تشخیص هپاتیت C در خون با آزمایش‌های آنتی‌بادی HCV و نحوه تفسیر آن

هپاتیت سی یک ویروس است که باعث عفونت کبد شده و در نتیجه آن کبد ملتهب شده و آسیب می‌بیند. آزمایش‌های هپاتیت سی مجموعه آزمایش‌هایی هستند که برای تعیین، تشخیص و نظارت بر روند درمان عفونت‌های ویروسی هپاتیت سی انجام می‌شوند. متداول‌ترین آزمایش برای تشخیص هپاتیت سی، بررسی آنتی‌بادی‌هایی است که در واکنش به عفونت هپاتیت سی در خون تولید می‌شوند. آزمایش‌های دیگر برای تعیین ریبونوکلئیک اسید ویروسی، تعیین مقدار ریبونوکلئیک اسید عفونی یا تعیین وجود برخی ویروس‌های دیگر در خون انجام می‌شوند.

آزمایش‌های آنتی‌بادی هپاتیت C برای بررسی وجود عفونت از جمله در افرادی که هیچ گونه علائم و نشانه‌ای ندارد اما عواملی که احتمال ابتلا به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد دارند یا افرادی که علائمی همراه با بیماری‌های کبدی یا هپاتیت سی دارند و یا افرادی که در معرض این ویروس‌ها قرار دارند انجام می‌شود.

آزمایش‌های هپاتیت سی برای بررسی و تشخیص ابتلا به عفونت ناشی از ویروس هپاتیت سی و هدایت اقدامات درمانی و / یا ارزیابی درمان عفونت هپاتیت سی انجام می‌شوند. آزمایش آنتی‌بادی ویروس هپاتیت سی برای بررسی عفونت‌های فعلی یا قبلی انجام می‌شوند. در این آزمایش‌ها وجود آنتی‌بادی‌های مرتبط با ویروس تشخیص داده می‌شود. به وسیله این آزمایش‌ها نمی‌توان تشخیص داد که آیا فردی عفونت فعال هپاتیت سی دارد یا در گذشته به این عفونت مبتلا بوده است یا نه.

غالباً هپاتیت C منجر به ابتلا به هپاتیت سی مزمن شده که ممکن است پیشروی کرده و به سیروز و سرطان کبد (کارسینوما هپاتوسلولار) تبدیل شود. تشخیص به موقع ویروس به پزشک این علامت را می‌دهد که عملکرد کبد را به دقت بیشتری نسبت به حالت عادی مورد بررسی قرار داده و در صورت وجود عفونت‌های مزمن، اقدامات درمانی مقتضی را انجام دهد.

آزمایشگاه آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش هپاتیت سی را به بیماران ارائه می‌دهد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام هپاتیت C می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.

افراد مبتلا به هپاتیت C در معرض چه بیماری‌هایی هستند؟


در بسیاری از افراد مبتلا به عفونت علامتی دیده نمی‌شود که آنها را نسبت به این بیماری هشیار کند. عفونت هپاتیت سی فعال ممکن است باعث برو ز برخی علائم غیراختصاصی خفیف شود و عفونت به مدت ده تا بیست سال به طور خاموش ادامه یافته و در نهایت باعث آسیب دیدن کبد و اختلال در عملکرد آن شود.

عفونت‌های ناشی از هپاتیت سی باعث افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های خطرناک دیگر شده که برخی از آنها عبارتند از:

  • حدود ۷۵ تا ۸۵ درصد از آنها به عفونت هپاتیت سی مزمن تبدیل می‌شود.
  • حدود ۵ تا ۲۰ درصد از این بیماری‌ها پس از حدود ۲۰ سال تبدیل به سیروز کبد می‌شود؛ مطالعات اخیر نشان می‌دهد که حدود ۴۵ درصد نیز در نهایت به سیروز تبدیل می‌شوند.
  • هپاتیت C باعث مرگ در ۱ تا ۵ درصد افرادی که عفونت مزمن داشته و عفونت آنها به سیروز یا سرطان کبد تبدیل شده است می‌شود.

چگونه استفاده می‌شود؟


آزمایش آنتی‌بادی ویروس هپاتیت سی ممکن است به عنوان بخشی از پنل هپاتیت ویروسی فعال جهت تعیین نوع ویروس‌های ایجادکننده هپاتیت سی که باعث بروز علائم شده‌اند انجام می‌شود. آزمایش‌های زیر برای تشخیص عفونت‌های فعلی و هدایت مسیر و ارزیابی اقدامات درمانی انجام می‌شوند:

آزمایش‌های ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت سی

    • در آزمایش ریبونوکلئیک اسید ویروس هپاتیت C، تعداد ذرات ریبونوکلئیک اسید (RNA) در خون تعیین و اندازه‌گیری می‌شود. این آزمایش برای تأیید وجود ویروس و تشخیص عفونت فعال انجام می‌شود. آزمایش‌های بار ویروسی قبل و حین درمان برای کمک به ارزیابی واکنش بدن نسبت به اقدامات درمانی به وسیله مقایسه تعداد ویروس قبل و حین درمان انجام می‌شوند.
    • آزمایش ریبونوکلئیک اسید ویروس هپاتیت سی برای تشخیص تمایز بین عفونت‌های جاری یا قبلی انجام می‌شود. اگر ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت سی در خون وجود داشته باشد در گزارشات عنوان "مثبت " یا شناسایی‌شده" قید می‌شود و در غیر این صورت در گزارش نوشته می‌شود که "منفی" یا "عدم شناسایی". این آزمایش زیاد انجام نمی‌شود.

ژنوتایپینگ ویروسی

ژنوتایپینگ ویروسی برای تعیین نوع یا نوع ژن مرتبط با ویروس هپاتیت C برای هدایت درمان به کار برده می‌شود. ۵ نوع اصلی از ویروس هپاتیت سی وجود دارد و بیش از ۵۰ زیرمجموعه از آن شناخته شده است؛ شایع‌ترین آنها، ژنوتایپ ۱ است که در ۷۵ درصد از آمریکایی‌ها دیده می‌شود. داروهای انتخاب شده برای درمان به نوع ژنوتایپ فرد مبتلا به ویروس هپاتیت سی بستگی دارد.

چه موقع این آزمایش باید انجام شود؟


در موارد زیر توصیه می‌شود که عفونت ناشی از ویروس هپاتیت C یا آنتی‌بادی آن انجام شود:

  • تزریق غیرقانونی مواد مخدر
  • تحت دیالیز قرار گرفتن به مدت طولانی
  • نوزاد متولد شده از خانمی که هپاتیت سی او مثبت بوده است
  • در معرض تماس با خون فرد مبتلا به هپاتیت سی قرار داشتن
  • پزشک یا پرستاری که در معرض تماس با خون آلوده به ویروس هپاتیت سی باشد
  • ابتلا به بیماری‌های مزمن کبدی
  • ابتلا اچ آی وی

آزمایش‌های آنتی‌بادی هپاتیت C زمانی انجام می‌شود که نتایج پانل کبد غیرعادی بوده یا فرد علائم و نشانه‌های ابتلا به هپاتیت را داشته باشد. در این موارد، این آزمایش به عنوان بخشی از پانل هپاتیت حاد انجام می‌شود. بیشتر بیمارانی که اخیراً به ویروس هپاتیت سی مبتلا شده‌اند، علامت و نشانه‌ای نداشته یا اگر علائمی داشته باشند، خفیف بوده و به ندرت باعث می‌شود که فرد به دلیل احتمال ابتلا به ویروس هپاتیت سی به پزشک مراجعه کرده و آزمایش بدهد. به هر حال، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از افراد ممکن است علائمی نظیر خستگی مفرط، درد در ناحیه شکم، کاهش اشتها و زردی داشته باشند.

آزمایش ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت C با بار ویروسی برای آزمایش‌های تکمیلی در زمانی که آزمایش آنتی‌بادی مثبت باشد انجام شده و می‌تواند وجود عفونت فعال را تأیید نماید. برخی از آزمایشگاه‌ها در صورتی که آزمایش آنتی‌بادی ویروس هپاتیت سی مثبت باشد به طور خودکار این آزمایش را انجام می‌دهند.

ژنوتایپینگ ویروس هپاتیت سی زمانی که تشخیص داده شود فرد به عفونت ناشی از ویروس هپاتیت سی مبتلا است انجام می‌شود و غالباً قبل از شروع درمان و برای هدایت مسیر درمان به کار برده می‌شود.

آزمایش بار ویروسی هپاتیت C در زمان شروع درمان، به طور دوره‌ای برای بررسی واکنش نسبت به درمان و پس از تکمیل درمان برای ارزیابی میزان اثربخشی درمان انجام می‌شود.

معنای نتایج آزمایش چیست ؟


آزمایش آنتی‌بادی ویروس هپاتیت سی معمولاً به صورت "مثبت" یا "منفی" گزارش می‌شود.

در صورت وجود ویروس، نتایج آزمایش بار ویروسی هپاتیت سی، تعداد آنها را نشان می‌دهد. اگر ویروسی وجود نداشته باشد یا تعداد ویروس‌ها برای تشخیص بسیار کم باشد، غالباً نتیجه "منفی " یا "عدم شناسایی" خواهد بود.

تفسیر آزمایش هپاتیت سی و آزمایش‌های تکمیلی در جدول زیر نشان داده شده است. به طور عمومی، اگر آنتی‌بادی ویروس هپاتیت C مثبت باشد، بیمار به عفونت مبتلا بوده یا ممکن است در معرض ابتلا به هپاتیت سی قرار داشته باشد. اگر آزمایش ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت سی مثبت باشد، فرد در حال حاضر به عفونت مبتلا شده است. اگر نتیجه آزمایش ریبونوکلئیک اسید ویروس هپاتیت سی منفی باشد، بیمار عفونت فعالی نداشته یا تعداد ویروس‌های موجود در خون او بسیار ناچیز است.

آنتی‌بادی ویروس هپاتیت C

ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت C

عفونت ناشی از ویروس هپاتیت C

منفی

عفونتی وجود ندارد یا آزمایش خیلی سریع پس از قرار گرفتن در
معرض عوامل بیماری‌زا انجام شده است؛ اگر احتمال ابتلا زیاد
باشد، باید پس از مدتی دوباره آزمایش انجام شود.

مثبت یا نامشخص

منفی

عفونت‌های قبلی یا عدم وجود عفونت (مثبت کاذب)؛ نیاز به انجام
آزمایش‌های تکمیلی

مثبت یا ضعیف یا نامشخص

مثبت

عفونت جاری

اگر هدف از انجام آزمایش بار ویروسی (مقدار ریبونوکلئیک اسید (RNA) ویروس هپاتیت سی)، ارزیابی باشد، نتایج نشان خواهد داد که آیا روش‌های درمانی به کار برده شده مؤثر بوده‌اند یا نه. بار ویروسی بالا یا افزایش یافته علامت این است که اقدامات درمانی مؤثر نبوده‌اند و در صورتی که بار ویروسی کم بوده، روبه کاهش یا غیر قابل‌تشخیص باشد نشان‌دهنده این است که اقدامات درمانی انجام شده موفقیت‌آمیز بوده است.

درمان‌های موفقیت‌آمیز باعث می‌شود که بار ویروسی بلافاصله پس از شروع درمان (در طول مدت ۲ تا ۴ هفته) تا ۹۹ درصد و بیشتر کاهش یابد و معمولاً پس از تکمیل درمان، بار میکروبی غیرقابل‌تشخیص خواهد شد. غیر قابل‌تشخیص بودن بار ویروسی در خون فرد تحت درمان قرار گرفته، ۱۲ هفته پس از تکمیل درمان نشان‌دهنده این است که عفونت ناشی آر ویروس هپاتیت سی به درمان واکنش نشان داده است.

نتایج آزمایش ژنوتایپ ویروس هپاتیت سی نشان‌دهنده این مورد است که کدام دسته از ویروس‌های هپاتیت سی در بدن وجود داشته و به هدایت اقدامات درمانی و تعیین طول درمان کمک می‌کند. اقدامات درمانی متفاوت بوده و به عوامل مختلفی از جمله ژنوتایپ ویروس هپاتیت سی و وضعیت سلامت کبد بیمار بستگی دارد.

درمان هپاتیت سی


داروهای ضدویروسی

عفونت ناشی از ویروس هپاتیت C با داروهای ضدویروسی که به منظور از بین رفتن ویروس تجویز می‌شوند درمان می‌شود. هدف آر درمان این است که ۱۲ هفته پس از تکمیل فرایند درمان، ویروس هپاتیت سی در نتایج آزمایش غیرقابل‌تشخیص نشان داده شود.

تحقیقات که اخیراً انجام شده است نشان می‌دهد که درمان بیماری هپاتیت سی با استفاده از داروهای ضدویروسی "اثر مستقیم" بسیار مؤثر است. در نتیجه، افراد نتایج بهتری گرفته و عوارض جانبی آنها کمتر بوده و طول دوره درمان با مصرف این داروها کاهش می‌یابد و در برخی موارد به هشت هفته تقلیل پیدا می‌کند. انتخاب دارو و طول درمان به ژنوتایپ ویروس هپاتیت سی، آسیب‌دیدگی‌های جاری کبد، ابتلا به بیماری‌های دیگر و اقدامات درمانی که در گذشته انجام شده است بستگی دارد. با توجه به سرعت تحقیقات، توصیه‌های دارویی و اقدامات درمانی به سرعت در حال تغییر هستند؛ بنابراین بهتر است برای انتخاب روش درمان با یک متخصص مشورت کنید. در خلال درمان، تیم پزشکی، واکنش‌های شما به داروها را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

پیوند کبد

اگر شما به دلیل ابتلا به هپاتیت سی مزمن دچار عوارض خطرناک شده باشید ممکن است نیاز به انجام پیوند کبد داشته باشید. در هنگام پیوند کبد، جراح کبد آسیب‌دیده را خارج کرده و آن را به یک کبد سالم جایگزین می‌کند. بیشتر کبدهای اهدایی از افرادی که در قید حیات نیستند گرفته می‌شود و البته تعداد کمی از افراد زنده اقدام به اهدای کبد خود می‌کنند. در بیشتر موارد، پیوند کبد به تنهایی، هپاتیت C را درمان نمی‌کند. احتمال بازگشت دوباره عفونت وجود دارد و به همین منظور باید برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی کبد پیوندی، درمان با مصرف داروهای ضدویروسی ادامه یابد. مطالعات متعدد نشان می‌دهد که داروهای ضدویروسی اثر مستقیم در درمان هپاتیت سی پس از عمل پیوند مؤثر هستند. درمان با مصرف داروهای ضدویروسی اثر مستقیم در برخی بیماران که به درستی انتخاب شده باشند قبل از انجام پیوند کبد نیز اثرات موفقیت‌آمیزی داشته باشد.

واکسیناسیون

با این که واکسنی برای هپاتیت C وجود ندارد اما احتمالاً پزشک به شما توصیه می‌کند که واکسن‌های هپاتیت آ و ب را استفاده کنید. این بیماری‌ها به دلیل وجود ویروس‌های متفاوتی ایجاد می‌شوند که ممکن است باعث آسیب‌دیدگی کبد و برخی عوارض جانبی نظیر ابتلا به هپاتیت C شوند.