تولد شود که به صورت دائمی بر روی کودک اثر می‌گذارند. CRS می‌تواند باعث اختلالات فکری و رشدی، ناشنوایی، ابری شدن لنزهای چشم (آب مروارید)، کوچک بودن غیر طبیعی سر، مشکلات کبدی و نقص‌های قلبی شود.

آزمایش سرخجه


دو نوع آنتی بادی سرخچه وجود دارند که آزمایشگاه‌ها قادر به یافتن آنها می‌باشند: IgM و IgG.

  •  اولین نوع از آنتی بادی که پس از برخورد با ویروس سرخچه، در بدن ظاهر می‌شود، آنتی بادی سرخچه‌ی IgM می‌باشد. سطح این پروتئین در طول هفت تا ده روز پس از ورود عفونت بالا رفته و به اوج خود می‌رسد، سپس در طول هفته‌های بعد از آن رو به کاهش می‌گذارد. در نوزاد آلوده این روند به شکل دیگری است، چنانچه ممکن است این آنتی بادی در چندین ماه یا حتی یک سال پس از عفونت نیز در بدن یافت شود.
  •  آنتی بادی سرخچه‌ی IgG زمان طولانی‌تری را نسبت به IgM طی می‌کند تا ظاهر شود، اما زمانی که آشکار شد، برای همه‌ی عمر در جریان خون باقی مانده و از عفونی شدن دوباره، پیشگیری به عمل می‌آورد. وجود آنتی بادی‌های سرخچه‌ی IgM در خون، نشان‌دهنده‌ی یک عفونت تازه است در حالی که حضور آنتی‌بادی‌های IgG ممکن است نشان‌دهنده‌ی یک عفونت تازه یا گذشته‌ی سرخچه باشد و یا اینکه نشان می‌دهد واکسن سرخچه (واکسن سرخک، اوریون، سرخچه) زده شده و محافظت کافی را ایجاد کرده است.

آزمایش سرخچه‌ی IgM، آزمایش استاندارد برای تشخیص آزمایشگاهی سریع سرخچه می‌باشد. کشف افزایش در آنتی‌بادی IgG در نمونه‌های خون گرفته شده از فردی که بیمار است و سپس فردی که در حال بهبودی است (فاز بهگرا)، می‌تواند برای تصدیق وجود عفونت استفاده شود.

پزشک بعد از دیدن چه علائمی در بیمار آزمایش خون سرخجه تجویز می‌کند؟


آزمایش سرخچه، برای کشف آنتی بادی‌هایی در خون استفاده می‌شود که در پاسخ به عفونت سرخچه یا ایمن‌سازی، به وجود می‌آیند. آزمایش سرخچه ممکن است در موارد زیر استفاده شود:

  •  تصدیق وجود محافظت کافی در مقابل ویروس سرخچه (ایمنی)
  •  وجود یک عفونت تازه یا گذشته
  •  شناسایی کسانی که هرگز با این ویروس برخورد نکرده اند و کسانی که واکسینه نشده‌اند.
  •  رسیدگی به این مسئله که تمامی خانم‌های باردار یا کسانی که قصد بارداری دارند، دارای مقدار کافی (چگالی محلول کافی) از آنتی بادی سرخچه در بدن خود هستند تا آنها را در مقابل عفونت حفظ نماید.

آزمایشات سرخچه‌ی IgM و IgG ممکن است در زمانی توصیه شود که خانم باردار دارای علائم یا نشانه‌هایی است که وجود عفونت سرخچه را محتمل می‌کنند. برخی از این نشانه‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:

  •  تب خفیف
  •  دانه‌های صورتی رنگ که نخست بر روی صورت پدیدار شده و سپس به سمت تنه و سپس پاها و بازوها گسترش می‌یابد، زمانی که این دانه‌ها در بدن گسترش می‌یابند، احتمالاً از روی صورت ناپدید می‌شوند.
  •  آبریزش یا گرفتگی بینی
  •  قرمزی و تورم چشم‌ها
  •  تیر کشیدن مفاصل
  •  تورم غدد لنفاوی

از آنجا که بسیاری از بیماری‌ها می‌توانند، علائم مشابهی ایجاد کنند، یک پزشک به منظور تصدیق تشخیص بیماری، باید آزمایشات را انجام دهد. آزمایشات IgM و IgG ممکن است برای نوزادی توصیه شود که عفونت سرخچه‌ در مادر او در زمان بارداری تشخیص داده شده و یا زمانی که نوزادی با نقص‌های زمان تولد مانند ناشنوایی، بیماری‌های قلبی یا آب مروارید، که می‌توانند با سندروم سرخچه‌ی مادرزادی (CRS) در ارتباط باشند، متولد شود. از آنجا که از زمان بروز عفونت، مدتی طول می‌کشد تا آنتی‌بادی‌های سرخچه در بدن ظاهر شوند، آزمایشات باید پس از گذشت پنج روز از شروع بیماری (IgM) و ۷- ۲۱ روز پس از نخستین نمونه‌‌گیری (IgG) تکرار شوند، تا مشاهده شود که آیا سطح آنتی‌بادی‌ها (که در ابتدا غایب بودند) به مقدار قابل تشخیص رسیده اند یا خیر و تعیین شود که آیا این سطح با گذشت زمان بالا رفته یا پایین آمده است.

نحوه تفسیر نتیجه آزمایش سرخجه


بزرگسال یا کودک

در یک فرد بزرگسال یا کودک، غیاب آنتی‌بادی‌های سرخچه‌ی IgG به این معناست که فرد به احتمال زیاد با ویروس سرخچه مواجه نشده، واکسینه نشده و در مقابل آن دارای محافظ نیست.  وجود آنتی‌بادی‌های IgG و غیاب آنتی‌بادی‌های IgM به این معناست که فرد سابقه‌ی مواجهه با ویروس یا واکسینه شدن را دارد و نشان می‌دهد که فرد در مقابل ویروس، باید ایمن شده باشد.  وجود آنتی‌بادی‌های IgM، با یا بدون آنتی‌بادی‌های IgG در کودک یا بزرگسال، نشان‌دهنده‌ی عفونت تازه‌ی ناشی از ویروس سرخچه می‌باشد.

نوزاد

وجود آنتی‌بادی‌های IgG و غیاب آنتی‌بادی‌های IgM، در یک نوزاد به این معناست که آنتی‌بادی‌های IgG مادر، به نوزاد در رحم او منتقل شده و این آنتی‌بادی‌ها، احتمالاً نوزاد را از ابتلا به عفونت سرخچه، محافظت کنند، گرچه این آنتی‌بادی‌ها باید تا سه ماهگی به اندازه‌ی چهار تا هشت برابر کاهش یافته و تا ۶ تا ۱۲ ماهگی نوزاد، کاملاً ناپدید شوند. وجود آنتی‌بادی‌های IgM در یک نوزاد نشان‌دهنده‌ی این است که نوزاد در طول بارداری مادر دچار عفونت شده است چرا که آنتی‌بادی‌های IgM مادر از طریق بند ناف به جنین انتقال نیافته است. جدول زیر، برخی از نتایج آزمایشگاهی را خلاصه کرده است:

سن

IgM

IgG

تفسیر

بزرگسال/ کودک

مثبت

مثبت یا منفی

وجود عفونت تازه

بزرگسال/ کودک

مثبت

عفونت یا واکسن قبلی، ایمن

نوزاد

مثبت

عفونت اخیر مادرزادی یا پس از زایمان

نوزاد

مثبت

مادر آنتی‌بادی‌ها را در طول بارداری به نوزاد منتقل کرده
است، این ایمنی منفعل ممکن است شش تا دوازده ماه طول بکشد.

هر سنی

منفی

منفی

عدم وجود عفونت اخیر یا قبلی، غیر ایمن، عدم وجود پاسخ
ایمنی یا پاسخ ایمنی پایین به دلیل سیستم ضعیف ایمنی

 به دلیل پایین بودن شیوع سرخچه، فرد ممکن است دارای نتیجه‌ی مثبت غلط برای آنتی‌بادی‌های IgM باشد. این نتیجه‌ی غلط می‌تواند ناشی از عفونت ناشی از ویروس‌های دیگر یا واکنش منتقابل مؤلفه‌های آزمایش با دیگر پروتئین‌های موجود در بدن باشد. برای تصدیق نتیجه‌ی IgM، پزشک ممکن است یک آزمایش IgG را برای برقراری یک سطح پایه از آنتی‌بادی توصیه کرده و ممکن است آزمایش IgG را هفت تا ۲۱ روز بعد دوباره تکرار کند (که همراه با نمونه‌ی اولیه مورد آزمایش قرار می‌گیرد) و به دنبال افزایش چشم‌گیر در مقدار (چگالی محلول) آن باشد. افزایش در مقدار این آنتی‌بادی، وجود عفونت تازه‌ی سرخچه را نشان می‌دهد.

سایر آزمایش‌هایی که ممکن است دکتر تجویز کند؟


به علاوه‌ی آزمایش‌های آنتی‌بادی، گواه دیگر وجود عفونت سرخچه، کشت ویروسی مثبت برای سرخچه و کشف ویروس سرخچه از طریق آزمایش مواد ژنتیکی (RNA) ویروس سرخچه در یک نمونه‌ی مایع از بدن، مانند سواب گلو می‌باشد. به این دلیل که فرایندهایی از این دست، پیچیده، زمان‌بر و گران می‌باشند، بسیاری از آزمایشگاه‌های تشخیصی، این آزمایش‌ها را به یک آزمایشگاه مرکزی ارجاع می‌دهند. تعداد موارد ابتلا به سرخچه و سرخچه‌ی مادرزادی توسط آزمایشگاه مرکزی بررسی می‌شود تا اثر واکسن سرخچه پیگیری شده و هر گونه شیوع این بیماری کشف شود.

سوالات متداول


یک نمونه خون از رگی در بازوی بزرگسال یا پاشنه‌ی پا یا بند ناف نوزاد گرفته می‌شود.

واکسن سرخچه در یک واکسن ترکیبی به نام MMR، که مخفف کلمه‌های سرخک، اوریون و سرخچه است، وجود دارد. از آنجا که تمامی این بیماری‌ها، عارضه‌های ویروسی رایج می‌باشند، همگی در یک واکسن گنجانده شده‌اند. سرخک، که همچنین به نام روبولا شناخته شده و از سرخچه متمایز می‌باشد. تمامی بچه‌ها باید دو دوز از MMR را دریافت کنند: نخستین دوز در 12- 15 ماهگی و دومین دوز در 4-6 سالگی.

سرخچه می‌تواند از هفت روز تا دست کم چهار روز بعد از بیرون ریختن دانه‌ها، منتقل شود. نوزادان مبتلا به سندروم مادرزادی سرخچه (CRS) ممکن است ویروس را تا یک سال پس از تولد هم منتشر کنند.

  • در فواصل منظم در طول روز آب لیمو یا آب پرتقال بنوشید. طعم مرکبات موجود در این میوه‌ها، می‌تواند بی‌اشتهایی ناشی از عفونت را خنثی کند. آب میوه‌های پرتقال و لیمو همچنین می‌توانند به کاهش کم‌آبی بدن کمک کرده و با محتوای ویتامین سی خود، به ایمن‌سازی بدن کمک کنند.
  •  پودر زردچوبه ترکیب شده با عسل یا شیر، می‌تواند به بهبود از سرخچه کمک کرده و سیستم ایمنی را تقویت کند.
  •  به منظور کاهش سرفه و گلودرد، می‌توان پودر شیرین بیان را که با عسل ترکیب شده است، به بچه‌ها داد.
  •  ماءشعیر می‌تواند سرفه‌های خشک و سنگین ناشی از سرخچه را تسکین دهد.
  •  حمام با ماءشعیر نیز می‌تواند حساسیت پوست را التیام بخشیده و باعث کاهش خارش دانه‌ها شود.

با بهبود بیماری، کودک می‌تواند برای چند روز در یک رژیم غذایی حاوی فقط میوه، قرار داده شود. پس از آن، می‌توان یک رژیم غذایی طبیعی‌تر را در پیش گرفت اما این رژیم باید بسیار متعادل باشد. محتوای فیبری میوه‌ها و سبزیجات تازه، همراه با ویتامین‌هایی که از مصرف این میوه‌ها به دست می‌آیند، نقش بسیار مهمی را در بهبود از بیماری‌هایی مانند سرخچه ایفا می‌کنند.

یک رژیم غذایی صحیح می‌تواند بهبودی از سرخچه را، بخصوص در مورد کودکان آلوده، تسریع کند. سعی کنید که از مصرف غذاهای تند و ادویه‌دار و بخصوص غذاهای فراوری شده، به ویژه به دلیل محتوای سدیم بالای آنها، خودداری نمایید. یک رژیم غذایی متشکل از میوه‌ها، به شدت در طول نخستین روزهای بروز عفونت، توصیه می‌شود. آب میوه‌های طبیعی مانند آب لیمو و آب پرتقال، به دلیل ویتامین سی بالا و فیبر موجود در آنها، بسیار فایده‌بخش هستند. بیمار همچنین می‌تواند از یک رژیم غذایی نرم شامل میوه‌هایی مانند گریپ فروت، طالبی و انگور، سوپ ملایم و غلات کامل، استفاده نماید. زمانی که علائم عقب‌نشینی کرده و عفونت رو به کاهش رفت، یک رژیم غذایی متعادل شامل سبزیجات و میوه‌های تازه و غذاهایی که حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی بالا هستند، برای درمان طبیعی سرخچه، ضروری می‌باشد. در زمان وجود عفونت و پس از آن باید از قهوه، نوشیدنی‌های گازدار، غذاهای با فراوری بالا، غذاهای چرب و چاق‌کننده پرهیز کرد. دریافت مایعات در زمان ابتلا به عفونت سرخچه حیاتی بوده و شما باید مصرف آب کافی و دیگر مایعاتی مانند آب میوه‌ها را مدنظر داشته باشید. این کار، به اجتناب از بی‌آب شدن بدن، کمک می‌کند.