علائم سرطان روده بزرگ (کولون) و تشخیص با آزمایش غربالگری خون مخفی در مدفوع

سرطان روده‌ی بزرگ رشد غیرقابل کنترل سلول‌های غیر طبیعی درون لایه‌های بافتی است که روده بزرگ را پوشش می‌دهند. روده بزرگ بخشی از دستگاه گوارش است که پروتئین مواد مغذی مانند ویتامین‌ها، مواد معدنی، کربوهیدرات‌ها و چربی‌های غذا را پردازش می‌کند. طول روده بزرگ ۵ فوت است و اندرون بزرگ نیز نامیده می‌شود. در مسیری که غذا از طریق بدن (مجرای گوارش) عبور می‌کند، روده بزرگ در امتداد روده کوچک دنبال شده و قبل از رکتوم می‌آید. روده بزرگ آب و نمک‌ها را جذب می‌کند، مدفوع را تشکیل می‌دهد و بدن را از شر ضایعات خلاص می‌کند. غدد درون روده بزرگ مخاط تولید می‌کنند و پوشش روده بزرگ و رکتوم را روان می‌کنند. اکثر سرطان‌های کولون، آدنوکارسینوم هستند، آنها در سلول‌هایی ایجاد می‌شوند که این غده‌ها را تشکیل می‌دهند. اکثر موارد سرطان روده بزرگ با رشد و توسعه پولیپ‌های خوش خیم و رشدهای انگشت مانند شروع می‌شوند که به سمت حفره روده جلو می‌آیند. این پولیپ‌ها در افراد بالای ۵۰ سال نسبتا رایج هستند و اکثرا خوش خیم باقی می‌مانند. با این حال، برخی از آنها ممکن است با توانایی حمله به بافت روده بزرگ و گسترش به سایر قسمت‌های بدن (متاستاز) سرطانی شوند. تومورهایی که آنها تشکیل می‌دهند، می‌توانند در روده‌ها انسداد ایجاد کنند و مانع از بین بردن آنها شوند.

سرطان کولون، سرطان روده بزرگ (کولون) است که قسمت انتهایی دستگاه گوارش شما می‌باشد. اغلب موارد سرطان روده بزرگ مثل توده‌های سلول‌های غیر سرطانی (خوش خیم) و کوچک که پولیپ‌های آدنوماتوز نامیده می‌شود آغاز می‌شوند. با گذشت زمان برخی از این پولیپ‌ها می‌توانند به سرطان‌‌های روده بزرگ تبدیل شوند. به همین علت، پزشکان آزمایش‌های غربالگری منظم را برای کمک به پیشگیری از سرطان روده بزرگ با شناسایی و از بین بردن پولیپ‌ها قبل از تبدیل شدن به سرطان توصیه می‌کنند. برای این منظور نیاز به انجام آزمایشات غربالگری نمونه مدفوع بیمار است. آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با ارائه آزمایش آزمون غربالگری مدفوعی مبتنی بر گایاک ((Guaiac-based fecal occult blood test (gFOBT) و آزمون ایمونولوژیک مدفوع ((Fecal Immuno-chemical test (FIT or iFOBT) از طریق نمونه مدفوع بیمار، امکان تشخیص در مراحل اولیه این بیماری را فراهم می‌کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام تمام آزمایش‌های gFOBT و FIT or iFOBT برای تشخیص سرطان روده بزرگ می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


نشانه‌ها و علائم سرطان کولون


سرطان روده بزرگ بدخیم اغلب بدون ایجاد علائم و نشانه‌های اولیه به وجود می‌آید. علائم سرطان کولون که ممکن است رخ دهند عبارتند از:

  •  اسهال، یبوست یا تغییرات دیگر در عادات روده‌ای که به مدت ۱۰ روز یا بیشتر ادامه دارند.
  •  خون در مدفوع (رنگ قرمز روشن یا تیره)
  •  کم خونی ناشناخته
  •  درد شکمی و حساسیت در پایین شکم
  •  ناراحتی شکمی (درد‌های گاز مکرر، نفخ، پری یا سیری و گرفتگی‌های عضلانی)
  •  انسداد روده‌ای
  •  کاهش وزن بدون علت شناخته شده
  •  مدفوع باریکتر از حد معمول
  •  خستگی ثابت

این علائم و نشانه‌ها ممکن است ناشی از سرطان یا تعدادی از عارضه‌های دیگر باشند. اگر هر یک از این علائم و نشانه‌ها وجود داشته باشند و برای غربالگری سرطان روده بزرگ، حتی اگر آنها نباشند، صحبت کردن با یک ارائه دهنده خدمات بهداشتی مهم است. اگر پولیپ‌هایی که به سرطان منجر می‌شوند شناسایی و برداشته شوند، از سرطان روده بزرگ و کولون اغلب می‌توان جلوگیری کرد. اگر سرطان روده بزرگ زود هنگام تشخیص داده شود، تا ۹۰٪ موارد قابل درمان است.

خطر


علل دقیق سرطان روده بزرگ بدخیم شناخته نشده است، اما با افزایش سن، اضافه وزن و چاقی و وقوع سرطان‌ها در سایر نقاط بدن، خطر افزایش می‌یابد. همچنین به نظر می‌رسد خطر با عواملی از جمله موارد زیر مرتبط باشد:

  •  ژنتیک: داشتن اعضای خانواده با سرطان روده بزرگ یا پولیپ‌های کولورکتال
  •  رژیم غذایی: رژیم‌های غذایی پر چربی و گوشت، یک عامل خطر است، به ویژه همراه با نخوردن میوه‌ها، سبزیجات و یا مواد غذایی با فیبر زیاد
  •  شیوه زندگی: این عوامل خطر شامل سیگار کشیدن و عدم ورزش منظم است.

به طور خاص، افراد مبتلا به سابقه خانوادگی یا شخصی سرطان روده بزرگ یا پولیپ‌ها در معرض خطر بالایی هستند مانند کسانی که مبتلا به کولیت زخمی، نوعی بیماری التهابی روده و اختلالات کمبود ایمنی، هستند. یک بیماری ارثی نادر، که آدنوماتوز پلی پوز خانوادگی (FAP) نامیده می‌شود، باعث ایجاد پولیپ‌های خوش خیم در اوایل زندگی می‌شود و باعث ایجاد سرطان در تقریبا تمام افراد تحت تاثیر قرار گرفته می‌شود مگر اینکه کولون برداشته شود. افراد مبتلا به سندروم ژنتیکی دیگر که، سرطان کلورکتال غیرپولیپوزی وراثتی (HNPCC، سندرم لینچ)، نامیده می‌شود نیز دارای خطر بالای مبتلا شدن به سرطان کولون هستند.

تست‌های غربالگری برای تشخیص زود هنگام


تست تصويربرداری

آزمایش‌های تصویربرداری شامل موارد زیر هستند:

  •  سیگموئیدوسکوپی: بررسی رکتوم و قسمت پایین کولون با وسیله‌ی روشن سفت و یا انعطاف پذیر
  •  کولونوسکوپی: بررسی رکتوم و کل کولون با یک وسیله‌ی روشن
  •  روش تنقیه باریوم با وضوح دوگانه: مجموعه‌ای از اشعه‌های ایکس کولون و رکتوم، به بیمار یک محلول سفید و گچی تنقیه را که کولون و رکتوم را بر روی اشعه ایکس مشخص می‌کند، داده می‌شود، لوله وارد رکتوم می‌شود، روده با هوا پر می‌شود.
  • کولونوسکوپی مجازی (CTC، یا کولونوگرافی توموگرافی کامپیوتری): بررسی رکتوم و کل کولون به روده کوچک با استفاده از اشعه‌های ایکس و کامپیوترها، لوله داخل رکتوم می‌شود و روده با هوا پر می‌شود.

تست‌های آزمایشگاهی

تست‌های مدفوع

توصیف

مزایا

معایب

آزمایش خون مخفی مدفوع بر پایه‌ی گایاک

آزمایش برای تشخیص خون مخفی در نمونه مدفوع

بدون آماده‌سازی روده

بدون خطر مستقیم به روده

نمونه را می‌توان در خانه جمع‌آوری کرد.

محدودیت غذایی قبل از آزمایش

تغییرات پیش سرطانی قابل تشخیص نیستند.

هرگونه خون را در کولون، نه فقط از سرطان‌ها، بلکه از یک غذا
یا روش‌های دندانی تشخیص می‌دهد.

آزمایش ایمنی شیمیایی مدفوع

تستی برای تشخیص خون پنهان در نمونه مدفوع، روش جمع‌آوری
متفاوت از آزمایش خون مخفی مدفوع بر پایه‌ی گایاک

بدون محدودیت رژیم غذایی یا دارویی

بدون آماده‌سازی روده

بدون خطر مستقیم به روده

نمونه را می‌توان در خانه جمع آوری کرد

تغییرات پیش سرطانی قابل تشخیص نیستند.

ممکن است برای بعضی از سرطان‌ها خطا داشته باشد، یک بار تست
موثر نیست.

تست دی ان ای

جهش در ژن‌های خاص مرتبط با سرطان کولون در DNA جدا شده از یک
نمونه مدفوع تشخیص داده می‌شود.

بدون آماده‌سازی روده یا محدودیت‌های غذایی

نمونه را می‌توان در خانه جمع‌آوری کرد

بدون ریسک پارگی روده

تغییرات پیش سرطانی قابل تشخیص نیستند.

نمونه مدفوع مناسب باید بدست آید

بررسی و رسیدگی ویژه مورد نیاز است.

علاوه بر این آزمایشات، پزشک ممکن است معاینه مقعدی دیجیتال (DRE) را انجام دهد تا توده‌ی مقعدی را با انگشت احساس کند. با این وجود، اکثر سرطان‌های کولون خارج از دسترس انگشت هستند و هیچ نشانه‌ای ندارند. اگر آزمایش به جز کولونوسکوپی نتایجی از پولیپ یا سرطان داشته باشد، کولونوسکوپی کامل اغلب برای بررسی کامل کولون و جمع‌آوری نمونه‌های بافتی (بیوپسی) پولیپ یا نواحی احتمالی سرطانی انجام می‌شود.

تست‌ها برای تشخیص، مرحله‌بندی و پیش‌بینی

بیوپسی

هنگامی که یک سرطان مشکوک در طول کولونوسکوپی یافت می‌شود، بیوپسی گرفته می‌شود، برخی از بافت‌ها از محل مشکوک برای معاینه تحت یک میکروسکوپ توسط یک متخصص آسیب شناس، برداشته می‌شوند. اگر بافت سرطانی باشد، مرحله بعدی تعیین مرحله (یا میزان) بیماری است. درمان وابسته به مرحله سرطان کولون(روده بزرگ) و مقعدی است. این با میزان گسترش آن از ناحیه‌ی اصلی طبقه بندی می‌شود. مرحله‌بندی سیستم‌ها برای سرطان روده بزرگ یا کولون در نقاط مختلف جهان متفاوت است و برخی از آنها به جای اعداد از حروف استفاده می‌کنند. یک سیستم رایج برای توصیف مراحل سرطان کولون:

  •  مرحله ۰: سرطان بسیار زودرس بر لایه داخلی روده بزرگ یا راست روده (کارسینوم در جا)
  •  مرحله اول: تومور در لایه‌های داخلی کولون، اما از طریق دیواره روده بزرگ رشد نکرده است.
  •  مرحله دوم: تومور در لایه‌های بیرونی کولون و یا بافت اطراف آن اما به گره‌های لنفاوی گسترش نیافته است.
  •  مرحله سوم: تومور که به گره‌های لنفاوی گسترش یافته است، اما نه به اندام‌های دور از بدن
  •  مرحله چهارم: تومور که به اندام‌های دور، مانند ریه‌ها، استخوان یا کبد (جابه جا شونده) گسترش یافته است.

سایر تست‌های آزمایشگاهی

سایر تست‌های آزمایشگاهی عبارتند از:

  •  یک تست آزمایشگاهی برای کارسينوآمبريونيک آنتي ژن (CEA) ممکن است برای کمک به مرحله‌‌بندی دستور داده شود. این پروتئین در بسیاری از افراد مبتلا به سرطان کولون (کانسر کولون) افزایش یافته و سطوح خون به طور کلی با مرحله بیماری مرتبط است. تست کارسينوآمبريونيک آنتی ژن همچنین ممکن است برای ارزیابی موفقیت جراحی یا سایر درمان‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
  •  تست‌های ژنتیکی برای تشخیص جهش‌های ژن KRAS، BRAF و یا NRAS در بافت تومور ممکن است برای هدایت درمان سرطان و ارزیابی و پیش‌بینی در افراد مبتلا به سرطان متاستاتیک روده بزرگ مورد استفاده قرار گیرد. وجود جهش‌های خاصی نشان می‌دهد که داروهای ضد EGFR مانند ستوکسیماب و پانیتوموماب در درمان سرطان و تشخیص احتمالا ضعیف‌تر مؤثر نخواهند بود.
    • تست بی‌ثباتی ریزماهواره، این نوع دیگری از آزمایش ژنتیکی است که برای کمک به هدایت درمان استفاده می‌شود. حدود ۱۵٪ سرطان‌های کولون دارای بی‌ثباتی ریزماهواره‌ای هستند. مطالعات نشان داده است که تومورها با بی‌ثباتی ریزماهواره دارای پیش شناخت بهتر نسبت به تومورهای بدون بی‌ثباتی ریزماهواره هستند، اما تومورهای بی‌ثباتی ریزماهواره ممکن است به شیمی درمانی خاص پاسخ ندهند.

درمان سرطان کولون


تمام مراحل سرطان روده بزرگ بدخیم معمولا توسط حذف سرطان و احتمالا برخی از بافت اطراف آن به روش جراحی درمان می‌شود. درمان دیگر ممکن است شامل شیمی درمانی و یا پرتو درمانی باشد که ممکن است برای کمک به کشتن هر سلول سرطانی باقی مانده اضافه شود. هدف درمانی یک رویکرد نسبتا جدید برای درمان است که از داروها برای هدف گیری پروتئین‌های خاصی استفاده می‌شود که سلول‌های رشد و بلوغ را کنترل می‌کنند. بد عمل کردن پروتئین‌ها ممکن است به رشد غیرقابل کنترل سرطان کمک کند. به عنوان مثال، داروهایی مانند ستوکسیماب و پانیتوموماب به گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی (EGFR) حمله می‌کنند. هدف درمانی‌ها مانند این‌ها، اغلب اثرات جانبی شدیدتری نسبت به شیمی درمانی استاندارد دارند.