تشخیص ملانومای پوستی(خال سرطانی) با آزمایشهای ژنتیکی و غیر ژنتیکی

ملانوما

خطرناک ترین نوع سرطان پوست، ملانوما نام دارد. سلول­های سرطانی به علت آسیب رساندن DNA به سلول­های پوست ( معمولا به علت پرتوهای فرابنفش خورشید یا حمام آفتاب ایجاد می­شود ) و تقسیم سلولی عوامل محرک ( نقش ژنتیکی ) باعث بروز این عارضه می­شوند در نتیجه سلول­های پوست به سرعت رشد کنند و تومورهای بدخیم را به وجود بیاورند. منشا اصلی این تومورها، ملانوسیت­های تولید کننده رنگدانه است که در لایه اصلی پوست قرار دارند. معمولا ملانوما شبیه خال است و برخی از آن­ها از طریق خال­های پوستی ایجاد می­شوند. در اکثر مواقع، ملانوما سیاه یا قهوه­ای هستند، اما ممکن است به رنگ قرمز، صورتی، ارغوانی، کبود، سفید، و حتی رنگ پوست دیده شوند. ملانوما به علت قرار گرفتن در معرض پرتوهای فرابنفش خورشید ( که اغلب باعث آفتاب سوختگی می­شود )، و به ویژه در افرادی که به لحاظ ژنتیکی مستعد ابتلا به این بیماری هستند، ایجاد می­شود.

 

 

 

ملانوما در پی رشد کنترل نشده رنگدانه­های پوستی رخ می­دهد. در صورتی که این عارضه به موقع تشخیص داده شود و فرد تحت درمان قرار بگیرد، می­توان گفت که قابل درمان است، اما در صورتی که در تشخیص و درمان این اختلال وقفه رخ دهد، سرطان پیشرفت می­کند و به سایر قسمت­های بدن انتشار می­یابد، در این حالت درمان این بیماری دشوار است و می­تواند کشنده باشد. بنابراین تشخیص و درمان زود هنگام از موارد کلیدی در رفع ملانوما محسوب می­شوند. بیمار باید به طور منظم تحت نظر پزشک بتواند از نزدیک وضعیت پوست او را معاینه کند.

آزمایشگاه

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد

با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش های تشخیصی سرطان ملانوما از جمله آزمایش های پاتولوژی نمونه بیوپسی، تست های ژنتیکی و غیر ژنتیکی را به بیماران ارائه می دهد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش  مر بوط به بیماری ملانوما می توانید با شماره

02126702134 و 02126711751 و 02126711749

تماس بگیرید

مراحل بیماری 


ملانوما به ۵ مرحله تقسیم می­شود که هر یک از این مراحل، توصیف کننده اندازه تومور، میزان انتشار، و زخم شدن آن هستند. به طور کلی، سرطان در مراحل بالاتر به سایر نقاط بدن انتشار می­یابد. پزشک با معاینه جسمانی بیمار، انجام بیوپسی، و مطالعات تصویر برداری می­تواند مرحله تومور را تشخیص دهد. تشخیص مرحله تومور در تعیین میزان پیشرفت، درمان، و کنترل ملانوما اهمیت بسیار زیادی دارد.

  • مرحله صفر: تومور در روپوست قرار دارد اما به لایه­های زیرین پوست انتشار نیافته است.
  • مرحله یک: اندازه تومور کمتر از ۰/۱ میلی متر یا بین ۱ تا ۲ میلی متر است و زخم نشده است. این نوع تومور به غدد لنفاوی یا سایر اعضای بدن انتشار نیافته است.
  • مرحله دو: اندازه تومور بین ۱ تا ۲ میلی متر است و زخم شده است، گاهی اوقات اندازه تومور بزرگتر است و ممکن زخم نشود. اما به قسمت­های دیگر پوست و غدد لنفاوی انتشار می­یابد.
  • مرحله سه: تومور در هر اندازه­ای وجود دارد، ممکن است زخم شود یا اصلا زخم ایجاد نشود، و به غدد لنفاوی مجاور، پوست اطراف، و کانال­های لنفاتیک اطراف تومور سرایت کند، اما به نقاط دورتر انتشار نمی­یابد.
  • مرحله چهار: تومور از محل اصلی خود فراتر رفته است و غدد لنفاوی مجاور سایر اعضای بدن از قبیل ریه، کبد، مغز، سایر نقاط بدن، بافت­های عمیق پوست، یا غدد لنفاوی نقاط دورتر را نیز درگیر می­کند.

علائم و نشانه ­های ملانوما 


در اکثر موارد، خال­ها و نقاط تیره روی پوست بی­خطر هستند. اما نقاط جدید یا هرگونه تغییر در اندازه یا ظاهر خال­های پوستی یا نقاط تیره از مهمترین علائم هشدار دهنده ملانوما محسوب می­شود. در مردان ملانوما معمولا بین شانه­ها و ران­ها به وجود می­آید، و در زنان اغلب در بازوها یا پاها دیده می­شود. در بخش زیر به برخی از علائم و نشانه­های هشدار دهنده خال­هایی پوستی که به ملانوما تبدیل شده­اند، اشاره می­کنیم:

  • عدم تقارن: دو طرف خال باهم مطابقت ندارند.
  • بی­نظمی لبه­های خال: لبه­های خال یا نقاط رنگدانه دار، تیره تر، دالبری شکل و نامشخص است.
  • رنگ: رنگ خال در هریک از نقاط خال با سایر قسمت­ها تفاوت دارد و ممکن است لبه­های آن قهوه­ای یا تیره، صورتی، قرمز، سفید، یا کبود باشند.
  • قطر: ممکن است خال­هایی که قطر آنها بیش از ۶ میلی متر است ملانوما باشند. به علاوه، هرگونه خاصی که قطر آن درحال افزایش است باید توسط متخصص پوست بررسی شود.
  • رشد کردن خال: ممکن است با گذر زمان ظاهر خال تغییر کند و فاقد معیارهای ذکر شده فوق باشد.

همه انواع ملانوما دارای ویژگیهای فوق نیستند. یکی از علائم هشدار دهنده ملانوما ظاهر متفاوت آن با سایر قسمت­های بدن است و کاملا با چشم قابل مشاهده است که این امر نشان دهنده ملانوما می­باشد.

سایر علائم و نشانه ­های ملانوما 

سایر علائم و نشانه­های ملانوما و ضایعات پوستی عبارتند از:

  • خارش
  • خونریزی
  • یک دست نبودن سطح خال یا وجود زخم باز
  • دردناک بودن موضع
  • سیاه یا کبود بودن خال
  • فلس مانند بودن خال

علائمی مانند خارش، خونریزی، درد، و ایجاد زخم باز تا زمانی که ملانوما به لایه­های عمیق پوست نفوذ نکرده باشد، نمایان نمی­شود. از آنجایی که تشخیص زود هنگام نقش مهمی در درمان ملانوما ایفا می­کند، باید بیمار و پزشک او از هرگونه تغییر در سطح پوست اطلاع داشته باشند. در صورتی که هرگونه نقطه­ای در سطح پوست ایجاد شود که ظاهری غیر طبیعی دارد، باید حتما به پزشک به اطلاع داد.

فاکتورهای خطر


برخی از فاکتورها در ایجاد خطر ملانوما نقش دارند. محققان هنوز درحال تحقیق در خصوص تاثیر قرار گرفتن در معرض نور آفتاب، رنگ پوست، ساختار ژنتیکی و سابقه خانوادگی در ابتلا به ملانوما هستند.

قرار گرفتن در معرض نور آفتاب 

قرار گرفتن در معرض پرتوهای فرابنفش خورشید، به ویژه پرتوهای UVB، مهمترین فاکتور خطر محیطی است که در ایجاد ملانوما نقش دارد. خلبانان هواپیما و خدمه کابین که هر روز در معرض پرتوهای پرانرژی فرا بنفش خورشید دارند، دوبرابر بیشتر از سایر اعضای جامعه در معرض ابتلا به ملانوما قرار می­گیرند. برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض پرتوهای خورشید باید از کلاه­های بزرگ، لباس­هایی که بدن را می­پوشانند، و عینک طبی استفاده کرد. اگر نمی­توانید بدن خود را به طور کامل بپوشانید یا از قرار گرفتن در معرض آفتاب اجتناب کنید، حداقل از کرم ضد آفتاب با عیار حفاظتی ۱۵ استفاده کنید، در روزهای ابری از کرم ضد آفتاب غافل نشوید. حمام آفتاب و قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آن ریسک ابتلا به ملانوما را افزایش می­دهد. بنابراین باید از حمام آفتاب اجتناب کرد. حتی قرار گرفتن در معرض آفتاب به صورت دوره­ای به ویژه کارگرانی که آخر هفته در خارج از محل کار خود به سر می­برند، به طرز قابل توجهی ریسک ابتلا به ملانوما را افزایش می­دهد. تحقیقات هنوز به درستی نشان نداده است که قرار گرفتن در معرض آفتاب ( مدت زمان قرارگیری ) باعث تحریک ملانوما می­شود، اما بهتر است تا حد امکان از این امر اجتناب کرد.

نوع پوست 

احتمال بروز ملانوما در همه افراد وجود دارد، افرادی که پوست آنها روشن است نسبت به سایر اعضای جامعه بیشتر در معرض خطر ملانوما قرار دارند. به عنوان مثال، فردی که چشم­های او آبی است و پوست روشنی دارد و معمولا دچار آفتاب سوختگی می­شود، بیشتر در معرض ابتلا به ملانوما قرار می­گیرد.

سن 

افراد مسن نسبت به سایرین بیشتر در معرض خطر ملانوما قرار دارند. با این حال ملانوما یکی از شایع ترین نوع سرطان در نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله و جوانان ۲۰ تا ۲۴ ساله است. ملانوما دومین سرطان شایع در افراد ۲۵ تا ۲۹ ساله محسوب می­شود.

سابقه خانوادگی 

اگرچه در اکثر موارد، ملانوما به علت تکثیر تصادفی سلول­ها پس از تولد ایجاد می­شود، ممکن است فرد ژن معیوب که باعث ابتلا به ملانوما می­شود را از خانواده خود به ارث ببرد. ریسک ابتلا به این عارضه در افراد درجه یک خانواده ( والدین، پدربزرگ و مادربزرگ، یا فرزندان ) که دچار ملانومای چندگانه شده­اند، یا سایر بستگان که دارای یک ملانوما هستند، افزایش می­یابد. محققان توانسته­اند ژن­هایی که در ایجاد ملانومای ارثی نقش دارند را شناسایی کنند. حدود نیمی از افرادی که دچار این نوع ملانوما شده­اند، حداقل یکی از ژن­های آنها دستخوش تغییر شده و شروع به تکثیر می­نماید. برخی از این ژن­ها عبارتند از: TERT، TERF2IP، ACD، POTI، BAPI، CDKE، CDKN2A. هنوز رفتار دقیق تکثیر ژن­ها که باعث بروز ملانوما می­شود به خوبی مشخص نشده است، محققان هنوز به درستی نتوانسته­اند مکانسیم­های ژنتیکی ملانومای ارثی را در بیماران شناسایی کنند.

سایر فاکتورهای خطر 


قرار گرفتن در معرض برخی از مواد شیمیایی یا فاکتورهای خطر محیطی مانند وجود آرسنیک در آب آشامیدنی، پرتوها، فلزات سنگین، حلال­ها، وینیل کلرید، و پلی کلره بی فنیل ( PCBS ) برخی از بیماری­هایی که باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی می­شوند.

تست­های لازم برای تشخیص ملانوما 


معاینه فیزیکی و بیوپسی 

تشخیص ملانوما با معاینه جسمانی بیمار آغاز می­شود، در این زمان پزشک به بررسی سابقه پزشکی بیمار می­پردازد و پوست بیمار را برای مشاهده علائم ملانوما مورد ارزیابی قرار می­دهد. پزشک ضایعات پوستی که شکل، اندازه، یا رنگ غیر طبیعی دارند را بررسی می­نماید. سپس غدد لنفاوی را برای بررسی علائم حاصل از انتشار ملانوما معاینه می­کند. در صورتی که پزشک به ضایعه پوستی یا خال مشکوک شود، نمونه برداری انجام می­دهد. متخصص علوم آزمایشگاهی، نمونه پوست را زیر میکروسکوپ بررسی می­کند تا بتواند ملانوما را تشخیص دهد. در صورتی که پزشک به این نتیجه برسد که ملانوما انتشار یافته است، بیوپسی غدد لنفاوی مجاور نیز ضروری خواهد بود.

تست­های آزمایشگاهی 

تست­های آزمایشگاهی می­تواند شامل یک یا چند آزمایش ژنتیک باشد.

تست­ ژنتیک برای تشخیص تومور 

در این تست ۳۱ ژن برای تشخیص اینکه آیا تومورهای ملانوما در مرحله یک یا دو قرار دارند و آیا احتمال انتشار آنها به سایر قسمت­های بدن وجود دارد یا خیر، مورد بررسی قرار می­گیرند.

تست ژنتیک برای تعیین درمان 

روش­های درمانی نوین برای ملانوما در مرحله آخر، مسیرهای شیمیایی خاصی را هدف قرار می­دهد که سلول­های سرطانی برای رشد به این مسیرها نیاز دارند. این روش­های درمانی هدفمند برمبنای دانش ناهنجاری­های ژنتیکی که در ابتلا به ملانوما نقش دارند، قرار گرفته­اند. برخی از انواع جهش­های ژنی با ملانوما ارتباط دارند. محققان داروهای ویژه­ای را تولید کرده­اند که با مسدود کردن این مسیرها به درمان ملانوما کمک می­کنند. اگر فردی به ملانومای پیشرفته مبتلا شده باشد، پزشک آزمایشات زیر را برای تشخیص جهش ژنی درخواست می­کند.

  • BRAF – جهش در ژن BRAF در بیش از ۵۰ درصد از موارد مشاهده می­شود. این جهش­های ژنی در واکنش به برخی از داروها در افراد مبتلا به ملانومای پیشرفته ارتباط دارد. پزشک از اطلاعات مربوط به جهش ژنی برای تشخیص نوع درمان استفاده می­کند. بنابراین به این نتیجه می­رسد که آیا بیمار می­تواند از روش­هایی که ژن BRAF را هدف قرار می­دهند بهره بگیرد یا خیر.
  • C – KLT: جهش در این ژن به ملانومایی که در کف دست، زیر ناخن­ها، یا کف پا ایجاد می­شود، ارتباط دارد. جهش این ژن نسبت به جهش ژن BRAF شیوع کمتری دارد. حدود ۱۵ درصد از افراد مبتلا به ملانوما ، در این گروه قرار می­گیرند. روش­های درمانی در آزمایشات بالینی مورد بررسی قرار می­گیرد.
  • GNA 11 – GNAQ: جهش در ژن­ها GNAQ و GNA11 در دو درصد از افراد مبتلا به ملانوما رخ می­دهد. تومورهایی که با این جهش ژنی ارتباط دارند در چشم­ها ایجاد می­شوند. اگرچه تست­های آزمایشگاهی برای تشخیص این جهش ژنی وجود دارد، هنوز هیچ گونه دارویی برای درمان این عارضه مورد تائید سازمان غذا و دارو قرار نگرفته است.
  • CDK4: حدود ۵ درصد از افراد مبتلا به ملانوما دچار جهش ژن CDK4 می­شوند. در حال حاضر هیچ گونه­ای از طرف سازمان غذا و دارو برای درمان این عارضه تائید نشده است. با این حال، اگر آزمایشات بیمار برای این نوع جهش ژنی مثبت باشد، می­توان از برخی داروها برای هدف قرار دادن CDK4 استفاده کرد.

تست ژنتیک برای تشخیص ریسک ابتلا به ملانوما

پانل بیان سرطان ارثی ملانوما – معمولا از این تست ژنتیکی به عنوان یک پانل برای بررسی جهش در ۶ ژن که با ملانوما ارتباط دارند، استفاده می­شود. ژن CDK4 معمولا بیشترین ارتباط را با ملانومای ارثی دارد. در صورتی که نتیجه آزمایش مثبت باشد، پزشک به این نتیجه میرسد که جهش ژنی با افزایش ریسک به ملانوما ارتباط دارد. اما، منفی بودن جواب تست احتمال سایر اختلالات ژنتیکی که ریسک ابتلا به سرطان را افزایش می­دهند، رد می­کند. فقط حدود نیمی از افراد مبتلا به ملانومای ژنتیکی دارای ژن­هایی هستند که در این آزمایش تشخیص داده می­شوند. محققان هنوز در حال شناسایی ژن یا ژن­هایی هستند که ریسک ابتلا به ملانوما را افزایش می­دهند. آزمایشات غربالگری برای  تشخیص ریسک ابتلا به ملانوما و سرطان لوزالمعده، سابقه ابتلا به ملانوما و / یا سرطان لوزالمعده در افراد درجه یک خانواده آنها وجود دارد، درخواست می­شود.

تست­های آزمایشگاهی غیر ژنتیکی 

سطح پروتئین سرم ۱۰۰ – ۵ در افرادی که به ملانومای مرحله سه و چهار مبتلا هستند، بالا می­رود که این امر نشان دهنده انتشار سریع ملانوما ریسک عود بیماری است. اما استفاده چندانی از این تست نمی­شود و در دستور العمل­های مربوط به تشخیص گرید قرار نمی­گیرد.

درمان ملانوما 


انتخاب روش درمان ملانوما به شدت یا مرحله بیماری بستگی دارد. مرحله صفر تا دو ملانوما فقط به پوست محدود می­شود، و در اکثر موارد می­توان با تخلیه تومور به درمان بیمار پرداخت. در برخی از بیمارانی که دچار ملانومای مرحله دو هستند، غدد لنفاوی نیز درگیر می­شوند و سلول­های سرطانی به این تست­ها حمله می­کنند. می­توان بیمارانی که در مرحله دوم قرار دارند را به کمک بیولوژیکی مانند اینترفرون یا بوواسنیروماب ( آواستین: آنتی بادی منوکلونال ) درمان کرد، معمولا این فرایند پس از عمل جراحی انجام می­شود. ملانومای مرحله سوم به غدد لنفاوی مجاور انتشار می­یابد. بنابراین انجام عمل جراحی برای تخلیه غدد سرطانی ضروری است. پس از عمل جراحی انجام شیمی درمانی یا درمان بیولوژیکی ضروری خواهد بود. ملانومای مرحله چهارم علاوه بر غدد لنفاوی یک موضع، سایر بافت­های بدن را نیز درگیر می­کند و یک اختلال بسیار حاد محسوب می­شود. در این مرحله هیچ گونه روش درمانی وجود ندارد اما می­توان با انجام عمل جراحی، شیمی درمانی، و درمان بیولوژیکی، یا پرتو درمانی پیشرفت بیماری به تاخیر انداخت. متأسفانه شانس زنده ماندن بیماران در این مرحله از بیماری بسیار کم است.