نارسایی قلبی (عدم توانایی پمپاژ خون): تشخیص با آزمایش غلظت پلاسمایی BNP

نارسایی احتقانی قلب، که نارسایی قلبی نیز نامیده می‌شود، شرایطی است که در آن قلب نمی‌تواند مثل گذشته خون را به شکل موثری پمپاژ کند. عدم پمپاژ موثر خون باعث تجمع خون و مایعات در بدن، مخصوصا در کبد، ریه‌ها، دست‌ها و پاها می‌شود. قلب دارای دو قسمت چپ و راست و چهار حفره است. سمت راست قلب خون بدون اکسیژن را از بدن گرفته و آن را به ریه‌ها می‌فرستد. سمت چپ قلب، خونی که دارای اکسیژن است را از ریه‌ها گرفته و آن را به اعضای بدن می‌فرستد. نارسایی احتقانی قلب یک بیماری جدی و پیش رونده است که معمولا مزمن بوده و می‌تواند زندگی فرد را به خطر اندازد. نارسایی احتقانی قلب ممکن است بر سمت راست، سمت چپ و یا هر دو طرف قلب اثر گذارد. در افراد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب، خونی که به اندام‌ها می‌رود دارای مقدار کمی اکسیژن و مواد مغذی است و در نتیجه باعث اختلال در عملکرد اندام‌ها و آسیب به آنها می‌شود.

نارسایی قلب که نارسایی احتقانی قلب (CHF) نیز نامیده می‌شود به معنای عدم توانایی قلب در پمپاژ خون است و به معنای ایست یا حمله قلبی نیست. این مشکل ممکن است در اثر اختلال سمت راست یا سمت چپ و یا هر دو سمت قلب رخ دهد. افراد در صورت مشاهده علائمی نظیر تنگی نفس (خصوصا زمان راه‌رفتن، بالا رفتن از پله‌ها یا فعالیت و هنگام دراز کشیدن)، خستگی یا ضعف عمومی و ضربان قلب سریع یا نامنظم باید به پزشک مراجعه کنند. پزشک معمولا در ابتدا برای تشخیص نارسایی قلبی از آزمایش B-type natriuretic peptide) BNP) یا N-terminal pro-BNP، CBC و بررسی متابولیک استفاده می‌کند. آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی زمرد با استفاده از امکانات مدرن خود آزمایش‌های غلظت پلاسمایی B-type natriuretic peptide) BNP) یا N-terminal pro-BNP،CBC و بررسی متابولیک با بالاترین دقت برای تشخیص نارسایی قلبی ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش‌های نارسایی قلبی می‌توانید با شماره‌های 02126702134 و 02126711751 و 02126711749 تماس بگیرید.


انواع نارسایی قلبی


نارسایی قلبی انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

نارسایی سمت چپ قلب

نارسایی سمت چپ قلب رایج‌ترین نوع نارسایی قلبی احتقانی است. سمت چپ قلب مسئول پمپاژ خون به دیگر قسممت‌های بدن است. اگر خون به طور موثر از قلب به اندام‌ها پمپاژ نشود، در ریه‌ها جمع می‌شود. تجمع خون در ریه‌ها باعث تنگی نفس و آب آوردن ریه می‌شود.

نارسایی سمت راست قلب

سمت راست قلب، خون را به ریه‌ها که در آنجا اکسیژن ذخیره می‌شود، می‌فرستد. در اکثر موارد، آب آوردن ریه‌ها در اثر نارسایی سمت چپ قلب باعث نارسایی سمت راست می‌شود. گاهی بیماری‌هایی همچون بیماری ریه باعث نارسایی سمت راست قلب می‌شوند.

نارسایی قلبی دیاستولیک

نارسایی قلبی دیاستولیک زمانی ایجاد می‌شود که عضله قلب سفت‌تر از حالت طبیعی باشد. سفتی عضله قلب باعث می‌شود قلب به درستی پر از خون نشود. این اختلال عملکردی را اختلال دیاستولیک گویند. از آنجا که قلب از خون پر نمی‌شود، نمی‌تواند خون کافی و مورد نیاز را به سایر قسمت‌های بدن بفرستد. این مشکل ممکن است در هر کدام از قسمت‌های قلب ایجاد شود.

نارسایی قلبی سیستولیک

اختلال سیستولیک به معنای عدم توانایی قلب در پمپاژ موثر پس از پر شدن قلب از خون می‌باشد. اختلال سیستولیک اغلب زمانی ایجاد می‌شود که قلب ضعیف یا بزرگ شده باشد. اختلال سیستولیک ممکن است در هر سمت از قلب ایجاد شود.

علل نارسایی قلبی احتقانی


نارسایی قلب در اثر شرایطی که به عضلات قلب آسیب می‌رسانند ایجاد می‌شود. این شرایط عبارتند از:

  •  بیماری عروق کرونر: عروق کرونر برای عضله قلب خون فراهم می‌کنند. اگر عروق کرونر مسدود شده یا جریان خون در آنها کاهش یابد، قلب مقدار خون مورد نیاز خود را دریافت نخواهد کرد.
  •  حمله قلبی (سکته): حمله قلبی به معنی انسداد ناگهانی عروق کرونر است که باعث زخمی شدن بافت‌های قلب و کاهش پمپاژ خون به طور موثر خواهد شد.
  •  کاردیومیوپاتی: به معنی آسیب‌هایی که در اثر مشکلاتی به جز مشکلات عروق یا جریان خون به عضله قلب وارد می‌شوند، به عنوان مثال آسیب‌هایی که در اثر عوارض داروها یا عفونت به وجود می‌آیند.
  •  شرایطی که باعث کار زیاد و خستگی قلب می‌شوند: برای مثال، بیماری دریچه قلب، فشار خون بالا، دیابت، بیماری کلیه، یا بیماری قلبی مادرزادی (نارسایی قلبی مادرزادی در نوزادان).

در زیر عوامل خطرساز برای نارسایی احتقانی قلب و عواملی که احتمال نارسایی قلبی احتقانی را افزایش می دهند آمده است که عبارتند از:

  • دیابت: مخصوصا دیابت نوع ۲
  • چاقی: خطر ابتلا به نارسایی قلبی احتقانی در افرادی که هم چاق و هم مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند بیشتر می‌باشد.
  • سیگار کشیدن: افرادی که به طور منظم سیگار می‌کشند بیشتر در معرض خطر ابتلا به نارسایی قلبی قرار دارند.
  • آنمی: کمبود سلول‌های قرمز خون
  • پرکاری تیروئید: پر کاری غده تیروئید
  • کم کاری تیروئید: کم کاری غده تیروئید
  • التهاب عضله‌ی قلب: التهاب عضله قلب معمولا در اثر ویروس ایجاد شده و منجر به نارسایی سمت راست قلب می‌شود.
  • آریتمی قلبی: ریتم قلبی غیر طبیعی، که ممکن است باعث شود ضربان قلب بسیار تند شده و کار قلب بیشتر شود. آریتمی قلبی در نهایت باعث تضعیف قلب و نارسایی قلبی می‌شود. اگر ضربان قلب خیلی ضعیف باشد، خون کافی از قلب به بدن نرسیده و باعث آریتمی قلبی می‌شود.
  • فیبریلاسیون دهلیزی: فیبریلاسیون دهلیزی به معنی ضربان قلب نامنظم و تند است. نتایج یک مطالعه نشان داده است که بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی در اثر نارسایی قلبی بیشتر در معرض خطر بستری شدن در بیمارستان قرار دارند.
  • آمفیزم: یک بیماری مزمن که تنفس را برای بیمار سخت می‌کند.
  • لوپوس: بدین معنی که سیستم ایمنی بدن بیمار به سلول‌ها و بافت‌های سالم حمله می‌کند.
  • هموکروماتوز: بیماری‌ای که در آن آهن بدن در بافت‌ها جمع می‌شوند.
  • آمیلوئیدوز: شرایطی که در آن پروتئین غیر طبیعی در یک یا چندتا از اندام‌های بدن ذخیره می‌شوند.

افراد مبتلا به این بیماری چه نشانه‌هایی دارند؟


اگر خون از سمت راست قلب برگردد، معمولا علائم نارسایی قلبی با تورم پاها و مچ پاها شروع می‌شود. این تورم زمانی که فرد می‌ایستد تشدید و زمانی که دراز می‌کشد بهتر می‌شود. اگر خون از سمت چپ قلب به ریه‌ها برگردد، باعث تنگی نفس و سرفه، مخصوصا در حین انجام حرکات ورزشی (مانند بالا رفتن از پله‌) یا دراز کشیدن در تختخواب، می‌شود. در بسیاری از افراد مبتلا به نارسایی قلبی، علائم برگشت خون هم از سمت راست و هم از سمت چپ قلب وجود دارد. علاوه بر تورم (ادما) و تنگی نفس، دیگر علائم نارسایی احتقانی قلب عبارتند از:

  • تپش قلب یا ضربان سریع
  • احساس ضعف و خستگی
  • کاهش استقامت و نیروی حیاتی، عدم توانایی انجام حرکات فیزیکی و ورزش
  • سرفه یا خس خس
  • افزایش ناگهانی وزن
  • کاهش اشتها
  • حالت تهوع

آزمایش‌های تشخیصی نارسایی قلبی


ارزیابی اولیه‌ برای تشخیص نارسایی احتقانی قلب شامل موارد زیر می‌باشد:

  •  بررسی سوابق پزشکی: از جمله ارزیابی عوامل خطرسازی همچون سن، سوابق خانوادگی، بیماری عروق کرونر، دیابت، و فشار خون بالا
  •  معاینه جسمی: یک متخصص مراقبت‌های پزشکی با استفاده از یک استتوسکوپ (گوشی پزشکی) به ضربان قلب و ریه‌ها گوش می‌کند تا احتمال آب آوردن ریه‌ها را بررسی کند و به دنبال تورم احتمالی در دست‌ها، پاها و مچ پاها می‌گردد.

علاوه بر موارد ذکر شده، از تست‌های آزمایشگاهی و غیر آزمایشگاهی دیگری نیز برای تشخیص نارسایی احتقانی قلب استفاده می‌شود.

تست‌های آزمایشگاهی

تست پپتید ناتریورتیک نوع B یا پپتید ناتریورتیک حامی مغزی N ترمینال

تست پپتید ناتریورتیک نوع بی (BNP) یا تست پپتید ناتریورتیک حامی مغزی N ترمینال (NT- proBNP) موادی هستند که در قلب تولید شده و زمانی که قلب منبسط شده و برای پمپاژ خون سخت کار می‌کند آزاد می‌شوند. تست‌های BNP و NT-proBNP سطح این مواد را در خون اندازه گیری می‌کنند تا وجود یا عدم وجود نارسایی قلبی را یافته و میزان نارسایی قلبی را بررسی کنند. BNP در ابتدا پپتید نارکوتیک مغزی نامیده می‌شد زیرا ابتدا در بافت‌های مغزی پیدا شد (و برای تشخیص BNP از یک پروتئین مشابه به نام ANP که در دهلیز، یا حفره‌های بالایی قلب تولید می‌شوند استفاده می‌گردد). BNP در اصل توسط بطن چپ قلب (اصلی‌ترین حفره‌ی پمپاژ کننده‌ی خون) تولید می‌شود. BNP با فشار و حجم خون و میزان فعالیتی که قلب باید برای پمپاژ خون به سراسر بدن انجام دهد، در ارتباط است. همیشه مقدار کمی پروتئین پیش ماده (پروتئین پریکرسر) به نام pro-BNP، توسط قلب تولید می‌شود. سپس pro-BNP توسط آنزیمی به نام کورین شکسته می‌شود تا هورمون فعال BNP و ماده‌ای غیرفعال به نام NT-proBNP را در خون آزاد کند. هنگامی که بطن چپ مغز گشاد شود، غلظت BNP و NT-proBNP تولید شده تا حد قابل توجهی افزایش می‌یابد. این افزایش نشان دهنده‌ی این است که قلب در حال کار سخت بوده و برای برآوردن نیازهای بدن با مشکلات بیشتری روبرو است. این حالت در نارسایی قلبی و همچنین در برخی بیماری‌های دیگر که بر قلب و سیستم گردش خون اثر می‌گذارند دیده می‌شود. نارسایی قلبی یک اصطلاح گمراه کننده است. نارسایی قلبی به این معنی نیست که کار قلب متوقف شده است، بلکه بدین معنی است که قلب خون را آن طور که باید به اعضای بدن پمپاژ نمی‌کند. این افزایش BNP یا NT-proBNP در خون نشان دهنده‌ی کاهش ظرفیت عملکرد قلب است.

دیگر تست‌های آزمایشگاهی

دیگر تست‌های آزمایشگاهی عبارتند از:

  •  پانل متابولیک: پانل متابولیک، برای بررسی عدم تعادل الکترولیت‌ها، نارسایی کلیه (زیرا علائم بیماری کلیه و نارسایی احتقانی قلب مشابه هستند) و بیماری کبد استفاده می‌شود.
  •  شمارش کامل سلول‌های خون:  شمارش کامل سلول‌های خون، برای بررسی وجود آنمی، که علائمی شبیه به نارسایی احتقانی قلب دارد و حتی می‌تواند منجر به ایجاد نارسایی احتقانی قلب شود، استفاده می‌گردد.
  •  آزمایش‌های تیروئید: آزمایش‌های تیروئید سطح هورمون تیروئید در خون را اندازه گیری می‌کنند. هم پر کاری تیروئید (زیاد بودن هورمون تیروئید) و هم کم کاری تیروئید (کم بودن هورمون تیروئید) باعث نارسایی قلبی می‌شوند.

تست‌های غیر آزمایشگاهی

تست‌های غیر آزمایشگاهی عبارتند از:

  •  الکتروکاردیوگرام یا نوار قلب (ECG یا EKG): در این تست، فعالیت الکتریکی و ریتم ضربان قلب بیمار بررسی می‌شود.
  •  عکس رادیوگرافی از قفسه سینه: عکس رادیوگرافی از قفسه سینه نشان می‌دهد که آیا قلب بزرگ شده است و آیا ریه‌ها آب آورده‌اند یا خیر.

بر اساس نتایج حاصل از این تست‌ها، ممکن است اقدامات دیگری نیز نیاز باشد که عبارتند از:

  •  تست ورزش
  •  اسکن هسته‌ای قلب، یک ترکیب رادیواکتیو به درون خون بیمار تزریق می‌شود تا جریان خون را ارزیابی کرده و تصاویری از رگ‌های خونی تنگ شده‌ی اطراف قلب را نمایش دهد.
  •  اکوکاردیوگرافی (اکوی قلبی)، در اکوکاردیوگرافی تصاویر اولتراسوند از قلب تهیه می‌شود.
  •  کاتتریزاسیون قلب، در کاتتریزاسیون قلب، لوله‌ای نازک و بلند وارد شریان پا شده و به سمت قلب هدایت می‌شود. با انجام کاتتریزاسیون پزشک می‌تواند فشار و جریان خون درون حفره‌های قلب را بررسی کند.
  •  آنژیوگرافی عروق کرونر، این تست نیز در حین انجام کاتتریزاسیون قلب انجام می‌شود. پس از تزریق ماده حاجب رادیواپک تصاویر رادیوگرافی از عروق کرونر که خون را به قلب می‌رسانند گرفته می‌شود تا در تشخیص بیماری عروق کرونر به پزشک کمک کنند.

درمان نارسایی احتقانی قلب


آسیب‌های وارد شده به عمل پمپاژ قلب در اثر نارسایی قلبی را نمی‌توان درمان کرد یا بهبود بخشید. با این وجود، درمان‌های موجود می‌توانند با کنترل و کمک به کاهش علائم، کیفیت زندگی فرد را تا حد چشمگیری بهبود بخشند. همچنین، روش‌های درمانی موجود بر شرایطی که ممکن است باعث ایجاد نارسایی قلبی شود نیز تمرکز کرده و حجم کار قلب را کاهش می‌دهند. یک پزشک متخصص قلب درمورد روش‌های درمانی موجود با بیمار صحبت کرده و با توجه به شرایط فردی بیمار، بهترین روش درمان را به او پیشنهاد می‌دهد. برخی از درمان‌های رایج برای نارسایی قلبی عبارتند از:

دارو

  •  بازدارنده‌های AEC (بازدارنده‌های تبدیل آنزیم آنژیوتانسین): این داروها به اتساع شریان‌ها و کاهش فشار خون کمک کرده و با کاهش حجم کار قلب، پمپاژ خون توسط قلب به اعضای بدن را راحت‌تر می‌سازند.
  •  دیورتیکس: این داروها برای بیماران مبتلا به تورم مچ پا مناسب هستند. همچنین، این داروها تنگی نفس ناشی از نارسایی قلبی را نیز کاهش می‌دهند. دیورتیکس‌ها آب و نمکی که از کلیه وارد ادرار می‌شوند را از بین می‌برند.
  •  داروهای ضد انعقاد خون: این داروها باعث کاهش ایجاد لخته و رقیق شدن خون شده و از سکته قلبی جلوگیری می‌کنند. رایج‌ترین داروی ضد انعقاد مورد استفاده، داروی وارفارین است. اما این دارو باید تحت نظارت پزشک مصرف شود تا خون بیمار بیش از حد رقیق نشود و فقط درصورتی که بیمار به داروی رقیق کننده نیاز دارد مصرف شود.
  •  دیگوکسین: این دارو برای بیمارانی مناسب است که ضربان قلب تند و نامنظم دارند. دیگوکسین باعث کاهش ضربان قلب می‌شود.
  •  مسدود کننده‌های بتا: این دارو برای افرادی که به نارسایی قلبی مبتلا هستند مفید است.
  •  داروهای ضد پلاکت: این داروها مانع تشکیل لخته‌های خون توسط پلاکت‌ها می‌شود. آسپرین یک داروی ضد پلاکت است که بیماران بسیاری آن را مصرف می‌کنند.

جراحی

تمام افراد مبتلا به نارسایی قلبی با دارو بهبود نمی‌یابند. جراحی‌های مختلفی برای درمان این افراد وجود دارد که عبارتند از:

  • جراحی بای‌پس سرخرگ کرونر: این جراحی رایج‌ترین جراحی برای درمان نارسایی احتقانی قلب ناشی از بیماری شریان کرونر است.
  • جراحی دریچه قلب: این جراحی برای ترمیم دریچه‌ی ناقص و معیوب انجام شده و باعث افزایش کار قلب می‌گردد.
  • کار گذاشتن دستگاه کمکی بطن چپ (LVAD): برای بیمارانی که به دیگر روش‌های درمان پاسخ نمی‌دهند و در بیمارستان بستری هستند، کار گذاشتن دستگاه کمکی بطن چپ می‌تواند به پمپاژ خون توسط قلب کمک کند. دستگاه کمکی بطن چپ معمولا توسط افرادی استفاده می‌شود که در انتظار پیوند قلب هستند.
  • پیوند قلب: اگر هیچ درمان یا جراحی برای بیمار مفید نبود، پیوند قلب آخرین روش درمان است. فقط در صورتی پیوند قلب انجام می‌شود که بیمار به جز مشکل قلبی، بیماری دیگری نداشته و اعضای دیگر بدنش از سلامت کامل برخوردار باشند.